Στο Αφγανιστάν, οι γυναίκες χάνουν τη φωνή τους και μέσα από τα πανεπιστημιακά συγγράμματα, καθότι το καθεστώς των Ταλιμπάν διέταξε την αφαίρεση 140 τίτλων γραμμένων από γυναίκες συγγραφείς, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης απαγόρευσης που αφορά συνολικά 680 βιβλία.

Στόχος, όπως ανακοινώθηκε, η απομάκρυνση υλικού που θεωρείται «επικίνδυνο» επειδή έρχεται σε αντίθεση με τη Σαρία ή με την πολιτική γραμμή των Ταλιμπάν.

Στην απαγόρευση περιλαμβάνονται συγγράμματα κάθε είδους, από επιστημονικά εγχειρίδια – όπως το Ασφάλεια στο Χημικό Εργαστήριο – έως βιβλία κοινωνικών επιστημών.

Παράλληλα, 18 πανεπιστημιακά μαθήματα δεν επιτρέπεται πλέον να διδάσκονται. Από αυτά, τα έξι αφορούν ειδικά τις γυναίκες, όπως Φύλο και Ανάπτυξη, Ο ρόλος των Γυναικών στην Επικοινωνία και Κοινωνιολογία των Γυναικών.

Η απόφαση έρχεται τέσσερα χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, μέσα σε μια συνεχή κλιμάκωση περιορισμών που έχουν αλλάξει εκ βάθρων την καθημερινότητα στη χώρα.

Για τις γυναίκες και τα κορίτσια η εκπαίδευση μετά την έκτη τάξη παραμένει απαγορευμένη, ενώ το 2024 έκλεισαν ακόμη και τα τελευταία προγράμματα μετεκπαίδευσης, όπως οι σπουδές μαιευτικής.

Η πρώην αναπληρώτρια υπουργός Δικαιοσύνης Ζάκια Αντέλι σχολίασε πως «δεδομένων των ενεργειών των Ταλιμπάν τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ήταν αναμενόμενο να επιβληθούν αλλαγές στο πρόγραμμα σπουδών. Όταν οι γυναίκες δεν μπορούν να σπουδάσουν, είναι ‘φυσικό’ οι ιδέες και τα κείμενά τους να καταπιέζονται».

Τα μέτρα αποφασίστηκαν – σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθυντή της Υπουργικής Ακαδημίας Ανώτατης Εκπαίδευσης, Ζιαούρ Ραχμάν Αργιουμπί Rahman – από «πάνελ θρησκευτικών μελετητών και ειδικών».

Στη λίστα των απαγορευμένων τίτλων περιλαμβάνονται και 310 βιβλία Ιρανών συγγραφέων ή εκδοτών, προκειμένου – όπως αναφέρεται – «να αποτραπεί η διείσδυση ιρανικού περιεχομένου» στο αφγανικό πανεπιστημιακό σύστημα.

Ακαδημαϊκοί τονίζουν ότι η απόφαση προκαλεί τεράστιο κενό στην ανώτατη εκπαίδευση.

Ένας καθηγητής, μιλώντας ανώνυμα, ανέφερε ότι τα ιρανικά βιβλία και μεταφράσεις αποτελούσαν «τον βασικό σύνδεσμο των αφγανικών πανεπιστημίων με την παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα».

Ένας άλλος, από το Πανεπιστήμιο της Καμπούλ, εξήγησε ότι οι διδάσκοντες αναγκάζονται πλέον να συγγράφουν μόνοι τους υλικό, σύμφωνα με τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές των Ταλιμπάν.

Το ερώτημα όμως παραμένει: μπορεί αυτή η «εναλλακτική γνώση» να ανταποκριθεί στα διεθνή επιστημονικά πρότυπα;