Ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε σαφές μήνυμα ότι παραμένει θετικός στην προοπτική πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, απορρίπτοντας παράλληλα τις αντιρρήσεις που έχει διατυπώσει ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, αλλά υπογράμμισε πάραυτα ότι η μόνο η Ουάσιγκτον θα αποφασίσει – και αυτόνομα – σε ποιες χώρες θα διαθέτει αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό, χωρίς να δέχεται υποδείξεις από ξένους ηγέτες.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One, κατά τη διάρκεια της πτήσης του προς το Μίσιγκαν, ο Τραμπ εξήρε επανειλημμένα τον ρόλο της Άγκυρας, χαρακτηρίζοντάς την πολύτιμο και ισχυρό σύμμαχο.

«Πείτε τους: “Κοιτάξτε, η Τουρκία υπήρξε ένας εξαιρετικός σύμμαχος για μένα”», ανέφερε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι έκανε πολύ καλή δουλειά. Έκανε καλή δουλειά στη Συρία. Και κανείς δεν πρόκειται να μου πει τι πρέπει να πουλάμε. Η Τουρκία υπήρξε ένας εξαιρετικός σύμμαχος για μένα».

Οι ενστάσεις Νετανιάχου

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχει ζητήσει από την αμερικανική κυβέρνηση να μην εγκρίνει την πώληση F-35 στην Τουρκία ούτε την προμήθεια κινητήρων για τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη KAAN.

Η ισραηλινή πλευρά υποστηρίζει ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να μεταβάλει την ισορροπία στρατιωτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή και να περιορίσει το ποιοτικό πλεονέκτημα που διατηρεί το Ισραήλ έναντι των υπόλοιπων δυνάμεων της περιοχής.

Ο Τραμπ, ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι το Τελ Αβίβ μπορεί να καθορίζει τις αμερικανικές εξαγωγές οπλικών συστημάτων, επιμένοντας ότι οι αποφάσεις αυτές ανήκουν αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον.

Η Τουρκία εκτός προγράμματος λόγω των S-400

Η Άγκυρα είχε απομακρυνθεί από το πρόγραμμα ανάπτυξης και προμήθειας των F-35 μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι η ταυτόχρονη κατοχή των S-400 και των F-35 θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο κρίσιμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του αμερικανικού μαχητικού, καθώς το ρωσικό σύστημα ενδέχεται να συλλέξει ευαίσθητα δεδομένα για τις δυνατότητες και τη λειτουργία του.

Παρά τα εμπόδια, ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ανατροπής της προηγούμενης απόφασης. Κατά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις 7 Ιουλίου, είχε δηλώσει ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα «εξετάσει ασφαλώς» την πιθανότητα πώλησης των αεροσκαφών στην Τουρκία.

Μια πιθανή συμφωνία, πάντως, θα έπρεπε να ξεπεράσει σημαντικούς νομικούς περιορισμούς, ενώ θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα συναντούσε ισχυρές αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο.

«Η Τουρκία διαθέτει τεράστιο και πολύ ισχυρό στρατό»

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ότι οι σχέσεις της κυβέρνησης Ερντογάν με το Ισραήλ παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες. Παράλληλα, όμως, επέμεινε στην περιγραφή της Τουρκίας ως μιας χώρας με αξιοσημείωτη στρατιωτική ισχύ.

«Η Τουρκία δεν είναι ιδιαίτερα φιλική προς το Ισραήλ. Το γνωρίζετε αυτό, σωστά;» είπε.

Και συνέχισε: «Η Τουρκία υπήρξε εξαιρετική. Είναι, παρεμπιπτόντως, μια πολύ ισχυρή χώρα. Διαθέτει έναν τεράστιο στρατό, έναν πολύ μεγάλο και πολύ ισχυρό στρατό, και έχει πολύ αξιόλογο εξοπλισμό».

Έπαινοι και για τον Νετανιάχου

Παρότι διαφοροποιήθηκε από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό στο ζήτημα της Τουρκίας, ο Τραμπ δεν παρέλειψε να επαινέσει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για τη διαχείριση της πολεμικής αναμέτρησης με το Ιράν.

«Αλλά ο Μπίμπι υπήρξε εξαιρετικός. Ήταν πρωθυπουργός εν καιρώ πολέμου. Συνεργαστήκαμε πολύ καλά. Και αν κοιτάξετε το Ιράν σήμερα, βρίσκεται στο 8% αυτού που ήταν πριν από τέσσερις μήνες. Βρίσκεται στο 8% αυτού που ήταν πριν από τέσσερις μήνες. Θα δούμε, λοιπόν, πώς θα εξελιχθούν όλα αυτά», δήλωσε.

Διαφορετικό μήνυμα από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Οι δηλώσεις του Τραμπ έγιναν λίγες ημέρες μετά την επίσημη ενημέρωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία εξακολουθεί να μην πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Στην επιστολή τονίζεται ότι η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει αμετάβλητη και εξακολουθεί να καθορίζεται από τον νόμο CAATSA και το άρθρο 1245 του Νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οποιαδήποτε μεταφορά F-35 προς την Τουρκία προϋποθέτει πλήρη συμμόρφωση της Άγκυρας με τις σχετικές νομικές απαιτήσεις.

Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η Τουρκία θα πρέπει να πάψει οριστικά να κατέχει το ρωσικό σύστημα S-400 και τον συναφή εξοπλισμό, να παράσχει εγγυήσεις ότι δεν θα το αποκτήσει εκ νέου και να εκπληρώσει όλες τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις πιστοποίησης.

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ακόμη ότι οποιαδήποτε διευθέτηση του ζητήματος των S-400 θα πρέπει να είναι «διαφανής, σύννομη και σύμφωνη με τα συμφέροντα της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών».

Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι οι διαβουλεύσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα συνεχίζονται, με στόχο την εξεύρεση λύσης.

Σε ό,τι αφορά το ευρύτερο πλαίσιο των διμερών σχέσεων, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρει ότι η συνεργασία των δύο χωρών στηρίζεται σε κοινές ανησυχίες ασφαλείας και σε ισορροπημένες εμπορικές σχέσεις.

Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξακολουθήσουν να ζητούν λογοδοσία όταν οι ενέργειες της Τουρκίας θεωρείται ότι υπονομεύουν τα αμερικανικά συμφέροντα εθνικής ασφάλειας.