Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη φέρνει πιο κοντά την επιστημονική πραγματικότητα στο σύμπαν του Star Wars, καθώς αστρονόμοι εντόπισαν 27 νέους υποψήφιους πλανήτες που κινούνται γύρω από δύο άστρα – όπως ακριβώς ο φανταστικός πλανήτης Τατουίν, η πατρίδα του Λουκ Σκαϊγουόκερ.

Η ανακάλυψη αυτή έρχεται να εμπλουτίσει μια ιδιαίτερα περιορισμένη κατηγορία ουράνιων σωμάτων, καθώς μέχρι σήμερα, έχουν επιβεβαιωθεί μόλις 18 λεγόμενοι «διπλοαστρικοί» (circumbinary) πλανήτες, δηλαδή πλανήτες που περιφέρονται γύρω από δύο άστρα.

Αντιθέτως, περισσότεροι από 6.000 εξωπλανήτες έχουν βρεθεί να κινούνται γύρω από ένα μόνο άστρο, όπως η Γη γύρω από τον Ήλιο.

Η μελέτη δημοσιοποιήθηκε στις 4 Μαΐου – ημερομηνία που έχει καθιερωθεί ως άτυπη «ημέρα Star Wars» – και αφορά πλανητικά συστήματα που βρίσκονται σε αποστάσεις από 650 έως και 18.000 έτη φωτός από τη Γη.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Μπεν Μοντέτ από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας, βασικός συγγραφέας της έρευνας, εξήγησε ότι η αστρονομία συχνά στερείται απτών εικόνων για το ευρύ κοινό.

Ωστόσο, η εμβληματική σκηνή του διπλού ηλιοβασιλέματος στο Τατουίν έχει προσφέρει σε όλους μια σαφή εικόνα για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει ένας πλανήτης με δύο ήλιους.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πάνω από τα μισά άστρα στο σύμπαν ανήκουν σε δυαδικά ή πολλαπλά συστήματα, γεγονός που καθιστά πιθανή την ύπαρξη περισσότερων τέτοιων πλανητών από όσους έχουν μέχρι σήμερα καταγραφεί.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by 7NEWS Sydney (@7newssyd)

Νέα μέθοδος εντοπισμού πέρα από τις διελεύσεις

Μέχρι σήμερα, οι περισσότεροι διπλοαστρικοί πλανήτες είχαν εντοπιστεί μέσω της μεθόδου των διελεύσεων (transits), δηλαδή όταν ένας πλανήτης περνά μπροστά από το άστρο του και προκαλεί μια μικρή, αλλά μετρήσιμη μείωση της φωτεινότητάς του. Όπως εξηγεί ο Μοντέτ, η «σκιά» αυτή επιτρέπει στους επιστήμονες να συμπεράνουν την παρουσία ενός πλανήτη.

Ωστόσο, η μέθοδος αυτή προϋποθέτει τέλεια ευθυγράμμιση του πλανήτη με τη Γη – κάτι που την καθιστά περιοριστική: «Η ανίχνευση πλανητών είναι εξαιρετικά δύσκολη, σαν να προσπαθείς να διακρίνεις ένα κερί δίπλα σε έναν ισχυρό προβολέα», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Για να ξεπεράσουν αυτό το εμπόδιο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια διαφορετική τεχνική, γνωστή ως «αψιδική μετάπτωση» (apsidal precession).

Η μέθοδος αυτή βασίζεται στην ακριβή καταγραφή των μικρών μεταβολών στην κίνηση δύο άστρων που περιφέρονται το ένα γύρω από το άλλο και αλληλο-εκλείπτονται.

Η επικεφαλής της μελέτης, Μάργκο Θόρντον, υποψήφια διδάκτορας στο ίδιο πανεπιστήμιο, εξήγησε ότι οι ανεπαίσθητες μεταβολές στον χρονισμό αυτών των εκλείψεων μπορούν να αποκαλύψουν την ύπαρξη ενός τρίτου σώματος στο σύστημα.

36 «ύποπτα» συστήματα – 27 πιθανοί πλανήτες

Αναλύοντας 1.590 αστρικά συστήματα και αποκλείοντας άλλες πιθανές αιτίες, όπως η ίδια η περιστροφή των άστρων ή η μεταξύ τους βαρυτική αλληλεπίδραση, η ομάδα εντόπισε 36 περιπτώσεις όπου η συμπεριφορά των άστρων υποδείκνυε την παρουσία ενός επιπλέον σώματος.

Από αυτά, τα 27 φαίνεται να έχουν μάζα που παραπέμπει σε πλανήτες. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω παρατηρήσεις – ιδίως μέσω φασματοσκοπικής ανάλυσης του φωτός που εκπέμπουν – για να επιβεβαιωθεί αν πρόκειται πράγματι για πλανήτες ή για άλλα αντικείμενα, όπως καφέ νάνοι ή ακόμη και μικρά άστρα.

Οι πιθανοί αυτοί πλανήτες εκτιμάται ότι έχουν μέγεθος που κυμαίνεται από εκείνο του Ποσειδώνα έως και δέκα φορές μεγαλύτερο από τον Δία.

Δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA

Η ανακάλυψη βασίστηκε σε δεδομένα από το Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS), το διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA που εκτοξεύθηκε το 2018 με στόχο την αναζήτηση εξωπλανητών.

Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι οι «κόσμοι με δύο ήλιους» ίσως είναι πολύ πιο συνηθισμένοι στο σύμπαν απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.