Μια νέα και δυνητικά καθοριστική σελίδα στη συζήτηση για το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου άνοιξε στο Κάρντιφ (της Ουαλίας), όπου οι πολιτικές ηγεσίες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε ένα σαφές κοινό μέτωπο υπέρ της αυτοδιάθεσης.

Με κοινή διακήρυξη ζητούν από τη βρετανική κυβέρνηση να διευκολύνει τις αναγκαίες συνταγματικές αλλαγές και δηλώνουν ότι βλέπουν το μέλλον των εθνών τους μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς, για πρώτη φορά από τη δημιουργία των αποκεντρωμένων θεσμών το 1999, Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία κυβερνώνται ταυτόχρονα από πολιτικές δυνάμεις που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας ή της αποχώρησης από το σημερινό συνταγματικό σχήμα του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το κλίμα είχε φορτιστεί ακόμη περισσότερο από την παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ το Σαββατοκύριακο. Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «κάτι το φανταστικό» την προοπτική ένωσης της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας με τη Βόρεια Ιρλανδία, προβλέποντας μάλιστα ότι αυτή «τελικά θα γίνει».

Η ιστορική συνάντηση στο Κάρντιφ

Ο πρωθυπουργός της Ουαλίας και επικεφαλής του Plaid Cymru, Ριν απ Γιόρουερθ, υποδέχθηκε στο Κάρντιφ τον πρωθυπουργό της Σκωτίας και ηγέτη του Σκωτικού Εθνικού Κόμματος (SNP), Τζον Σουίνι, την πρωθυπουργό της Βόρειας Ιρλανδίας και αντιπρόεδρο του Σιν Φέιν, Μισέλ Ο’Νιλ, καθώς και την πρόεδρο του Σιν Φέιν Μαίρη Λου ΜακΝτόναλντ.

Το αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν μια κοινή διακήρυξη που θέτει στο επίκεντρο την αρχή της αυτοδιάθεσης και καλεί ευθέως το Λονδίνο να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συνταγματικές μεταβολές.

Οι ηγέτες αναφέρουν στη συμφωνία ότι«τα έθνη μας έχουν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση» και προσθέτουν πως «καλούμε τη βρετανική κυβέρνηση να προετοιμάσει και να διευκολύνει συνταγματικές μεταρρυθμίσεις».

Στο ίδιο κείμενο δηλώνουν πεπεισμένοι ότι: «Το μέλλον των εθνών μας βρίσκεται στους κόλπους της ΕΕ».

Ως βασικό επιχείρημα προβάλλουν τις συνέπειες του Brexit, υποστηρίζοντας ότι η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση έπληξε τις οικονομίες τους.

Το Λονδίνο κλείνει την πόρτα σε νέα δημοψηφίσματα

Το κοινό αίτημα έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τη μέχρι σήμερα στάση των διαδοχικών βρετανικών κυβερνήσεων, οι οποίες έχουν απορρίψει τη διεξαγωγή νέων δημοψηφισμάτων ανεξαρτησίας μετά την ψηφοφορία στη Σκωτία το 2014.

Τότε, το 55% των ψηφοφόρων επέλεξε την παραμονή της Σκωτίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, έναντι 45% που τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας.

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, η Ντάουνινγκ Στριτ απέκλεισε εκ νέου το ενδεχόμενο μιας νέας τέτοιας διαδικασίας, υπογραμμίζοντας ότι ο σημερινός Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ «πιστεύει σθεναρά στην Ένωση».

Ο Μπέρναμ, ο οποίος μέχρι πρότινος ήταν δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, έχει τοποθετήσει τη μεγαλύτερη αποκέντρωση μεταξύ των πολιτικών του προτεραιοτήτων. Οι ηγεσίες των αυτοδιοικούμενων εθνών, ωστόσο, θεωρούν ότι η παραχώρηση περισσότερων αρμοδιοτήτων δεν απαντά στο ζήτημα της αυτοδιάθεσης.

Σουίνι: Δημοψήφισμα μέσα σε πέντε χρόνια

Παρά την κοινή διακήρυξη, οι τέσσερις πολιτικοί κατέστησαν σαφές στη συνέντευξη Τύπου ότι Σκωτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία δεν βρίσκονται στο ίδιο στάδιο ούτε ακολουθούν το ίδιο χρονοδιάγραμμα. Κάθε έθνος, όπως τόνισαν, θα κινηθεί προς την αυτοδιάθεση με τον δικό του ρυθμό.

Πιο συγκεκριμένος εμφανίστηκε ο Τζον Σουίνι. Ο Σκωτσέζος πρωθυπουργός εκτίμησε ότι ένα νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Παράλληλα, χρησιμοποίησε μια ιδιαίτερα ισχυρή πολιτική διατύπωση για το μέλλον του σημερινού βρετανικού συστήματος εξουσίας, υποστηρίζοντας ότι: «Το τέλος του Ουεστμίνστερ πλησιάζει».

Για το SNP, η αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ έχει αποτελέσει βασικό επιχείρημα υπέρ μιας νέας ψηφοφορίας, καθώς στο δημοψήφισμα του 2016 η Σκωτία είχε ψηφίσει με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πιο μακρινή η ανεξαρτησία για την Ουαλία

Διαφορετική είναι προς το παρόν η εικόνα στην Ουαλία. Ο Ριν απ Γιόρουερθ, όταν εξελέγη τον Μάιο, είχε χαρακτηρίσει την ανεξαρτησία «μακρινό στόχο» και ούτε τώρα έθεσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.

Όπως εξήγησε, προτιμά «να αφήσει το ζήτημα στα χέρια του ουαλικού λαού». Παράλληλα, όμως, υποστήριξε ότι ενισχύεται σταδιακά η πεποίθηση πως «διαπιστώνεται ολοένα και περισσότερο ότι η διακυβέρνηση από το Ουεστμίνστερ δεν λειτουργεί».

Ο Ουαλός πρωθυπουργός απέρριψε επίσης την ιδέα ότι μια γενικότερη πολιτική αποκέντρωσης από την κυβέρνηση Μπέρναμ θα μπορούσε από μόνη της να απαντήσει στα αιτήματα της Ουαλίας.

Όπως επισήμανε: «Η μεταβίβαση εξουσιών που παραχωρούνται σε ένα έθνος είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη που αφορά μια περιφέρεια ή μια πόλη της Αγγλίας».

Η θέση του είναι, επομένως, ότι η Ουαλία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται συνταγματικά με τον ίδιο τρόπο όπως μια αγγλική περιφέρεια, καθώς πρόκειται για ξεχωριστό έθνος του Ηνωμένου Βασιλείου.

Σιν Φέιν: Δημοψήφισμα για ενωμένη Ιρλανδία μέχρι το 2030

Στη Βόρεια Ιρλανδία, το πολιτικό αίτημα έχει διαφορετική μορφή: δεν αφορά τη δημιουργία ενός νέου ανεξάρτητου κράτους, αλλά την επανένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.

Το Σιν Φέιν ζητά να πραγματοποιηθεί σχετικό δημοψήφισμα μέχρι το 2030, με τη Μισέλ Ο’Νιλ να θεωρεί ότι η δημόσια παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαιώνει πως η συζήτηση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια του νησιού.

Σύμφωνα με την πρωθυπουργό της Βόρειας Ιρλανδίας, τα λόγια του Αμερικανού προέδρου δείχνουν ότι:

«Η συζήτηση για την ένωση είναι ζωντανή και οι άνθρωποι ενδιαφέρονται ζωηρά».

Και, όπως πρόσθεσε, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στο εσωτερικό της Ιρλανδίας, αλλά εκδηλώνεται πλέον «σε διεθνή κλίμακα».

Ο Τραμπ είχε προκαλέσει αίσθηση όταν δήλωσε ότι η ένωση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας θα ήταν «κάτι το φανταστικό», ενώ προέβλεψε ότι «τελικά θα γίνει».

Γιατί θεωρείται σημαντική η κοινή διακήρυξη

Πέρα από το περιεχόμενο των αιτημάτων, πολιτικοί επιστήμονες αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία και στην ίδια τη σύνθεση της συνάντησης του Κάρντιφ.

Ο Μάικλ Κίτινγκ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν, χαρακτήρισε την κοινή διακήρυξη «πολιτικά σημαντική».

Ο λόγος είναι ότι για πολλά χρόνια το SNP της Σκωτίας και το Plaid Cymru της Ουαλίας διατηρούσαν πολιτικές αποστάσεις από το Σιν Φέιν, λόγω της ιστορικής σχέσης του τελευταίου με τον IRA, του οποίου θεωρούνταν στο παρελθόν ο πολιτικός βραχίονας.

Η κοινή παρουσία και, κυρίως, η υπογραφή ενός ενιαίου κειμένου για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση σηματοδοτούν επομένως μια αξιοσημείωτη μεταβολή στις σχέσεις των εθνικιστικών και αυτονομιστικών δυνάμεων των τριών εθνών.

Ο Κίτινγκ, πάντως, εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς το κατά πόσο αυτή η νέα σύμπλευση μπορεί να μεταβάλει τη στάση του Λονδίνου. Όπως εκτίμησε: «Αυτό είναι απίθανο να αλλάξει τη γνώμη της βρετανικής κυβέρνησης».