Ομοσπονδιακός δικαστής στις Ηνωμένες Πολιτείες διέταξε τη διακοπή των εργασιών για την κατασκευή μιας πολυτελούς αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο, ένα έργο που είχε θέσει σε προτεραιότητα ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Η απόφαση με την έντονη πολιτική και θεσμική χροιά, ανοίγει ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην εκτελεστική εξουσία και το Κογκρέσο, θέτοντας ερωτήματα για τα όρια της προεδρικής εξουσίας.

Ο δικαστής Richard Leon έκρινε ότι ο πρόεδρος δεν έχει τη νομική αρμοδιότητα να προχωρήσει σε ένα τόσο εκτεταμένο έργο χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, απορρίπτοντας τα επιχειρήματα της κυβέρνησης ως «θρασύτατα». Στην απόφασή του, τόνισε ότι ο πρόεδρος είναι «θεματοφύλακας» του Λευκού Οίκου για τις επόμενες γενιές και όχι ιδιοκτήτης του, υπογραμμίζοντας τον δημόσιο και συμβολικό χαρακτήρα του κτιρίου, όπως αναφέρει η Washington Post.

Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή μιας αίθουσας περίπου 30.000 τμ, σχεδόν διπλάσιας από την υφιστάμενη προεδρική κατοικία, με εκτιμώμενο κόστος 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Η νέα δομή θα ανεγειρόταν στον χώρο όπου βρισκόταν η Ανατολική Πτέρυγα, η οποία κατεδαφίστηκε το προηγούμενο έτος προκειμένου να προχωρήσει το έργο, επίσης χωρίς σαφή κοινοβουλευτική έγκριση.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριξε ότι ο πρόεδρος διαθέτει ευρείες εξουσίες για τη συντήρηση και αναβάθμιση του Λευκού Οίκου, επικαλούμενη νομοθεσία που επιτρέπει παρεμβάσεις για «βελτίωση» και «τροποποίηση» του κτιρίου. Ωστόσο, ο δικαστής απέρριψε αυτή την ερμηνεία, σημειώνοντας ότι τέτοιες διατάξεις αφορούν βασικές εργασίες, όπως θέρμανση ή φωτισμό, και όχι ριζικές μετατροπές.

«Με αυτή τη λογική», έγραψε χαρακτηριστικά, «θα μπορούσε κανείς να κατεδαφίσει τον Λευκό Οίκο και να χτίσει έναν ουρανοξύστη στη θέση του, αρκεί να το θεωρεί «βελτίωση». Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει την έντονη δυσπιστία της δικαιοσύνης απέναντι στις προθέσεις της κυβέρνησης.

Παρά την εντολή παύσης των εργασιών, ο δικαστής επέτρεψε προσωρινά την ολοκλήρωση συγκεκριμένων εργασιών που σχετίζονται με την ασφάλεια του χώρου, δίνοντας παράλληλα διορία δύο εβδομάδων πριν τεθεί πλήρως σε ισχύ η απόφαση. Η κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα, ανακοινώνοντας ότι θα ασκήσει έφεση, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «εξωφρενική».

Ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας από το Οβάλ Γραφείο, υποστήριξε ότι διαθέτει το δικαίωμα να εκσυγχρονίσει τον Λευκό Οίκο, όπως έκαναν και προκάτοχοί του. Τόνισε μάλιστα ότι μέρος του έργου θα συνεχιστεί, ιδίως εκείνο που αφορά μέτρα ασφαλείας, όπως θωρακισμένα υλικά και συστήματα προστασίας.

Η υπόθεση πυροδοτήθηκε από προσφυγή της National Trust for Historic Preservation, ενός οργανισμού που έχει ως αποστολή τη διατήρηση ιστορικών μνημείων. Η οργάνωση υποστήριξε ότι το έργο παραβιάζει τη νομοθεσία και ζήτησε την αναστολή του μέχρι να εξεταστεί από το Κογκρέσο.

Η επικεφαλής του οργανισμού, Carol Quillen, χαιρέτισε την απόφαση ως «νίκη για τον αμερικανικό λαό», τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα έργο που επηρεάζει ένα από τα πιο εμβληματικά σύμβολα της χώρας.

Πέρα από τα νομικά ζητήματα, η υπόθεση εγείρει και πολιτικές ανησυχίες. Δημοκρατικοί βουλευτές και οργανώσεις που ασχολούνται με την διαφάνεια  έχουν εκφράσει φόβους ότι η χρηματοδότηση του έργου μέσω ιδιωτικών δωρεών θα μπορούσε να δημιουργήσει συγκρούσεις συμφερόντων. Μεγάλες εταιρείες, όπως η Amazon και η Google, φέρονται να συγκαταλέγονται μεταξύ των πιθανών δωρητών, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για ενδεχόμενη επιρροή στην κυβερνητική πολιτική.

Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει επικαλεστεί λόγους εθνικής ασφάλειας για την επιτάχυνση του έργου, υποστηρίζοντας ότι οι νέες υποδομές θα ενισχύσουν την προστασία του προέδρου. Ο δικαστής, ωστόσο, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι σε αυτό το επιχείρημα, σημειώνοντας ότι τα προβλήματα ασφαλείας προέκυψαν από τις ίδιες τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης.

Η τελική έκβαση της υπόθεσης αναμένεται να κριθεί σε ανώτερα δικαστήρια, ενδεχομένως ακόμη και στο Ανώτατο Δικαστήριο. Παράλληλα, το Κογκρέσο καλείται πλέον να τοποθετηθεί επί της ουσίας, αναλαμβάνοντας τον ρόλο που –σύμφωνα με τη δικαστική απόφαση– του ανήκει.

Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη λεπτή ισορροπία μεταξύ των εξουσιών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πέρα από το ίδιο το έργο, το διακύβευμα αφορά το ποιος έχει τον τελευταίο λόγο για τις παρεμβάσεις σε ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της αμερικανικής δημοκρατίας.