Η ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, καθώς η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ έχει περιοριστεί πλέον σε ένα ελάχιστο κλάσμα των φυσιολογικών επιπέδων, οι επιθέσεις εναντίον πλοίων συνεχίζονται και οι προσπάθειες για μια διπλωματική διέξοδο εμφανίζουν νέα σημάδια κατάρρευσης.

Τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος με τον πιο καθαρό τρόπο. Σύμφωνα με προκαταρκτικά δεδομένα της αμερικανικής εταιρίας αναλύσεων αγορών Kpler, τη Δευτέρα πέρασαν από τα Στενά μόλις τέσσερα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων, έναντι δέκα την Κυριακή.

Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, στις 28 Φεβρουαρίου, από τον συγκεκριμένο θαλάσσιο διάδρομο διέρχονταν συνήθως περίπου 125 μεγάλα εμπορικά πλοία την ημέρα, μεταξύ των οποίων πετρελαιοφόρα, πλοία μεταφοράς φυσικού αερίου, φορτηγά ξηρού φορτίου και containerships.

Η σημασία του Ορμούζ για την παγκόσμια οικονομία είναι τεράστια – υπό κανονικές συνθήκες, από τα Στενά περνά περίπου το 20% των ημερήσιων παγκόσμιων φορτίων αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

• Διαβάστε επίσης: Μέση Ανατολή / Φονικό χτύπημα πλοίου στο Ορμούζ – Εκτός λειτουργίας αγωγός στη Σαουδική Αραβία

Από τις τέσσερις διελεύσεις της Δευτέρας, δύο αφορούσαν πλοία μεταφοράς ξηρού φορτίου που εξήλθαν από τα Στενά – το ένα έμφορτο και το δεύτερο χωρίς φορτίο – ενώ δύο άδεια πετρελαιοφόρα κινήθηκαν προς το εσωτερικό τους.

Ακόμη και αυτά τα στοιχεία δεν προσφέρουν απολύτως πλήρη εικόνα, καθώς δεν περιλαμβάνουν πλοία που ενδέχεται να πραγματοποίησαν τη διέλευση έχοντας απενεργοποιήσει τους αναμεταδότες του Automatic Identification System (AIS), ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο εντοπισμού τους.

Η δραματική πτώση της ναυσιπλοΐας έρχεται σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι το πετρέλαιο εξακολουθεί να περνά από την περιοχή.

«Το πετρέλαιο ρέει μέσω των Στενών του Ορμούζ», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Truth Social, προσθέτοντας ότι οι χώρες που επωφελούνται από τις αμερικανικές προσπάθειες για να παραμείνει ανοικτή η θαλάσσια οδός «θα πρέπει, και θα το κάνουν, να αποζημιώσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής» μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Τα στοιχεία της ναυσιπλοΐας, ωστόσο, δείχνουν ότι αυτή η ροή παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.

Πάνω από τα 108 δολάρια το Brent

Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε άμεσα στη νέα επιδείνωση. Οι τιμές αυξήθηκαν περισσότερο από 2% την Τρίτη, καθώς ενισχύθηκαν οι φόβοι για την επάρκεια της παγκόσμιας προσφοράς.

Το Brent έφθασε στα 108,18 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate (WTI) ανέβηκε στα 103,85 δολάρια.

Οι επιπτώσεις έχουν ήδη περάσει από τις διεθνείς αγορές στους καταναλωτές.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση τιμή του ντίζελ έφθασε την Τρίτη στο ιστορικό ρεκόρ των 6,2694 δολαρίων ανά γαλόνι, σύμφωνα με την AAA. Στην αρχή του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν βρισκόταν στα 3,7577 δολάρια.

Η κρίση του Ορμούζ, επομένως, δεν αφορά πλέον μόνο τον κίνδυνο μιας μελλοντικής διαταραχής της ενεργειακής αγοράς.

Η δραματική συρρίκνωση των διελεύσεων σημαίνει ότι η διαταραχή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, επηρεάζοντας τις τιμές των καυσίμων και αυξάνοντας την αβεβαιότητα για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Σαουδική Αραβία: Ακυρώνει φορτία πετρελαίου προς την Ευρώπη

Την ίδια ώρα, νέα πίεση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου προκαλεί η Σαουδική Αραβία, η οποία ενημέρωσε Ευρωπαίους πελάτες ότι ακυρώνει μέρος των φορτίων αργού που επρόκειτο να φορτωθούν τον Σεπτέμβριο, μετά τις επιθέσεις με drones που προκάλεσαν ζημιές στον κρίσιμο αγωγό East-West.

Το Ριάντ, που αποδίδει τις επιθέσεις σε ιρακινή πολιτοφυλακή, αναγκάστηκε την περασμένη Παρασκευή να διακόψει τη λειτουργία του αγωγού, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τα ανατολικά κοιτάσματα προς την Ερυθρά Θάλασσα και είχε επιτρέψει στο βασίλειο να παρακάμπτει σε μεγάλο βαθμό την κρίση στα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με πηγές της αγοράς πετρελαίου και της ναυτιλίας, ανεστάλησαν επίσης οι φορτώσεις από το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, χωρίς να έχει γίνει γνωστό πόσα ακριβώς φορτία προς την Ευρώπη θα ακυρωθούν ή πόσο θα διαρκέσει η διακοπή.

Το πλήγμα στη σαουδαραβική εναλλακτική οδό εξαγωγών επιβαρύνει ακόμη περισσότερο μια αγορά που ήδη δοκιμάζεται από την κατάρρευση της κίνησης στο Ορμούζ.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι το Ριάντ θα επιχειρήσει τώρα να διοχετεύσει μεγαλύτερες ποσότητες μέσω των Στενών, αξιοποιώντας τις λεγόμενες «σκοτεινές» μεταφορές, με περιορισμένη δυνατότητα εντοπισμού των πλοίων, όπως ήδη κάνουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ.

Μέσω τέτοιων μεταφορών, οι παραγωγοί του Κόλπου εκτιμάται ότι εξάγουν συνολικά 7 έως 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, μόλις το 30%-40% των προπολεμικών όγκων.

Η νέα διαταραχή έχει ενισχύσει περαιτέρω τις τιμές, καθώς στη φυσική αγορά της Ευρώπης το Brent έχει φτάσει περίπου στα 122 δολάρια.

Ιδιαίτερη πίεση δέχεται η Πολωνία, καθώς η Orlen – για την οποία η Aramco έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο προμηθευτή, καλύπτοντας περίπου το 40% των αναγκών της σε πετρέλαιο– αναζητεί επειγόντως εναλλακτικά φορτία.

Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, στράφηκε ήδη σε ποικιλίες της Βόρειας Θάλασσας, ενώ αναζήτησε επίσης αμερικανικό WTI Midland, καζακικό CPC Blend, αλγερινό και πετρέλαιο από τη Γουιάνα. Η ίδια η Orlen διαβεβαιώνει ότι οι παραδόσεις στα διυλιστήριά της συνεχίζονται χωρίς διακοπή.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Σαουδική Αραβία αποτελούσε μέχρι τώρα έναν από τους βασικούς παραγωγούς του Κόλπου που μπορούσαν να παρακάμψουν το Ορμούζ μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Το χτύπημα στον East-West περιορίζει πλέον και αυτή τη διέξοδο, προσθέτοντας έναν ακόμη σοβαρό κίνδυνο στην τροφοδοσία της Ευρώπης με αργό.

Νέα επίθεση σε τάνκερ – Δύο ναυτικοί αγνοούνται

Την ίδια ώρα, η κατάσταση ασφαλείας στα Στενά επιδεινώνεται.

Δύο ναυτικοί αγνοούνται και άλλοι 23 διασώθηκαν μετά από επίθεση στο υπό σημαία Παναμά πετρελαιοφόρο El Gaia, σύμφωνα με το Κέντρο Θαλάσσιας Ασφάλειας του Ομάν.

Στο μηχανοστάσιο του πλοίου ξέσπασε φωτιά και την Τρίτη το δεξαμενόπλοιο ρυμουλκούνταν προς λιμάνι του Ομάν.

Σύμφωνα με τις αρχές του σουλτανάτου, το El Gaia δέχθηκε επίθεση περίπου 1,3 ναυτικά μίλια (2,4 χιλιόμετρα) βόρεια της χερσονήσου Μουσαντάμ.

Για το τι ακριβώς συνέβη υπάρχουν αντικρουόμενες εκδοχές.

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν υποστήριξαν ότι το δεξαμενόπλοιο προσέκρουσε σε ναυτικές νάρκες ενώ κινούνταν σε διαδρομή την οποία χαρακτήρισαν απαγορευμένη και μη ασφαλή.

Ο αμερικανικός στρατός απορρίπτει αυτή την εκδοχή ως ψευδή και υποστηρίζει ότι το πλοίο είχε πληγεί από ιρανικό πύραυλο τον προηγούμενο μήνα και εκ νέου από drone το Σαββατοκύριακο.

Παράλληλα, το βρετανικό UK Maritime Trade Operations ανακοίνωσε ότι είχε λάβει αναφορά για πυρκαγιά σε πλοίο που χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα ενώ διέσχιζε τα Στενά τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής.

Τουλάχιστον 22 νεκροί ναυτικοί σε 79 περιστατικά

Δεν πρόκειται για μεμονωμένο συμβάν. Νωρίτερα μέσα στον μήνα, δύο Φιλιππινέζοι ναυτικοί σκοτώθηκαν σε περιστατικό με το σαουδαραβικής ιδιοκτησίας υπερδεξαμενόπλοιο Sidr.

Και τότε οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν υποστηρίξει ότι το πλοίο έπεσε σε ναυτική νάρκη. Οι σαουδαραβικές Αρχές, αντίθετα, απέδωσαν το χτύπημα στο Ιράν, ενώ εταιρείες θαλάσσιας ασφάλειας ανέφεραν ότι το τάνκερ επλήγη από βλήματα βορείως της Μουσαντάμ.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), τουλάχιστον 22 ναυτικοί έχουν σκοτωθεί σε 79 επιβεβαιωμένα περιστατικά στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Νέα ένταση καταγράφηκε και κοντά στο ιρανικό λιμάνι Καργκάν. Το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι δύο αλιευτικά σκάφη χτυπήθηκαν στη διάρκεια της νύχτας από «εχθρικά drones», με αρκετούς ψαράδες να αγνοούνται.

Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωπος της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης, της Centcom, δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν δύο σκάφη που επιχείρησαν να καταλάβουν ένα μη επανδρωμένο αμερικανικό σκάφος επιφανείας.

Η ενεργειακή κρίση απλώνεται και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η πίεση δεν περιορίζεται στο Ορμούζ. Στο Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, έναν ακόμη νευραλγικό θαλάσσιο διάδρομο για το παγκόσμιο εμπόριο και τις ενεργειακές μεταφορές, οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων μειώθηκαν τη Δευτέρα στις 21 από 28 μία ημέρα νωρίτερα, σύμφωνα και πάλι με την Kpler.

Παράλληλα, οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν δεκάδες πυραύλους και drones εναντίον στρατιωτικής αεροπορικής βάσης στο Χαμίς Μουσάιτ της νότιας Σαουδικής Αραβίας, υποστηρίζοντας ότι έπληξαν υπόστεγα αεροσκαφών, συστήματα ραντάρ, διαδρόμους και αποθήκες πυρομαχικών ως αντίποινα για σαουδαραβικές αεροπορικές επιδρομές στην Υεμένη.

Η ταυτόχρονη πίεση σε Ορμούζ και Μπαμπ ελ Μαντέμπ εντείνει τις ανησυχίες, καθώς πρόκειται για δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια «στενά περάσματα» των παγκόσμιων εμπορικών και ενεργειακών ροών.

Το διπλωματικό αδιέξοδο περιπλέκει την ενεργειακή εξίσωση

Η προοπτική γρήγορης αποκλιμάκωσης απομακρύνεται επίσης. Αραβικές χώρες του Κόλπου ανέβαλαν τη Δευτέρα τις προγραμματισμένες συνομιλίες με το Ιράν για πιθανές συμφωνίες σχετικά με το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει τον Ιούνιο σε μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών, όμως αυτή κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες, όταν επαναλήφθηκαν οι επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και οι ΗΠΑ επανέφεραν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει κάποιο επίπεδο ελέγχου επί της θαλάσσιας οδού. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί επιθέσεις εναντίον πλοίων που χρησιμοποιούν τη νοτιότερη διαδρομή μέσω των υδάτων του Ομάν, αποφεύγοντας τη διαδρομή μέσω ιρανικών υδάτων που προτιμά το Ιράν.

Έτσι, το ενεργειακό πρόβλημα αποκτά χαρακτηριστικά πολύ ευρύτερα από μια προσωρινή άνοδο των τιμών του πετρελαίου.