Η ανθρωπότητα έχει αποτύχει να περιορίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη στον στόχο του 1,5°C θερμοκρασίας της Γης και πρέπει να αλλάξει άμεσα πορεία, προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πριν από τη σύνοδο Cop30.

Ο Γκουτέρες παραδέχτηκε ότι είναι πλέον «αναπόφευκτη» η υπέρβαση του ορίου των 1,5°C, κάτι που θα επιφέρει «καταστροφικές συνέπειες» για τον πλανήτη, όπως η ενεργοποίηση επικίνδυνων σημείων καμπής στα οικοσυστήματα του Αμαζονίου, της Αρκτικής και των ωκεανών.

«Ας αναγνωρίσουμε την αποτυχία μας», είπε χαρακτηριστικά. «Πράγματι, αποτύχαμε να αποφύγουμε την υπέρβαση του 1,5°C μέσα στα επόμενα χρόνια. Και αυτή η υπέρβαση θα έχει τρομακτικές συνέπειες. Αν δεν αλλάξουμε πορεία, κινδυνεύουμε να δούμε τον Αμαζόνιο να μετατρέπεται σε σαβάνα.»

«Η υπέρβαση είναι δεδομένη – αλλά μπορούμε να περιορίσουμε τη διάρκεια και την έντασή της» πρόσθεσε.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ υπογράμμισε πως η προτεραιότητα της Cop30, που θα πραγματοποιηθεί στη βραζιλιάνικη πόλη Μπελέμ, είναι να αλλάξει ριζικά η πορεία των κυβερνήσεων.

«Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η υπέρβαση θα είναι όσο το δυνατόν μικρότερη και βραχύτερη, για να αποφύγουμε την κατάρρευση κρίσιμων οικοσυστημάτων όπως ο Αμαζόνιος», είπε.

Τα τελευταία δέκα χρόνια ήταν τα πιο θερμά στην καταγεγραμμένη ιστορία της Γης. Ωστόσο, παρά τις επιστημονικές προειδοποιήσεις, οι κυβερνητικές δεσμεύσεις για μείωση εκπομπών αποδεικνύονται ανεπαρκείς.

Μόλις 62 από τα 197 κράτη έχουν καταθέσει τα εθνικά τους σχέδια δράσης (NDCs) στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Παρισίων. Οι ΗΠΑ, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, αποσύρθηκαν από τη διαδικασία, ενώ η Ευρώπη και η Κίνα δεν έχουν επιδείξει την απαιτούμενη φιλοδοξία.

«Με βάση τα NDCs που έχουν υποβληθεί, αναμένεται μείωση εκπομπών μόλις 10%, ενώ για να μείνουμε στο 1,5°C χρειάζεται τουλάχιστον 60%», τόνισε. «Η υπέρβαση, λοιπόν, είναι αναπόφευκτη.»

Δικαιότερη εκπροσώπηση και φωνή στους αυτόχθονες λαούς

Ο Γκουτέρες πρότεινε μια ριζική αναδιάρθρωση της εκπροσώπησης στις διασκέψεις για το κλίμα, ώστε να δίνεται μεγαλύτερος λόγος στην κοινωνία των πολιτών και ειδικά στους αυτόχθονες πληθυσμούς.

«Ξέρουμε τι θέλουν οι λομπίστες — να αυξήσουν τα κέρδη τους, με τίμημα το μέλλον της ανθρωπότητας», είπε.

Παράλληλα, εξήρε τον ρόλο των αυτόχθονων κοινοτήτων ως «τους καλύτερους φύλακες της φύσης».

«Πρέπει να επενδύσουμε σε αυτούς που προστατεύουν πραγματικά τη Γη. Οι αυτόχθονες λαοί γνωρίζουν καλύτερα από όλους πώς να ζουν σε ισορροπία με τη φύση», πρόσθεσε.

Η Βραζιλία και η ευθύνη της για τον Αμαζόνιο

Ο ΟΗΕ στηρίζει τη βραζιλιάνικη πρωτοβουλία “Tropical Forests Forever Facility”, που στοχεύει στη συγκέντρωση 125 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την προστασία των τροπικών δασών.
Το 20% των χρημάτων θα κατευθύνεται απευθείας στις αυτόχθονες κοινότητες.

Ερωτηθείς για την απόφαση της κυβέρνησης Λούλα να επιτρέψει νέες εξορύξεις πετρελαίου κοντά στις εκβολές του Αμαζονίου, ο Γκουτέρες απάντησε: «Όχι ακόμη. Θα το συζητήσω με τον πρόεδρο στη διάρκεια της Cop.»

«Η εποχή των ορυκτών καυσίμων τελειώνει»

Ο γενικός γραμματέας τόνισε ότι η παγκόσμια οικονομία έχει ήδη εισέλθει σε μια επανάσταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και πως όσοι επιμένουν στα ορυκτά καύσιμα «θα μείνουν πίσω».

«Η μετάβαση θα επιταχυνθεί αναπόφευκτα», είπε. «Η ανθρωπότητα δεν θα μπορέσει ποτέ να χρησιμοποιήσει όλο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που έχει ήδη ανακαλυφθεί.»

«Η εναλλακτική είναι το χάος – και οι λίγοι προνομιούχοι θα επιβιώσουν εις βάρος όλων των άλλων».

Απαντώντας σε επικρίσεις για το σύστημα των διασκέψεων Cop, ο Γκουτέρες υπερασπίστηκε τον θεσμό:

«Η εναλλακτική είναι μια κατάσταση “όλα επιτρέπονται”. Και ξέρουμε τι σημαίνει αυτό: μια μικρή ελίτ ανθρώπων και εταιρειών θα καταφέρει να προστατευθεί, ενώ οι υπόλοιποι θα υποφέρουν από πλημμύρες, ξηρασίες και καταστροφές.»

«Δεν θα εγκαταλείψω ποτέ τη μάχη για το κλίμα»

Καθώς πλησιάζει στο τέλος της θητείας του το 2026, ο Γκουτέρες παραδέχτηκε ότι θα ήθελε να είχε επικεντρωθεί νωρίτερα στο περιβάλλον και τη φύση, αλλά υποσχέθηκε να συνεχίσει τον αγώνα του.

«Δεν θα εγκαταλείψω ποτέ τη δέσμευσή μου για δράση για το κλίμα, για τη βιοποικιλότητα και για την προστασία της φύσης. Η Μητέρα Γη είναι το πολυτιμότερο αγαθό που έχουμε», κατέληξε.