Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στην οικονομία προκαλεί έντονες συζητήσεις σχετικά με το μέλλον του καπιταλισμού και της εργασίας. Σύμφωνα με τη μαρξιστική θεωρία, η εισαγωγή της ΤΝ ισοδυναμεί με διαδικασίες υψηλής οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου — δηλαδή, μια τεράστια αναλογία σταθερού κεφαλαίου έναντι του κόστους εργασίας.

Εάν η παραγωγή αυτοματοποιηθεί πλήρως, η υπεραξία και το κέρδος τείνουν προς το μηδέν, κάτι που, σύμφωνα με τον Καρλ Μαρξ, καθιστά τον καπιταλισμό αδύνατο, καθώς οι επενδυτές δεν θα είχαν κανένα κίνητρο για δραστηριοποίηση.

Οικονομολόγοι των αρχών του 20ού αιώνα, όπως η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Χένρικ Γκρόσμαν, είχαν προβλέψει ότι ο ανταγωνισμός θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε πιο εντατικές διαδικασίες παραγωγής, μειώνοντας τελικά το συνολικό ποσοστό κέρδους, γράφει το Jacobin.

Ωστόσο, η πραγματικότητα της ΤΝ δεν οδηγεί απαραίτητα στην κατάρρευση, υπό την προϋπόθεση ότι η οικονομία χωρίζεται σε δύο τομείς. Ενώ ο αυτοματοποιημένος τομέας χρησιμοποιεί μηχανές, αναπτύσσεται παράλληλα ένας τομέας έντασης εργασίας, όπου η ανθρώπινη παρουσία είναι αναντικατάστατη.

Περιπτώσεις όπως η νοσηλευτική, ο αθλητισμός, η γαστρονομία υψηλού επιπέδου, η προπονητική ή η δημιουργική γραφή αποτελούν δραστηριότητες όπου η ανθρώπινη δεξιότητα αποκτά μεγαλύτερη αξία ακριβώς επειδή η ΤΝ μπορεί να προσφέρει μόνο πρόχειρες λύσεις.

• Διαβάστε: Τεχνητή νοημοσύνη / Μηχανή κερδοσκοπίας ή υποδομή κοινωνικής χειραφέτησης;

Για παράδειγμα, παρόλο που η ΤΝ μπορεί να αντικαταστήσει χιλιάδες εκπαιδευτικούς, η ζήτηση για δασκάλους υψηλού επιπέδου, ικανούς να υπερέχουν της τεχνολογίας, αναμένεται να αυξηθεί.

Το ίδιο ισχύει για την τέχνη: ένας ανθρώπινος πίνακας θα διατηρεί πάντα μεγαλύτερη αξία στα μάτια των ανθρώπων από μια τέλεια ψηφιακή απομίμηση.

Ακόμη και υπό το πρίσμα της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας, η έλλειψη εργασίας σημαίνει έλλειψη εισοδήματος, άρα και ανεπαρκή συνολική ζήτηση για τα προϊόντα που παράγει η ΤΝ, οδηγώντας ξανά σε κέρδη κοντά στο μηδέν.

Επομένως, το μέλλον της εργασίας δεν είναι απαραίτητα δυσοίωνο, αλλά εξαρτάται από μια διττή εξέλιξη: από τη μία πλευρά, ορισμένες δεξιότητες (π.χ. προγραμματισμός ή βασικά μαθηματικά) ενδέχεται να υποστούν «υποβάθμιση» (de-skilling) .

Από την άλλη, το εργατικό δυναμικό που θα επιβιώσει θα πρέπει να γίνει πιο εξελιγμένο, ξεπερνώντας τις επιδόσεις των μηχανών για να παραμείνει ανταγωνιστικό.

Η οικονομική ισορροπία απαιτεί είτε την παράλληλη άνοδο ενός τομέα υψηλής απασχόλησης ανθρώπων είτε μαζική αναδιανομή πλούτου προς όσους δεν εργάζονται.

Η διατήρηση του καπιταλισμού στην εποχή της ΤΝ προϋποθέτει ότι η οικονομική ανάπτυξη θα μετατοπιστεί από την καθαρή μηχανοποίηση στη δημιουργία αξίας που βασίζεται αποκλειστικά στην ανθρώπινη ικανότητα και στην αναγνώριση της ανθρώπινης ποιότητας, συμπεραίνει το άρθρο.