Τα τελευταία χρόνια το ερώτημα αν θα αντικαταστήσει η τεχνητή νοημοσύνη τις δουλειές των νέων κυριαρχεί τόσο σε ακαδημαϊκό επίπεδο, όσο και στο πεδίο της αγοράς εργασίας, ενώ έχουν εκφραστεί και έντονες διαμαρτυρίες από φοιτητές σε πανεπιστήμια εναντίον στελεχών τεχνολογικών κολοσσών που κάνουν λόγο για μία νέα, «χρυσή» εποχή στην αγορά.

Η ανησυχία είναι απολύτως λογική. Τα πανεπιστήμια ενσωματώνουν την Τεχνητή Νοημοσύνη στα προγράμματα σπουδών τους, ενώ οι επιχειρήσεις υιοθετούν εφαρμογές AI με ταχύτατους ρυθμούς. Έτσι, πολλοί φοιτητές θεωρούν ότι η γνώση της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί πλέον το σημαντικότερο «εισιτήριο» για μια θέση εργασίας, σύμφωνα με ανάλυση έρευνας στο The Conversation.

Όμως, τι γίνεται αν οι εργοδότες αλλάζουν ταυτόχρονα και τα κριτήρια με τα οποία αξιολογούν τους υποψηφίους;

Eρευνητές που μελετούν τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία μεταμορφώνει την αγορά εργασίας, διερευνούν εδώ και χρόνια τι είναι αυτό που πραγματικά αναζητούν οι εργοδότες όταν προσλαμβάνουν νέους επαγγελματίες. Το ενδιαφέρον γεννήθηκε μέσα από συζητήσεις με επιχειρήσεις και φοιτητές σχετικά με την πρακτική που καλούνται να υλοποιήσουν στα πρώτα χρόνια της εργασιακής τους ζωής.

Κάθε χρόνο, οι εργοδότες επισημαίνουν ότι οι ασκούμενοι χρειάζονται κυρίως βελτίωση στην επικοινωνία, τον επαγγελματισμό και στις δεξιότητες εργασιακού περιβάλλοντος. Αντίθετα, οι φοιτητές επικεντρώνονται κυρίως στην ανάπτυξη των τεχνικών τους γνώσεων.

Έρευνα πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 600 εργοδότες, από διαφορετικούς κλάδους και οργανισμούς. Ζητήθηκε να αποκαλύψουν ποιες δεξιότητες και ποια χαρακτηριστικά θεωρούν σημαντικότερα όταν προσλαμβάνουν νέους αποφοίτους.

Η απάντησή ήταν χαρακτηριστική, καθώς οι λεγόμενες «ήπιες δεξιότητες» (soft skills) αξιολογήθηκαν σταθερά υψηλότερα από τις καθαρά τεχνικές γνώσεις.

• Διαβάστε: Τεχνητή νοημοσύνη / Πώς γίνεται «βιτρίνα» για χιλιάδες απολύσεις σε τεχνολογικούς κολοσσούς

Η διάθεση για μάθηση μετρά περισσότερο από τις γνώσεις

Οι εργοδότες ήταν αναμενόμενο ότι  θα τοποθετούσαν τις γνώσεις Τεχνητής Νοημοσύνης και τις τεχνικές δεξιότητες στην κορυφή των προτεραιοτήτων τους. Ωστόσο, η έρευνα ανέδειξε μια πιο σύνθετη εικόνα.

Οι εργοδότες θεωρούν τις τεχνικές γνώσεις σημαντικές, όμως αξιολογούν υψηλότερα χαρακτηριστικά όπως οι διαπροσωπικές δεξιότητες, η συνεργασία και η διάθεση για συνεχή μάθηση.

Το συμπέρασμα ήταν κοινό ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης. Ένα στοιχείο επαναλαμβανόταν σχεδόν σε κάθε απάντηση. Οι εργοδότες θέλουν να προσλαμβάνουν ανθρώπους που μπορούν να εξελίσσονται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τεχνικές δεξιότητες δεν έχουν αξία. Αντίθετα, θεωρούνται γνώσεις που μπορούν να διδαχθούν κατά τη διάρκεια της εργασίας, αρκεί ο εργαζόμενος να διαθέτει χαρακτηριστικά όπως αξιοπιστία, επαγγελματισμό και προθυμία να μαθαίνει.

Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση ενός διευθυντή ανθρώπινου δυναμικού σε εταιρεία του κλάδου της υγείας.

«Οι γνώσεις υπολογιστών, η άριστη εξυπηρέτηση πελατών και η αξιοπιστία είναι απολύτως απαραίτητες. Όλα τα υπόλοιπα μπορούμε να τα διδάξουμε».

Παρόμοια άποψη εξέφρασε και εκπρόσωπος μικρής εταιρείας ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, επισημαίνοντας ότι στις μικρές επιχειρήσεις οι εργαζόμενοι καλούνται να αναλαμβάνουν πολλαπλούς ρόλους και όχι να περιορίζονται σε ένα μόνο αντικείμενο.

Αντίστοιχα, στέλεχος μικρής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης υπογράμμισε τη σημασία της περιέργειας, της προσαρμοστικότητας και της γρήγορης εκμάθησης νέων δεξιοτήτων, καθώς οι εργαζόμενοι εξελίσσονται.

Το κοινό μήνυμα είναι σαφές. Οι εργοδότες δεν επιλέγουν ανάμεσα στις τεχνικές γνώσεις και στις προσωπικές δεξιότητες. Θέλουν υποψηφίους που διαθέτουν μια βασική τεχνική κατάρτιση, αλλά και την ικανότητα να μαθαίνουν, να προσαρμόζονται και να εφαρμόζουν τις γνώσεις τους σε νέες συνθήκες.

Το «αγκάθι» της σωστής επικοινωνίας

Ένα ακόμη ζήτημα που εμφανίστηκε επανειλημμένα στις απαντήσεις των εργοδοτών ήταν οι δεξιότητες επικοινωνίας.

Υπεύθυνος προσλήψεων μεγάλης βιομηχανίας ανέφερε ότι δυσκολεύεται να βρει νέους υποψηφίους που να αισθάνονται άνετα σε προσωπικές ή τηλεφωνικές συνομιλίες.

Αντίστοιχα, διευθυντικό στέλεχος μικρής εταιρείας επαγγελματικών υπηρεσιών τόνισε ότι η κακή γραπτή επικοινωνία αποτελεί συχνό λόγο απόρριψης αιτήσεων, καθώς δημιουργεί προβλήματα τόσο στην επικοινωνία με τους πελάτες όσο και στη συνεργασία μεταξύ συναδέλφων.

Η έρευνα δεν μπορεί να επιβεβαιώσει αν οι επικοινωνιακές δεξιότητες έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η επαναλαμβανόμενη αναφορά δείχνει ότι οι εργοδότες τις θεωρούν διαχρονική αδυναμία πολλών νέων αποφοίτων.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ένας συμμετέχων: «Πολλοί νέοι απόφοιτοι δεν διαθέτουν ισχυρές επικοινωνιακές δεξιότητες και δυσκολεύονται να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους».

Οι εργοδότες φαίνεται πως συνδέουν την αποτελεσματική επικοινωνία όχι μόνο με την ικανότητα ομιλίας ή γραφής, αλλά και με τον επαγγελματισμό, τη συνέπεια και την αξιοπιστία.

Γιατί η πρακτική άσκηση εξακολουθεί να έχει μεγάλη αξία

Τα σχόλια των εργοδοτών εξηγούν γιατί η πρακτική άσκηση και τα προγράμματα εκπαίδευσης εξακολουθούν να θεωρούνται τόσο σημαντικά.

Ένας εργοδότης ανέφερε ότι η εταιρεία του προσλαμβάνει κυρίως πρώην ασκούμενους, επειδή γνωρίζει ήδη τις δεξιότητές τους, τα κίνητρά τους και το κατά πόσο ταιριάζουν στην κουλτούρα της επιχείρησης.

Οι εμπειρίες αυτές επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να αξιολογήσουν πολύ περισσότερα από έναν βαθμό πτυχίου ή ένα βιογραφικό.

Και η Τεχνητή Νοημοσύνη;

Όσον αφορά την AI, το μήνυμα των εργοδοτών ήταν ξεκάθαρο. Δεν αρκεί να γνωρίζει κάποιος πώς να χρησιμοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζει πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να τα χρησιμοποιεί υπεύθυνα.

Όπως σχολίασε ένας εργοδότης: «Αν η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται σωστά στα έγγραφα της αίτησης, δεν υπάρχει πρόβλημα. Συνήθως όμως αντιλαμβανόμαστε τη χρήση της επειδή γίνεται τόσο κακά, που είναι απαράδεκτη».

Οι ερευνητές περιγράφουν επίσης περιπτώσεις όπου υποψήφιοι χρησιμοποίησαν AI για να συντάξουν συνοδευτικές επιστολές, χωρίς όμως να διορθώσουν αναφορές σε άλλες εταιρείες ή θέσεις εργασίας. Τα λάθη αυτά, αντί να ενισχύσουν την υποψηφιότητά τους, δημιούργησαν αμφιβολίες για την κρίση, την προσοχή στη λεπτομέρεια και την αξιοπιστία τους.

Πώς βλέπουν οι εργοδότες τη διαδικασία προσλήψεων

Η έρευνα ανέδειξε και μια ουσιαστική διαφορά οπτικής μεταξύ φοιτητών και εργοδοτών.

Οι φοιτητές επικεντρώνονται στο πώς θα εξασφαλίσουν μια θέση εργασίας. Δημιουργούν δυνατά  βιογραφικά, προετοιμάζονται για συνεντεύξεις και μαθαίνουν να χρησιμοποιούν εργαλεία AI.

Οι εργοδότες, όμως, αναζητούν απάντηση σε ένα διαφορετικό ερώτημα: «Είναι αυτός ο άνθρωπος που θα πετύχει μέσα στον οργανισμό μας;»

Έτσι εξηγούνται και τα αποτελέσματα της έρευνας. Οι εργοδότες δεν αξιολογούν μόνο όσα γνωρίζει ήδη ένας υποψήφιος, αλλά κυρίως το πώς θα εξελιχθεί μέσα στην επιχείρηση.

Το μήνυμα προς φοιτητές και πανεπιστήμια

Η εξοικείωση με την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες παραμένει απαραίτητη. Ωστόσο, οι φοιτητές καλούνται παράλληλα να αποδεικνύουν ότι μπορούν να επικοινωνούν αποτελεσματικά, να συνεργάζονται, να λαμβάνουν σωστές αποφάσεις και να τηρούν τις υποχρεώσεις τους.

Το αρχικό ερώτημα της έρευνας ήταν απλό. Έχει αλλάξει η Τεχνητή Νοημοσύνη αυτά που αναζητούν οι εργοδότες στους νέους αποφοίτους;

Η απάντηση είναι πιο σύνθετη από όσο θα περίμενε κανείς. Η AI αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η εργασία, όμως δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά τα χαρακτηριστικά που αναζητούν οι επιχειρήσεις στους ανθρώπους που προσλαμβάνουν.

Οι εργοδότες εξακολουθούν να αναζητούν ανθρώπους που αξιοποιούν αποτελεσματικά την τεχνολογία, αλλά ταυτόχρονα διαθέτουν κρίση, επαγγελματισμό, προσαρμοστικότητα και διάθεση για διαρκή εξέλιξη.

Γιατί, τελικά, όσο κι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταμορφώνει την αγορά εργασίας, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να προσλαμβάνουν ανθρώπους και όχι αλγορίθμους.