Η Δυτική Ευρώπη πλήττεται από άλλο ένα σφοδρό κύμα καύσωνα, την ώρα που η κλιματική κρίση υποχωρεί ολοένα και περισσότερο στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων και οι κάτοικοι των αστικών κέντρων βρίσκονται αντιμέτωποι με ακραίες συνθήκες, ειδικά οι περισσότεροι ευάλωτοι.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι οι θερμοκρασίες τις επόμενες ημέρες θα καταρρίψουν τα ρεκόρ του Ιουνίου σε πολλές χώρες. Η Γαλλία προετοιμάζεται για θερμοκρασίες έως και 43 βαθμούς Κελσίου. Στην Ισπανία ο υδράργυρος ενδέχεται να φτάσει τους 45°C. Σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Ιταλίας, οι θερμοκρασίες μπορεί να αγγίξουν τους 40°C και όλα αυτά μόλις τον πρώτο μήνα του καλοκαιριού.

Στο Βέλγιο, όπου η θερμοκρασία μπορεί να φτάσει τους 37°C, ο επικεφαλής προγνώστης της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας δήλωσε ότι αυτή θα μπορούσε να εξελιχθεί στην «πιο ζεστή εβδομάδα που έχει καταγραφεί ποτέ» στη χώρα.

Οι νύχτες θα είναι επίσης εξαιρετικά θερμές, με τη θερμοκρασία να μην πέφτει κάτω από τους 25°C σε πολλές περιοχές της Δυτικής Ευρώπης. Η απουσία δροσιάς επιδεινώνει το λεγόμενο «θερμικό στρες», τη συσσώρευση θερμότητας στο ανθρώπινο σώμα προκαλώντας ασθένειες και θανάτους ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, περίπου 200.000 άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν χάσει τη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονται με τη ζέστη.

Οι βασικές αιτίες σύμφωνα με ανάλυση στο Politico είναι οι εξής:

1. Ορυκτά καύσιμα

Οι καύσωνες αποτελούν αναπόφευκτο κομμάτι των καλοκαιριών στο Βόρειο Ημισφαίριο. Όμως η μέση θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί κατά 1,4°C από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να καίνε ορυκτά καύσιμα για να τροφοδοτούν εργοστάσια, αυτοκίνητα και κτίρια, απελευθερώνοντας αέρια του θερμοκηπίου που θερμαίνουν τον πλανήτη.

Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι κάθε καύσωνας που εκδηλώνεται σήμερα είναι θερμότερος εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.

Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην προκάλεσε τον λεγόμενο «θερμικό θόλο» (heat dome), ένα μετεωρολογικό φαινόμενο που παγιδεύει θερμές αέριες μάζες για μεγάλα χρονικά διαστήματα, δήλωσε η Mireia Ginesta, ερευνήτρια στην ανάλυση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Ωστόσο αυξάνει τη βασική θερμοκρασία πάνω στην οποία λειτουργούν τα καιρικά συστήματα», πρόσθεσε. «Σε ένα ψυχρότερο κλίμα, αυτός ο καύσωνας θα ήταν λιγότερο έντονος».

Η Ευρώπη είναι επίσης η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων, όπως η σχετική εγγύτητά της στην Αρκτική και οι μεταβολές στα περιφερειακά καιρικά πρότυπα.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αν η υπερθέρμανση φτάσει περίπου τους 3°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, οι θάνατοι από τη ζέστη στην Ευρώπη θα διπλασιαστούν ή και θα τριπλασιαστούν.

Διαβάστε: Καύσωνες / Οι πόλεις «βράζουν» και η κλιματική ανισότητα είναι ταξική

2. Ανεπαρκείς υποδομές

Ωστόσο, οι εξωτερικές θερμοκρασίες αποτελούν μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Οι Ευρωπαίοι περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, σε σπίτια, καταστήματα, τρένα, σχολεία και χώρους εργασίας.

Σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και ιδιαίτερα στις βόρειες περιοχές, τα κτίρια έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν τη θερμότητα στους εσωτερικούς χώρους και όχι στους εξωτερικούς. Ακόμη και σήμερα, πολλά νέα σπίτια κατασκευάζονται για να αντέχουν τους χειμερινούς παγετούς και όχι τα πολύ θερμά καλοκαίρια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, το 92% των κατοικιών είναι πιθανό να υπερθερμαίνεται έως το 2050.

Παρότι όλο και περισσότερα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαθέτουν κλιματισμό, μόλις περίπου το ένα πέμπτο των κατοικιών στην Ευρώπη διαθέτει εγκατεστημένο σύστημα κλιματισμού. Ακόμη όμως και όταν υπάρχει, πολλοί δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν. Περισσότεροι από ένας στους τρεις Ευρωπαίους δηλώνουν ότι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά το κόστος για να διατηρούν το σπίτι τους αρκετά δροσερό, ενώ το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στα δύο τρίτα μεταξύ όσων δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.

Γραφεία, σχολεία, τρένα και μέσα μαζικής μεταφοράς σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις στερούνται επίσης επαρκούς κλιματισμού. Στη Γαλλία, η ζέστη, σε συνδυασμό με την απουσία κατάλληλων συστημάτων ψύξης, οδήγησε στο κλείσιμο περισσότερων από 800 σχολείων αυτή την εβδομάδα. Στο Βέλγιο, το ένα πέμπτο των τρένων δεν διαθέτει καθόλου κλιματισμό, γεγονός που ανάγκασε την εθνική σιδηροδρομική εταιρεία να ακυρώσει δρομολόγια σε ώρες αιχμής.

Αν και ορισμένοι δήμοι έχουν αρχίσει να διαθέτουν «χώρους δροσιάς» κατά τη διάρκεια των καυσώνων, δηλαδή κλιματιζόμενες αίθουσες ανοιχτές στο κοινό, τέτοιες πρωτοβουλίες παραμένουν περιορισμένες.

3. Έλλειψη πολιτικής βούλησης

Οι κυβερνήσεις μπορούν να λάβουν μέτρα τόσο για τη μείωση των εκπομπών που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, όσο και για την προστασία των πολιτών, των υποδομών και των οικονομιών από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή υποχωρεί στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Παρότι τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών συγκαταλέγονται στα πιο φιλόδοξα παγκοσμίως, τα τελευταία χρόνια οι κυβερνήσεις δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην αναζωογόνηση της βιομηχανίας και περιορίζουν τις κλιματικές πολιτικές που θεωρούν ότι πλήττουν τις οικονομικές φιλοδοξίες της Ένωσης. Οι εκπομπές της ΕΕ μάλιστα αυξήθηκαν ελαφρώς πέρυσι, γεγονός που υποδηλώνει στασιμότητα στη μείωση της ρύπανσης.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διακομματική συναίνεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχει πλέον καταρρεύσει, αν και η κυβέρνηση των Εργατικών έχει μέχρι στιγμής αντισταθεί στις αυξανόμενες πιέσεις για ενίσχυση των εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στη Βόρεια Θάλασσα. Παραμένει αβέβαιο αν αυτή η στάση θα διατηρηθεί μετά την αποχώρηση του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ.

Τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όμως, τα σχέδια προσαρμογής στις αναπόφευκτες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής όπως οι ακραίοι καύσωνες υστερούν σημαντικά σε σχέση με τις προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος προειδοποιεί ότι η ΕΕ και οι κυβερνήσεις των 27 κρατών-μελών δεν προστατεύουν επαρκώς τους πολίτες τους από τις ακραίες θερμοκρασίες, χαρακτηρίζοντας τον κίνδυνο θερμικού στρες για τον γενικό πληθυσμό ως «κρίσιμο» κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας και «καταστροφικό» από τα μέσα του αιώνα και μετά.