Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ανοιχτές σε απευθείας συνομιλίες με το Ιράν, παρά το ενδεχόμενο συμμετοχής τους σε ισραηλινές επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης, είναι το μήνυμα το οποίο οι Ευρωπαίοι υπουργοί Εξωτερικών μεταφέρουν στον Ιρανό ομόλογό τους στην κρίσιμη συνάντηση της Παρασκευής (20/6) στην Γενεύη.

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, καθώς ο Τραμπ έχει ήδη δηλώσει από την Πέμπτη ότι θα αποφασίσει εντός δύο εβδομάδων εάν θα συμμετάσχει στις ισραηλινές επιθέσεις –  απόφαση που θα μπορούσε να επηρεάσει καθοριστικά την πορεία των νέων διπλωματικών προσπαθειών.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Βρετανίας (Ντέιβιντ Λάμι) της Γαλλίας (Ζαν-Νοέλ Μπαρώ) και της Γερμανίας (Γιόχαν Βάντεφουλ) καθώς και η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας συναντώνται με τον Ιρανό ομόλογό τους Αμπάς Αρακτσί στην ελβετική πόλη.

Η πόλη της Γενεύης είχε φιλοξενήσει τις συνομιλίες για την αρχική συμφωνία του 2013 μεταξύ του Ιράν και των παγκόσμιων δυνάμεων, και αποτελεί εκ νέου το επίκεντρο των διπλωματικών προσπαθειών για εξεύρεση λύσης στο τρέχον πολεμικό αδιέξοδο.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο είχε εκτενείς συνομιλίες με δυτικούς ομολόγους του πριν από τη συνάντηση της Γενεύης, υποδηλώνοντας την ετοιμότητα της Ουάσιγκτον για άμεση επαφή με την Τεχεράνη.

Ωστόσο, η ιρανική πλευρά, μέσω του Αρακτσί, διατηρεί σταθερή θέση: δεν θα υπάρξουν συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ μέχρι να τερματιστούν οι ισραηλινές επιθέσεις. «Δεν υπάρχει χώρος για διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ μέχρι να σταματήσει η ισραηλινή επιθετικότητα,» δήλωσε χαρακτηριστικά στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Η Ευρωπαϊκή Τριάδα (E3) – Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία – μαζί με την Κάλας, προσπαθεί να λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ.

«Οι Ιρανοί δεν μπορούν να “καθίσουν” με τους Αμερικανούς, ενώ εμείς μπορούμε,» εξήγησε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου παραμένει κεντρικό σημείο διαφωνίας. Η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί την πλήρη διακοπή του εμπλουτισμού, ενώ οι Ευρωπαίοι έχουν υιοθετήσει μια πιο ευέλικτη στάση, επιτρέποντας περιορισμένο εμπλουτισμό για πολιτικούς σκοπούς υπό αυστηρό διεθνή έλεγχο.

Αξιοσημείωτη είναι η πρόσφατη μετατόπιση του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν προς τη θέση Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να στοχεύει στον μηδενικό εμπλουτισμό.

Νωρίτερα ο Μακρόν είχε αποκαλύψει ότι η ευρωπαϊκή πρόταση θα έχει τέσσερις βασικούς άξονες:

• Την επανέναρξη της συνεργασίας Ιράν- ΙΑΕΑ, για την επίτευξη του «μηδενικού εμπλουτισμού» ουρανίου
• Την εποπτεία των δραστηριοτήτων του Ιράν στον τομέα των βαλλιστικών πυραύλων
• Τη χρηματοδότηση από το Ιράν των μαχητικών ομάδων που είναι πληρεξούσιοι στην περιοχή
• Την απελευθέρωση των «ομήρων» από το Ιράν, μια αναφορά σε ξένους υπηκόους που κρατούνται στις ιρανικές φυλακές

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή ότι το Ιράν είναι έτοιμο να συζητήσει περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου, αλλά η προοπτική μηδενικού εμπλουτισμού θα απορριφθεί κατηγορηματικά, ιδιαίτερα υπό τις παρούσες συνθήκες των ισραηλινών επιθέσεων.

Οι διπλωματικές προσπάθειες εντείνονται με τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, να έχει πραγματοποιήσει πολλαπλές επικοινωνίες με τον Αρακτσί την τελευταία εβδομάδα.

Παρότι οι διπλωμάτες δεν αναμένουν άμεση πρόοδο στη Γενεύη, τονίζουν τη σημασία της διατήρησης των διαύλων επικοινωνίας με το Ιράν, καθώς το πυρηνικό ζήτημα αναμένεται να παραμείνει άλυτο ακόμη και μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών – αν αυτό καταστεί εφικτό.

Ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ήταν πάντα έτοιμες για διάλογο, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν δεσμεύεται να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα. «Τώρα είναι η σειρά του Ιράν», τόνισε χαρακτηριστικά την Παρασκευή.