Μπροστά σε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη εξέλιξη βρίσκονται οι επιστήμονες που παρακολουθούν τις θερμοκρασίες των ωκεανών, καθώς στον κεντρικό Ειρηνικό καταγράφηκε μια τιμή που δεν είχε εμφανιστεί ποτέ προηγουμένως στα διαθέσιμα στοιχεία.

Σύμφωνα με προκαταρκτικά δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή Νίνιο 3.4 (Niño 3.4) ξεπέρασε για πρώτη φορά τους 30 βαθμούς Κελσίου.

Η καταγραφή προκαλεί ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς η συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και τη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων σε πολλές περιοχές του κόσμου.

Παράλληλα, οι ενδείξεις για την ένταση της θέρμανσης δημιουργούν ανησυχίες ότι το επεισόδιο που βρίσκεται σε εξέλιξη ενδέχεται να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί.

Γιατί οι 30 βαθμοί στον κεντρικό Ειρηνικό αποτελούν τόσο σημαντικό ρεκόρ

Η περιοχή Νίνιο 3.4 εκτείνεται κατά μήκος του Ισημερινού, μεταξύ 5 μοιρών βόρειου και 5 μοιρών νότιου γεωγραφικού πλάτους, καθώς και μεταξύ 120 και 170 μοιρών δυτικού γεωγραφικού μήκους.

Πρόκειται για μια εκτεταμένη θαλάσσια ζώνη του κεντρικού τροπικού Ειρηνικού, στην οποία οι επιστήμονες παρακολουθούν συστηματικά τις μεταβολές της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων.

Η σημασία της πρόσφατης καταγραφής δεν έγκειται μόνο στο ότι η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 30°C, αλλά κυρίως στο σημείο όπου σημειώθηκε αυτή η υπέρβαση.

Στον δυτικό Ειρηνικό, βορειοανατολικά της Αυστραλίας, βρίσκεται η λεγόμενη θερμή δεξαμενή του Ειρηνικού, μια περιοχή όπου οι θερμοκρασίες της θάλασσας συχνά υπερβαίνουν τους 30 βαθμούς αυτή την εποχή.

Αντίθετα, στην περιοχή Νίνιο 3.4, η οποία βρίσκεται ανατολικότερα, οι θερμοκρασίες είναι κατά κανόνα αισθητά χαμηλότερες.

Αυτό καθιστά τη νέα μέτρηση ιδιαίτερα ασυνήθιστη.

Ο Τζιν-Γι Γιου, καθηγητής Επιστήμης Γήινων Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ίρβαϊν, εξήγησε στο Live Science ότι, εφόσον η τιμή επιβεβαιωθεί από τα δεδομένα των παρατηρήσεων, η ημερήσια θερμοκρασία άνω των 30°C στη συγκεκριμένη περιοχή θα αποτελεί ένα εξαιρετικό ιστορικό ρεκόρ.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν, πάντως, ότι τα στοιχεία παραμένουν προκαταρκτικά και χρειάζονται επιβεβαίωση.

Θερμοκρασιακή απόκλιση 3,34°C – Οι ενδείξεις για «σούπερ Ελ Νίνιο»

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η διαφορά της θερμοκρασίας από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Με βάση τα στοιχεία της 6ης Οκτωβρίου, η θερμοκρασιακή απόκλιση στην περιοχή Νίνιο 3.4 είχε φτάσει τους 3,34 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο, παρουσιάζοντας μάλιστα περαιτέρω ανοδική τάση.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτής της μεταβολής, σε ένα συνηθισμένο επεισόδιο Ελ Νίνιο η θερμοκρασία των επιφανειακών υδάτων αυξάνεται κατά περίπου 1 έως 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τις κανονικές συνθήκες.

Η σημερινή απόκλιση είναι, επομένως, πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που χαρακτηρίζει ένα τυπικό επεισόδιο.

Ο Τζιν-Γι Γιου εκτιμά ότι τα διαθέσιμα στοιχεία παραπέμπουν στην ανάπτυξη ενός εξαιρετικά ισχυρού Ελ Νίνιο, το οποίο στην επιστημονική συζήτηση περιγράφεται συχνά ως «σούπερ Ελ Νίνιο».

Ωστόσο, η τελική αξιολόγηση της έντασης του φαινομένου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από μια μεμονωμένη θερμοκρασιακή μέτρηση.

Γιατί δεν αρκεί μόνο η απόλυτη θερμοκρασία της θάλασσας

Ο Τίμοθι Όσμπορν, καθηγητής Κλιματικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, διευκρινίζει ότι η απόλυτη θερμοκρασία των υδάτων αποτελεί μεν σημαντική πληροφορία, αλλά δεν είναι το βασικό κριτήριο με το οποίο οι επιστήμονες προσδιορίζουν την ισχύ ενός επεισοδίου Ελ Νίνιο.

Για την αξιολόγησή του εξετάζεται κυρίως πόσο αποκλίνουν οι θερμοκρασίες από τις αναμενόμενες τιμές για την εποχή, καθώς και η σχέση τους με τις θερμοκρασίες άλλων περιοχών του τροπικού Ειρηνικού.

Οι συγκεκριμένοι δείκτες επιτρέπουν στους ειδικούς να διαχωρίζουν τη γενικότερη θέρμανση των ωκεανών από τις ιδιαίτερες μεταβολές που συνδέονται με το Ελ Νίνιο.

Με βάση αυτές τις μετρήσεις, το τρέχον επεισόδιο φαίνεται ήδη να πλησιάζει σε ένταση ορισμένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί.

Εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για περαιτέρω ενίσχυση, δεν αποκλείεται να ξεπεραστούν προηγούμενα ρεκόρ.

Τι είναι το Ελ Νίνιο και πώς επηρεάζει τον καιρό σε ολόκληρο τον πλανήτη

Το Ελ Νίνιο αποτελεί φυσικό κλιματικό φαινόμενο που συνδέεται με σημαντικές μεταβολές στη θερμοκρασία των επιφανειακών υδάτων του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού.

Κατά την ανάπτυξή του, θερμά νερά που υπό κανονικές συνθήκες συγκεντρώνονται στον δυτικό τροπικό Ειρηνικό μετατοπίζονται ανατολικότερα, κατά μήκος του Ισημερινού, προς τις ακτές της Νότιας Αμερικής.

Η μεταβολή αυτή επηρεάζει την ανταλλαγή θερμότητας μεταξύ ωκεανού και ατμόσφαιρας, προκαλώντας αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στον Ειρηνικό, καθώς η μεταβολή των ατμοσφαιρικών συνθηκών μπορεί να επηρεάσει τα συστήματα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών σε πολύ απομακρυσμένες περιοχές.

Κατά τη διάρκεια ιδιαίτερα ισχυρών επεισοδίων, ορισμένες περιοχές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, ενώ άλλες μπορεί να βιώσουν παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας και σοβαρής ξηρασίας.

Ποιες περιοχές κινδυνεύουν από πλημμύρες και ποιες από ξηρασία

Οι επιπτώσεις ενός ισχυρού Ελ Νίνιο διαφοροποιούνται σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.

Στην ανατολική Αφρική, τη νότια Κίνα, τις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες και τις παράκτιες περιοχές του Ισημερινού στη Νότια Αμερική, το φαινόμενο μπορεί να ευνοήσει την εκδήλωση ισχυρών βροχοπτώσεων, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών.

Αντίθετα, στην Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη νότια Αφρική και το βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής, οι μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία μπορούν να περιορίσουν τις βροχοπτώσεις και να ενισχύσουν τις συνθήκες ξηρασίας.

Η έκταση και η σοβαρότητα αυτών των επιπτώσεων εξαρτώνται από την ένταση, τη διάρκεια και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε επεισοδίου.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι το Ελ Νίνιο δεν προκαλεί παντού τις ίδιες συνέπειες και ότι οι επιδράσεις του μπορούν να διαφοροποιούνται ακόμη και μεταξύ διαδοχικών επεισοδίων παρόμοιας έντασης.

Πότε αναμένεται η κορύφωση – Πρόβλεψη ακόμη και για απόκλιση 4°C

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η θέρμανση στον κεντρικό Ειρηνικό ενδέχεται να συνεχιστεί τις επόμενες εβδομάδες.

Ο Ματ Κόλινς, καθηγητής Κλιματικών Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, εκτιμά ότι οι θερμοκρασίες στην περιοχή Νίνιο 3.4 θα συνεχίσουν να αυξάνονται, με το φαινόμενο να φτάνει στη μέγιστη έντασή του τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο του 2026.

Στη συνέχεια αναμένεται σταδιακή εξασθένηση, η οποία θα συνεχιστεί μέσα στο 2027.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εκτίμηση που επικαλείται ο Τζιν-Γι Γιου.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις στις οποίες αναφέρεται, η θερμοκρασιακή απόκλιση στην περιοχή Νίνιο 3.4 θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και τους 4 βαθμούς Κελσίου έως τον Νοέμβριο.

Μια τέτοια εξέλιξη θα υποδήλωνε εξαιρετικά ισχυρή θέρμανση των επιφανειακών υδάτων του κεντρικού Ειρηνικού.

Πρόκειται, ωστόσο, για πρόβλεψη και όχι για ήδη επιβεβαιωμένη εξέλιξη.

Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μεταβάλλει τη συμπεριφορά του Ελ Νίνιο

Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις του τρέχοντος επεισοδίου, οι επιστήμονες εξετάζουν ένα ακόμη πιο σύνθετο ζήτημα: κατά πόσο η υπερθέρμανση του πλανήτη αλλάζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται το Ελ Νίνιο.

Η έρευνα δεν περιορίζεται στο εάν τα επεισόδια γίνονται ισχυρότερα, αλλά επεκτείνεται στη γεωγραφική θέση όπου αναπτύσσεται η μεγαλύτερη θέρμανση, καθώς και στη διάρκειά τους.

Ο Τζιν-Γι Γιου και οι συνεργάτες του έχουν εντοπίσει διαφοροποιήσεις στα χαρακτηριστικά του φαινομένου κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Στο παρελθόν, πολλά επεισόδια Ελ Νίνιο συνδέονταν με εντονότερη άνοδο της θερμοκρασίας στον ανατολικό τροπικό Ειρηνικό, κοντά στις ακτές της Νότιας Αμερικής.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται αυξημένη συχνότητα επεισοδίων στα οποία η σημαντικότερη θέρμανση εντοπίζεται στον κεντρικό Ειρηνικό.

Παράλληλα, ορισμένα από αυτά φαίνεται να παρουσιάζουν μεγαλύτερη διάρκεια.

Οι μεταβολές αυτές έχουν οδηγήσει τους επιστήμονες να εξετάσουν εάν η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τους μηχανισμούς που καθορίζουν την ανάπτυξη και την εξέλιξη του φαινομένου.

Ο ρόλος της υπερθέρμανσης των ωκεανών

Η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται και η θερμότητα που αποθηκεύεται στους ωκεανούς.

Αυτό σημαίνει ότι το Ελ Νίνιο αναπτύσσεται πλέον σε ένα περιβάλλον όπου οι αρχικές θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων είναι υψηλότερες σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Σύμφωνα με την επιστημονική προσέγγιση που περιγράφει ο Τζιν-Γι Γιου, η υπερθέρμανση ενδέχεται να ενισχύει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ατμόσφαιρας και ωκεανού στον υποτροπικό Ειρηνικό.

Εάν οι συγκεκριμένες διεργασίες συνδυαστούν με τους μηχανισμούς που αναπτύσσονται κοντά στον Ισημερινό, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν συνθήκες ευνοϊκές για ιδιαίτερα ισχυρά επεισόδια, με εκτεταμένη θέρμανση στον κεντρικό Ειρηνικό.

Η υπόθεση αυτή αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης, καθώς οι ερευνητές επιχειρούν να διαπιστώσουν εάν πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη μεταβολή ή για μέρος της φυσικής διακύμανσης του κλιματικού συστήματος.

Γιατί οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρότερες σε έναν θερμότερο πλανήτη

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που επισημαίνουν οι ειδικοί αφορά τη συνδυαστική επίδραση του Ελ Νίνιο και της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Σε περιοχές όπου η υπερθέρμανση έχει ήδη συμβάλει στην ενίσχυση των συνθηκών ξηρασίας, ένα ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο μπορεί να επιδεινώσει περαιτέρω την έλλειψη βροχοπτώσεων.

Αντίστοιχα, σε περιοχές όπου οι βροχές έχουν γίνει εντονότερες, οι μεταβολές που προκαλεί το φαινόμενο μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο σοβαρών πλημμυρών.

Έτσι, οι επιπτώσεις δεν εξαρτώνται μόνο από την ισχύ του Ελ Νίνιο, αλλά και από τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν ήδη στις περιοχές που επηρεάζονται.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τόσο την τρέχουσα εξέλιξη του φαινομένου όσο και τις ευρύτερες αλλαγές στη θερμοκρασία των ωκεανών.