Πίσω από το κόκκινο χαλί, το επίσημο δείπνο, την ασυνήθιστη υποδοχή του Κινέζου προέδρου από τον Τραμπ στην αεροπορική βάση Joint Base Andrews και ακόμη την ξενάγηση στο νέο ελικοδρόμιο του Λευκού Οίκου, παρέμειναν ουσιαστικά ανοιχτά τα μεγάλα ζητήματα που καθορίζουν τη σχέση των δύο ισχυρότερων ανταγωνιστών – τεχνητή νοημοσύνη, εμπόριο, Ταϊβάν, σπάνιες γαίες και οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία.

Η σημαντικότερη χειροπιαστή εξέλιξη ήταν η παράταση έως τις 10 Ιανουαρίου της συμφωνίας που «παγώνει» προσωρινά τον εμπορικό πόλεμο. Πέρα από αυτό, δεν ανακοινώθηκε κάποια μεγάλη συμφωνία στα δυσκολότερα μέτωπα.

Και ίσως το πιο ενδιαφέρον, επίκαιρο και ουσιωδώς σημαντικό από αυτά να είναι πλέον η τεχνητή νοημοσύνη.

Τραμπ και Σι βλέπουν διαφορετικά τον κίνδυνο της AI

Λίγες ώρες πριν συναντήσει τον Σι, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι η «Super Intelligence», όπως αποκαλεί ο ίδιος την τεχνητή νοημοσύνη, θα αποτελούσε σημαντικό αντικείμενο των συνομιλιών.

Το μήνυμα που εξέπεμψε, ωστόσο, ήταν ότι δεν επιθυμεί νέους περιορισμούς: «Η Super Intelligence (SI) θα αποτελέσει μεγάλο θέμα συζήτησης, αλλά θέλω να την αφήσω ακριβώς εκεί που βρίσκεται. Αυτή είναι και η θέση της Κίνας», έγραψε.

Η δημόσια τοποθέτηση του Σι που ακολούθησε παρουσίασε μια πιο σύνθετη εικόνα της κινεζικής στάσης.

«Τόσο η Κίνα όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ηγετικές χώρες στην τεχνητή νοημοσύνη», είπε ο Κινέζος πρόεδρος.

«Έχουμε και οι δύο την ικανότητα και την ευθύνη να αναπτύξουμε και να διαχειριστούμε την AI προς όφελος του καλού και να διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξή της θα βρίσκεται πάντοτε υπό ανθρώπινο έλεγχο και θα υπηρετεί την ευημερία των ανθρώπων».

Αυτό ακριβώς το σημείο αναδεικνύουν ιδιαίτερα οι αναλύσεις στον αμερικανικό Τύπο – παρά την αντίληψη ότι Ουάσιγκτον και Πεκίνο βρίσκονται απλώς σε έναν αγώνα δρόμου για την τεχνολογική πρωτοκαθεδρία, η κινεζική ηγεσία έχει αρχίσει να μιλά όλο και πιο ανοιχτά και για τους κινδύνους απώλειας ελέγχου της AI.

Τον Ιούλιο, ο Σι είχε ζητήσει την ανάπτυξη μηχανισμών εποπτείας ώστε να «αποτραπεί η απώλεια ελέγχου», ενώ Κινέζος αξιωματούχος αρμόδιος για τη ρύθμιση της AI προειδοποίησε πρόσφατα ότι η αυξανόμενη ικανότητα των μοντέλων να εντοπίζουν και να εκμεταλλεύονται ευπάθειες λογισμικού δημιουργεί κίνδυνο «ακραίας απώλειας ελέγχου».

Το παράδοξο της Κίνας

Η κινεζική στάση παρουσιάζει ένα ενδιαφέρον παράδοξο.

Το Πεκίνο επιδιώκει εδώ και χρόνια να μετατρέψει την Κίνα σε παγκόσμια υπερδύναμη της τεχνητής νοημοσύνης και έχει στηρίξει συστηματικά τις εγχώριες εταιρείες ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αμερικανική τεχνολογία.

Παρά τους αμερικανικούς περιορισμούς στην πρόσβαση σε προηγμένα chips, κινεζικές εταιρείες έχουν αναπτύξει μοντέλα που πλησιάζουν τις δυνατότητες κορυφαίων αμερικανικών συστημάτων.

Την ίδια στιγμή, όμως, η Κίνα διαθέτει ήδη αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο από τις ΗΠΑ σε αρκετές χρήσεις της AI – απαιτεί, μεταξύ άλλων, επισήμανση του περιεχομένου που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη, έχει θεσπίσει κανόνες για τη χρήση αλγορίθμων στη διάδοση περιεχομένου και έχει περιορίσει τη χρήση chatbot-«συντρόφων» από ανηλίκους.

Οι ανησυχίες του Πεκίνου δεν περιορίζονται μάλιστα σε κάποιο μακρινό σενάριο στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη ξεπερνά τον άνθρωπο.

Αφορούν επίσης την απασχόληση, τα deepfakes, την προπαγάνδα, την κυβερνοασφάλεια και τον κίνδυνο κοινωνικής ή πολιτικής αποσταθεροποίησης.

Μπορούν ΗΠΑ και Κίνα να συμφωνήσουν για την AI;

Η κινεζική ενημέρωση μετά τη συνάντηση ανέφερε ότι ο Σι είπε στον Τραμπ πως οι δύο χώρες μπορούν να συνεχίσουν τον διάλογο για την AI, να ανταλλάσσουν απόψεις για τους κινδύνους και τα οφέλη της και να συνεργαστούν για την αποτροπή της κατάχρησής της.

Δεν ανακοινώθηκε, ωστόσο, καμία επίσημη συμφωνία.

Και εδώ βρίσκεται το βασικό εμπόδιο – η AI δεν αποτελεί μόνο πιθανό κοινό κίνδυνο. Είναι ταυτόχρονα ένα από τα σημαντικότερα πεδία στρατηγικού ανταγωνισμού ΗΠΑ και Κίνας.

Η τεχνολογία θεωρείται κρίσιμη για την οικονομική ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, την επιστημονική πρόοδο αλλά και τη στρατιωτική ισχύ. Οι αμερικανικοί στρατιωτικοί σχεδιασμοί προβλέπουν ολοένα μεγαλύτερη χρήση της σε αυτόνομα drones και στην επιτάχυνση των αποφάσεων στο πεδίο της μάχης.

Στην Ουάσιγκτον, πάντως, η συζήτηση για τους κινδύνους μεγαλώνει. Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες έχουν αρχίσει να εξετάζουν νέες ρυθμίσεις, ενώ κατατέθηκε πρόταση που ζητά βαθύτερη διαπραγμάτευση με την Κίνα για τις δοκιμές και τη διαφάνεια των συστημάτων AI.

Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ συζήτησε με Κινέζο ομόλογό του τη δημιουργία ενός μηχανισμού αμοιβαίας ειδοποίησης για περιστατικά ασφαλείας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο βρετανικός Τύπος βλέπει πολύ θέαμα και λίγα αποτελέσματα

Στις αναλύσεις του βρετανικού Τύπου για την συνάντηση των δύο προέδρων, κυριαρχεί ένας διαφορετικός άξονας – η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην εντυπωσιακή σκηνοθεσία της επίσκεψης και στα περιορισμένα αποτελέσματα των συνομιλιών.

Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Ντάνι Ράσελ χρησιμοποίησε μάλιστα τον όρο «diplotainment», έναν συνδυασμό διπλωματίας και θεάματος [σ.σ. diplomacy και entertainment].

«Η μεγαλοπρέπεια και το πρωτόκολλο δεν ισοδυναμούν με πρόοδο. Τα πάντα είναι χαριτωμένα, αλλά αυτό που χρειάζεται η Αμερική είναι σπάνιες γαίες», σχολίασε, υποστηρίζοντας ότι το τελετουργικό δεν λύνει τα σοβαρά προβλήματα των αμερικανοκινεζικών σχέσεων.

Η κριτική αυτή στηρίζεται και στη διάρκεια των ουσιαστικών συνομιλιών – η κλειστή συνάντηση των δύο ηγετών διήρκεσε περίπου 90 λεπτά, την ώρα που η τριήμερη επίσκεψη περιλάμβανε μια εντυπωσιακή σειρά τελετουργικών εκδηλώσεων.

Στο επίσημο δείπνο βρέθηκαν βεβαίως, μεταξύ άλλων, μερικά από τα ισχυρότερα πρόσωπα της παγκόσμιας τεχνολογίας: Τιμ Κουκ, Τζεφ Μπέζος, Σούνταρ Πιτσάι, Σαμ Άλτμαν, Έλον Μασκ και Τζένσεν Χουάνγκ.

Η παρουσία τους είχε ιδιαίτερο συμβολισμό σε μια σύνοδο όπου η τεχνολογική ισχύς και η AI βρίσκονταν στο παρασκήνιο σχεδόν κάθε μεγάλης συζήτησης.

Το εμπόριο: Δύο ακόμη μήνες «ανακωχής»

Στο εμπορικό μέτωπο, Ουάσιγκτον και Πεκίνο συμφώνησαν σε μόλις δίμηνη παράταση της προσωρινής εκεχειρίας.

Η εμπορική αντιπαράθεση έχει ήδη αλλάξει τις ροές μεταξύ των δύο οικονομιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στον βρετανικό Τύπο, το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα μειώθηκε από σχεδόν 300 δισ. δολάρια το 2024 σε 200 δισ. το 2025, αν και αναλυτές επισημαίνουν ότι μέρος των κινεζικών προϊόντων φτάνει πλέον στις ΗΠΑ μέσω τρίτων χωρών.

Κρίσιμο όπλο του Πεκίνου παραμένουν οι σπάνιες γαίες, απαραίτητες τόσο για την αμερικανική βιομηχανία όσο και για στρατιωτικές εφαρμογές. Οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές τους έχουν αναδειχθεί σε σημαντικό μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις.

Η Ταϊβάν παραμένει η μεγάλη κόκκινη γραμμή

Καμία ουσιαστική μετατόπιση δεν καταγράφηκε ούτε στην Ταϊβάν.

Σύμφωνα με την κινεζική ενημέρωση για τη συνάντηση, ο Σι ζήτησε από τον Τραμπ οι ΗΠΑ να αντιταχθούν στην «ανεξαρτησία της Ταϊβάν».

Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα ήταν διαφορετική από την υφιστάμενη αμερικανική θέση ότι η Ουάσιγκτον «δεν υποστηρίζει» την ανεξαρτησία της Ταϊβάν.

Παράλληλα, παραμένει σε εκκρεμότητα πακέτο αμερικανικών πωλήσεων όπλων προς την Ταϊβάν ύψους περίπου 14 δισ. δολαρίων, το οποίο το Πεκίνο επιθυμεί να ακυρωθεί.

Ο Σι επανέφερε επίσης την περίφημη «παγίδα του Θουκυδίδη», τη θεωρία σύμφωνα με την οποία η σύγκρουση μπορεί να γίνει πιθανότερη όταν μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβητεί την κυριαρχία μιας ήδη εδραιωμένης.

Ο Κινέζος πρόεδρος υποστήριξε ότι αυτή η παγίδα «μπορεί να ξεπεραστεί», καλώντας τις δύο χώρες να επιλέξουν τη συνεργασία.

Το πραγματικό τεστ βρίσκεται μετά τη σύνοδο

Οι αναλύσεις που ακολούθησαν την επίσκεψη συγκλίνουν στο ότι η Ουάσιγκτον δεν παρήγαγε κάποια μεγάλη συμφωνία ικανή να μεταβάλει θεαματικά τις αμερικανοκινεζικές σχέσεις.

Διαφέρουν, ωστόσο, στην έμφαση και στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Η βρετανική προσέγγιση στέκεται κυρίως στην αντίθεση ανάμεσα στη μεγαλοπρεπή υποδοχή και στις περιορισμένες συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Η αμερικανική ανάλυση αναδεικνύει κάτι δυνητικά σημαντικότερο για το μέλλον – οι δύο υπερδυνάμεις που ανταγωνίζονται για την πρωτοκαθεδρία στην τεχνητή νοημοσύνη αρχίζουν ταυτόχρονα να συζητούν τον κίνδυνο να χάσουν τον έλεγχό της.

Προς το παρόν, αυτό δεν έχει μετατραπεί σε κοινό ρυθμιστικό πλαίσιο.

Η αντίφαση, όμως, είναι ήδη εμφανής, όπως γράφει χαρακτηριστικά η Washington Post – η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο έχουν ισχυρό κίνητρο να τρέξουν όσο πιο γρήγορα μπορούν ώστε να μη μείνουν πίσω στην AI – και, την ίδια στιγμή, ενδεχομένως να χρειάζονται αλλήλους περισσότερο από όσο γίνεται ευρέως αντιληπτό ώστε να αντιμετωπίσουν ορισμένους κινδύνους μιας τεχνολογίας της οποίας η ισχύς ξεπερνά τα εθνικά σύνορα.