Βαθιά μέσα στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου στη Βραζιλία, επιστήμονες έχουν κατασκευάσει μία «χρονομηχανή» που διοχετεύει διοξείδιο του άνθρακα στον θόλο του δάσους για να προσομοιώσει τις ατμοσφαιρικές συνθήκες του μέλλοντος, προκειμένου να μελετήσουν πώς το οικοσύστημα θα προσαρμοστεί, το οποίο αποτελεί και ζήτημα που θα συζητηθεί στη σύνοδο για το κλίμα COP30 που θα φιλοξενήσει η χώρα τον επόμενο μήνα.

Στο έργο AmazonFACE κοντά στο Μαναούς, τη μεγαλύτερη πόλη του Αμαζονίου, έξι κυκλικές δομές από χαλύβδινους πύργους υψώνονται πάνω από την κόμη του δάσους, καθεμία περιβάλλοντας ομάδες 50 έως 70 ώριμων δέντρων.

Μετά τη φάση βασικών μετρήσεων, οι επιστήμονες θα «εκνεφώσουν» τρία από τα κυκλικά αυτά τμήματα με διοξείδιο του άνθρακα, σε επίπεδα που προσομοιώνουν τις προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες, ενώ τα υπόλοιπα θα λειτουργήσουν ως δείγματα ελέγχου.

«Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε την ατμόσφαιρα του μέλλοντος», δήλωσε στο Reuters ο Κάρλος Κεσαδά, συντονιστής του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας του Αμαζονίου (INPA), που ηγείται του πειράματος σε συνεργασία με το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Καμπίνας.

Η διατήρηση των τροπικών δασών όπως ο Αμαζόνιος είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με επιστήμονες. Στη σύνοδο για το κλίμα, που θα πραγματοποιηθεί από 10 έως 21 Νοεμβρίου στην πόλη Μπελέμ, όπου η λεκάνη του Αμαζονίου συναντά τον Ατλαντικό Ωκεανό, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναμένεται να αντιμετωπίσουν την αβεβαιότητα σχετικά με το πώς το τροπικό δάσος μπορεί να προσαρμοστεί σε έναν θερμότερο πλανήτη και μια μεταβαλλόμενη ατμόσφαιρα.

Το FACE, ακρωνύμιο του Free-Air CO₂ Enrichment, θα επιτρέψει στον Κεσαδά και την ομάδα του να μελετήσουν τις επιπτώσεις των αυξημένων επιπέδων διοξειδίου του άνθρακα στα τεράστια δέντρα του δάσους και την γύρω βλάστηση. Το έργο υποστηρίζεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Βραζιλίας και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αν και πειράματα FACE έχουν πραγματοποιηθεί σε διάφορα μέρη του κόσμου — συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου το Υπουργείο Ενέργειας τα εφάρμοσε σε εύκρατα οικοσυστήματα — το AmazonFACE αποτελεί νέα πρόκληση, όπως εξηγεί ο δασολόγος Γκουστάβο Καρβάλιο.

«Είναι το πρώτο πείραμα τέτοιου μεγέθους σε φυσικό τροπικό δάσος», τόνισε.

Με τη φάση βασικών μετρήσεων σε εξέλιξη, οι αισθητήρες καταγράφουν την αντίδραση του δάσους σε αλλαγές κάθε 10 λεπτά, δείχνοντας πώς το φύλλωμα απορροφά διοξείδιο του άνθρακα και απελευθερώνει οξυγόνο και υδρατμούς, ως αντίδραση στη βροχή, τις καταιγίδες και την ηλιοφάνεια.

Στα επόμενα στάδια του πειράματος θα δημιουργηθούν τεχνητά μικροκλίματα με υψηλότερα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα.

«Αν ένα μοντέλο προβλέπει μια ορισμένη ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα το 2050 ή το 2060, τότε θα αυξήσουμε το CO₂ στα ίδια επίπεδα μέσα σε αυτά τα τμήματα για να κατανοήσουμε πώς ανταποκρίνεται το δάσος», είπε ο Καρβάλιο.

«Θα έχουμε έναν μικρό χώρο μέσα στο δάσος όπου θα μπορούμε να εισέλθουμε και να γνωρίζουμε τι θα συμβεί στο μέλλον.» πρόσθεσε.