Μήπως οι εξωγήινοι στέλνουν σήματα, αλλά εμείς απλώς δεν μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε;

Μια νέα επιστημονική μελέτη υποστηρίζει ότι οι αστρονόμοι ίσως αναζητούν τα λάθος ίχνη εξωγήινης νοημοσύνης, καθώς τα ραδιοσήματα που θα μπορούσαν να εκπέμπουν προηγμένοι πολιτισμοί ενδέχεται να αλλοιώνονται από το διαστημικό περιβάλλον των άστρων τους πριν καν φτάσουν στη Γη.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο ακαδημαϊκό περιοδικό The Astrophysical Journal, προτείνει μια νέα πιθανή απάντηση στο περίφημο «Παράδοξο του Φέρμι»: αν το Σύμπαν είναι τόσο τεράστιο και γεμάτο δυνητικά κατοικήσιμους κόσμους, τότε γιατί δεν έχουμε εντοπίσει μέχρι σήμερα κανένα σαφές ίχνος εξωγήινης τεχνολογίας;

• Διαβάστε επίσης: Νέα αποχαρακτηρισμένα αρχεία UFO / Στο φως βίντεο, φωτογραφίες και φακέλοι της CIA

Ίσως τα σήματα υπάρχουν, αλλά δεν τα βλέπουμε

Εδώ και δεκαετίες οι επιστήμονες αναζητούν ραδιοσήματα από άλλους πολιτισμούς μέσω προγραμμάτων όπως το SETI.

Ωστόσο, παρά τις αμέτρητες παρατηρήσεις, δεν έχει βρεθεί κανένα αδιαμφισβήτητο τεχνολογικό σήμα από εξωγήινη προέλευση.

Η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως είμαστε μόνοι.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το λεγόμενο «διαστημικό καιρικό φαινόμενο» γύρω από τα άστρα μπορεί να μεταβάλλει σημαντικά τα ραδιοσήματα που εκπέμπει ένας πολιτισμός.

Το αποτέλεσμα είναι τα σήματα να διαχέονται σε μεγαλύτερο εύρος συχνοτήτων, να χάνουν μέρος της ισχύος τους και να γίνονται πολύ πιο δύσκολα ανιχνεύσιμα από τα τηλεσκόπια μας.

Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της έρευνας, αστρονόμος Βισάλ Γκατζάρ του Ινστιτούτου SETI: Αν ένα σήμα διασκορπίζεται από το περιβάλλον του ίδιου του άστρου του, μπορεί να πέσει κάτω από τα όρια ανίχνευσης των οργάνων μας, ακόμη κι αν υπάρχει πραγματικά. Αυτό ίσως εξηγεί μέρος της “ραδιοφωνικής σιωπής” που παρατηρούμε στις αναζητήσεις εξωγήινων τεχνοϋπογραφών.

Τι ακριβώς ψάχνουν οι αστρονόμοι;

Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες έρευνες επικεντρώνονται σε εξαιρετικά στενά ραδιοσήματα, γνωστά ως «narrowband» σήματα.

Πρόκειται για πολύ έντονες κορυφές σε μια συγκεκριμένη συχνότητα, οι οποίες καταλαμβάνουν μόλις λίγα Hertz.

Τέτοια σήματα σπάνια δημιουργούνται από φυσικές διεργασίες και θεωρούνται πιθανό αποτύπωμα τεχνολογικής δραστηριότητας.

Αν, για παράδειγμα, βρισκόταν κάποιος στον Άρη, θα μπορούσε εύκολα να εντοπίσει τα στενά ραδιοσήματα που εκπέμπουν τα ρομποτικά οχήματα της NASA.

Όμως οι επιστήμονες δεν έχουν βρει αντίστοιχα σήματα από κάποια προφανώς εξωγήινη πηγή.

Το διαστημικό «φίλτρο» των άστρων

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα μπορεί να βρίσκεται στον τρόπο που ταξιδεύουν αυτά τα σήματα μέσα από το πλάσμα που περιβάλλει τα άστρα.

Το διαστημικό περιβάλλον γύρω από ένα άστρο δεν είναι κενό.

Περιλαμβάνει φορτισμένα σωματίδια, ακτινοβολία και τεράστιες εκρήξεις πλάσματος, παρόμοιες με τις ηλιακές καταιγίδες που γνωρίζουμε από τον Ήλιο.

Οι επιστήμονες μελέτησαν ιστορικά δεδομένα από επικοινωνίες της Γης με διαστημόπλοια όπως το Mariner IV και τις αποστολές Viking και δημιούργησαν μία από τις μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων για το πώς το διαστημικό πλάσμα επηρεάζει τα ραδιοσήματα.

Στη συνέχεια υπολόγισαν τι θα συνέβαινε αν παρόμοια σήματα προέρχονταν από πλανήτες άλλων άστρων.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ένα αρχικά καθαρό και ευδιάκριτο σήμα μπορεί να μετατραπεί σε ένα πιο αδύναμο και «απλωμένο» σήμα, το οποίο δύσκολα ξεχωρίζει από τον θόρυβο του διαστήματος.

Οι ερυθροί νάνοι ίσως κρύβουν το μυστικό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λεγόμενοι ερυθροί νάνοι, τα μικρά άστρα που αποτελούν περίπου το 75% όλων των άστρων του Γαλαξία μας.

Πολλά από αυτά υπάρχουν σχεδόν από τις πρώτες εποχές του Σύμπαντος, γεγονός που σημαίνει ότι οι πλανήτες τους είχαν δισεκατομμύρια χρόνια στη διάθεσή τους για να αναπτύξουν ζωή και ενδεχομένως τεχνολογικούς πολιτισμούς.

Οι ερευνητές προσομοίωσαν πώς θα επηρέαζε το διαστημικό περιβάλλον αυτών των άστρων ένα υποθετικό εξωγήινο ραδιοσήμα.

Το συμπέρασμα ήταν ότι τα σήματα γύρω από τους ερυθρούς νάνους είναι ακόμη πιο πιθανό να παραμορφώνονται, καθιστώντας την ανίχνευσή τους εξαιρετικά δύσκολη.

Μια νέα εξήγηση για το «Παράδοξο του Φέρμι»

Η νέα θεωρία δεν λύνει οριστικά το μυστήριο της απουσίας εξωγήινων σημάτων, όμως προσφέρει μια σημαντική εναλλακτική εξήγηση.

Ίσως η σιωπή που παρατηρούμε να μην οφείλεται στην απουσία πολιτισμών, αλλά στους περιορισμούς των δικών μας μεθόδων ανίχνευσης.

Με άλλα λόγια, μπορεί να ψάχνουμε για ένα πολύ συγκεκριμένο είδος σήματος, ενώ τα πραγματικά σήματα έχουν ήδη μεταμορφωθεί κατά το ταξίδι τους μέσα στο διαστημικό περιβάλλον των άστρων τους.

Ένα σημαντικό βήμα για την αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης

Επιστήμονες που δεν συμμετείχαν στη μελέτη χαρακτήρισαν την έρευνα ιδιαίτερα σημαντική.

Ο αστροφυσικός Μάικλ Γκάρετ από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ επισήμανε ότι το μεγάλο πλεονέκτημά της είναι πως βασίζεται σε πραγματικές μετρήσεις και δεκαετίες παρατηρήσεων διαστημικών αποστολών.

Παράλληλα, ο Άντριου Σίμιον, διευθυντής του Breakthrough Listen Oxford Hub, τόνισε ότι πρόκειται για την πρώτη συστηματική προσπάθεια να μελετηθεί πώς το περιβάλλον γύρω από εξωπλανήτες επηρεάζει την ανιχνευσιμότητα πιθανών τεχνολογικών σημάτων.

Οι ερευνητές προτείνουν τα μελλοντικά προγράμματα αναζήτησης εξωγήινης νοημοσύνης να λαμβάνουν υπόψη αυτή την παραμόρφωση των σημάτων, ιδιαίτερα με τα τηλεσκόπια νέας γενιάς όπως το SKA-Low, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα ισχυρότερα ραδιοτηλεσκόπια που έχουν κατασκευαστεί ποτέ.

Αν έχουν δίκιο, τότε η απάντηση στο ερώτημα «πού είναι όλοι;» ίσως να μην είναι ότι δεν υπάρχουν. Ίσως απλώς να μην έχουμε μάθει ακόμη να ακούμε σωστά.