Ερευνητές υποστηρίζουν ότι ενδέχεται να εντόπισαν γενετικά ίχνη που θα μπορούσαν να σχετίζονται με τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, έπειτα από ανάλυση βιολογικού υλικού που συλλέχθηκε από έργο της Αναγέννησης και από ιστορικά οικογενειακά έγγραφα.

Αν η προσέγγιση αυτή επιβεβαιωθεί και εξελιχθεί, θα μπορούσε – σύμφωνα με τους ίδιους – να προσφέρει στο μέλλον ένα επιπλέον εργαλείο στην αυθεντικοποίηση έργων τέχνης, δίπλα στις κλασικές μεθόδους της ιστορίας της τέχνης και της τεχνικής εξέτασης.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν την περασμένη Τρίτη ως προδημοσίευση στον ιστότοπο βιολογικών ερευνών bioRxiv και παρουσιάστηκαν και από το Science Magazine.

Εντάσσονται δε στο Leonardo da Vinci DNA Project (LDVP), μια διεθνή ερευνητική πρωτοβουλία που βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2014.

Δείγματα από σχέδιο και επιστολές του 15ου αιώνα

Σύμφωνα με όσα αναφέρει το Science, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μη επεμβατικές τεχνικές δειγματοληψίας για να συλλέξουν βιολογικό υλικό από ένα αμφισβητούμενο σχέδιο με κόκκινη κιμωλία, γνωστό ως Holy Child, καθώς και από επιστολές του 15ου αιώνα που είχαν γραφτεί από άνδρα συγγενή της οικογένειας του Λεονάρντο.

Η γενετική ανάλυση επικεντρώθηκε στο χρωμόσωμα Υ, το οποίο κληρονομείται μέσω της πατρικής γραμμής. Όπως αναφέρεται, το DNA που ανακτήθηκε τόσο από το σχέδιο όσο και από τα γράμματα αντιστοιχούσε στην ίδια απλοομάδα, E1b1b – μια γενεαλογική γραμμή που συνδέεται συχνά με την Τοσκάνη, τόπο γέννησης του Λεονάρντο το 1452.

«Δεν αποδεικνύει ότι είναι ο ίδιος ο Λεονάρντο»

Οι ερευνητές, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποτελούν απόδειξη πως το υλικό ανήκει στον ίδιο τον ντα Βίντσι.

Όπως δήλωσε στο Science ο David Caramelli, ανθρωπολόγος και ειδικός στο αρχαίο DNA στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας και μέλος της ερευνητικής ομάδας, «η διαπίστωση μιας αδιαμφισβήτητης ταυτότητας είναι εξαιρετικά περίπλοκη».

Ο ίδιος επισήμανε ότι το έργο τέχνης μπορεί να έχει περάσει από πολλά χέρια επί πέντε αιώνες, και κάποιοι από όσους το χειρίστηκαν θα μπορούσαν, θεωρητικά, να μοιράζονται παρόμοια γενετική καταγωγή, κάτι που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη μια «κλειδωμένη» ταυτοποίηση.

Το πρόβλημα της απουσίας άμεσων λειψάνων

Η προσπάθεια επιβαρύνεται και από ένα βασικό ιστορικό δεδομένο: Ο Λεονάρντο δεν άφησε άμεσους απογόνους, ενώ ο τόπος ταφής του στο Αμπουάζ της Γαλλίας διαταράχθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, χωρίς να έχουν παραμείνει επιβεβαιωμένα λείψανα που θα επέτρεπαν μια άμεση γενετική σύγκριση.

Για να παρακαμφθεί αυτό το εμπόδιο, οι επιστήμονες – όπως αναφέρει το Science – δημιούργησαν γενετικές αλληλουχίες από ζωντανούς άρρενες απογόνους του πατέρα του Λεονάρντο και εξέτασαν επίσης οστά που ανακτήθηκαν από οικογενειακούς τάφους στην Τοσκάνη.

DNA ως συμπλήρωμα, όχι υποκατάστατο της ειδικής κρίσης

Ο Jesse Ausubel, περιβαλλοντικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Rockefeller, σχολίασε ότι «η γνώση εξακολουθεί να είναι αυτό που μετράει», σημειώνοντας πως τα βιολογικά δεδομένα θα μπορούσαν, ιδανικά, να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στην κρίση των ειδικών – όχι να την αντικαταστήσουν.

Στο ίδιο πνεύμα, υπενθύμισε μια λεπτομέρεια που συχνά αναφέρεται για την τεχνική του ντα Βίντσι: Ότι είναι γνωστό πως χρησιμοποιούσε τα δάχτυλά του μαζί με τα πινέλα όταν ζωγράφιζε. «Άρα, θα μπορούσε να είναι δυνατό να βρεθούν κύτταρα επιδερμίδας αναμεμειγμένα με τα χρώματα», είπε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι κάποτε η βιολογία μπορεί να προσφέρει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της αυθεντικότητας – με όλες τις επιφυλάξεις που απαιτεί η επιστήμη και ο χρόνος.