Παρά τον κίνδυνο συλλήψεων, χιλιάδες την Παρασκευή απέτισαν φόρο τιμής στον ηγέτη της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι σε όλη τη Ρωσία.

Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που το σύνθημα «Ο Πούτιν είναι δολοφόνος» αντήχησε στους δρόμους της Μόσχας και οι ρωσικές αρχές σίγουρα προσπάθησαν να το αποτρέψουν. Αλλά ο θάνατος δεν σκότωσε την ικανότητα του Αλεξέι Ναβάλνι να αναστατώσει το Κρεμλίνο, γράφει το Politico.

Ακόμη και ξαπλωμένος με κέρινο πρόσωπο σε ένα φέρετρο, κατάφερε να κάνει αυτό που στη σημερινή Ρωσία φαίνεται αδύνατο: να τραβήξει χιλιάδες στους δρόμους, σε μια πράξη συλλογικής ανυπακοής που δεν έχει παρατηρηθεί από τότε που ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ξεκίνησε τον πόλεμό του κατά της Ουκρανίας, πριν από δύο χρόνια.

Αν ζούσε, ο Ναβάλνι, ένας μεγάλος λάτρης του μαύρου χιούμορ, πιθανότατα θα απολάμβανε την προετοιμασία για τη δική του κηδεία, ως την απόλυτη απόδειξη της ηθικής κατάπτωσης του Κρεμλίνου.

Από τη στιγμή που η μητέρα του Ναβάλνι, Λιουντμίλα, ταξίδεψε στην ποινική αποικία βόρεια του Αρκτικού Κύκλου, όπου πέθανε με αιφνίδιο θάνατο στα μέσα Φεβρουαρίου, είπε ότι οι ρωσικές αρχές προσπάθησαν να την εκβιάσουν για να μην οργανώσει δημόσια κηδεία.

Αρχικά αρνήθηκαν να της παραδώσουν τη σορό του Ναβάλνι. Στη συνέχεια, οι συγγενείς του Ναβάλνι δεν μπόρεσαν να βρουν έναν χώρο να φιλοξενήσει την κηδεία. Την Πέμπτη, ξαφνικά κατέστη αδύνατο να βρεθεί μια νεκροφόρα για να μεταφέρει τη σορό του στην εκκλησία.

Ο Πούτιν, ο οποίος ως γνωστόν αρνείται να αποκαλέσει τον Ναβάλνι με το όνομά του, φαίνεται να έχει αποφασίσει ότι ο πολιτικός του εχθρός θα πρέπει να εξαφανιστεί τυλιγμένος στη σιωπή. Ωστόσο, παρά τον κίνδυνο δίωξης, την Παρασκευή χιλιάδες αποχαιρέτισαν τον Ναβάλνι σε πόλεις σε όλη τη Ρωσία.

Η Μόσχα προσέλκυσε το μεγαλύτερο πλήθος, καθώς νέοι και ηλικιωμένοι περίμεναν για ώρες στην ουρά και στο κρύο, στην πρώην γειτονιά του Ναβάλνι, το Μαρίνο. Πρώτα έξω από μια ρωσική ορθόδοξη εκκλησία για τη λειτουργία, και στη συνέχεια σε ένα κοντινό νεκροταφείο όπου τελικά θάφτηκε ο Ναβάλνι.

Πολλοί από τους υποστηρικτές του, συμπεριλαμβανομένης ολόκληρης της ομάδας του, έχουν εγκαταλείψει τη Ρωσία και δεν είχαν άλλη επιλογή από το να παρακολουθήσουν τα γεγονότα από το εξωτερικό. Άλλοι εντός της Ρωσίας δεν μπόρεσαν ή φοβήθηκαν πολύ να παρευρεθούν. Μια ζωντανή σύνδεση την Παρασκευή από την ομάδα του Ναβάλνι στο YouTube προσέλκυσε ένα σταθερό κοινό 250.000 θεατών.

«Ο Πούτιν πίστευε ότι το πρόβλημα Ναβάλνι θα εξαφανιζόταν μαζί με το άτομο. Αλλά έκανε μεγάλο λάθος», δήλωσε η στενή σύμμαχος του Ναβάλνι, Μαρία Πεβτσίκ.

Αν και η ομάδα του Ναβάλνι επέμεινε ότι η κηδεία δεν ήταν μια συγκέντρωση διαμαρτυρίας, πιθανώς για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος για τους υποστηρικτές του, για πολλούς Ρώσους ο θάνατός του είναι τόσο προσωπικός όσο και πολιτικός. Τα αρχικά συνθήματα όπως: «Ναβάλνι!» και «Δεν φοβήθηκες και ούτε εμείς», γρήγορα μετατράπηκαν σε «Η Ρωσία θα είναι ελεύθερη!». Μέχρι το απόγευμα, μεγάλες ομάδες φώναζαν επίσης: «Όχι στον πόλεμο!»

«Για μένα σήμερα ήταν η ισχυρότερη δυνατή υπενθύμιση ότι η πολιτική στη Ρωσία δεν είναι νεκρή, ότι οι άνθρωποι δεν παραιτούνται και συνεχίζουν να πιστεύουν σε ένα μέλλον χωρίς δικτατορίες, αδικία και πόλεμο», δήλωσε στο POLITICO 24χρονος Μοσχοβίτης, ο οποίος ζήτησε να μην αποκαλυφθεί το όνομα του για λόγους ασφαλείας.

Για χρόνια, ο κρατικός μηχανισμός της Ρωσίας προσπάθησε να μετατρέψει τον Ναβάλνι σε τοξική φιγούρα. Μετά τη φυλάκισή του στις αρχές του 2021, ολόκληρο το δίκτυό του χαρακτηρίστηκε «εξτρεμιστική οργάνωση» αναγκάζοντας τους στενούς συμμάχους του στην εξορία και τους υποστηρικτές του σε σιωπή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η σύζυγος του Ναβάλνι, Γιούλια, η οποία έχει υποσχεθεί να συνεχίσει τη μάχη που έδωσε ο σύζυγό της, και τα παιδιά του ζευγαριού, Ντάρια και Ζαχάρ, δεν παρευρέθηκαν στην κηδεία και παραμένουν εκτός Ρωσίας. Αλλα δημοσίευσαν συγκινητικά αφιερώματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Με τους φόβους για καταστολή να αυξάνονται πριν από την κηδεία, η ομάδα δικαιωμάτων Pervy Otdel συμβούλεψε τους πενθούντες να απέχουν ακόμη και από το κράτημα φωτογραφιών του ηγέτη της αντιπολίτευσης – αν και δεν υπάρχει νόμος που να το απαγορεύει.

Αλλά αν η ελπίδα του Κρεμλίνου ήταν ότι ο θάνατος του Ναβάλνι θα οδηγούσε στην εξάλειψη κάθε αντιπολίτευσης, έγινε το αντίθετο: έδωσε στους Ρώσους το κίνητρο να βγουν από την κρυψώνα τους. Αμέσως μετά τον θάνατο του Ναβάλνι, άνθρωποι σε όλη τη Ρωσία άρχισαν να φέρνουν λουλούδια σε μνημεία της πολιτικής καταστολής επί σοβιετικής εποχής στις πόλεις τους.

Οι αρχές καθάρισαν τα λουλούδια και έχουν κάνει εκατοντάδες συλλήψεις. Την Παρασκευή, η ομάδα δικαιωμάτων OVD-Info ανέφερε ότι περισσότεροι από 60 άνθρωποι είχαν συλληφθεί σε περίπου 13 πόλεις. Αλλά στη Μόσχα, οι αρχές απέφυγαν τη σύγκρουση.

Σύμφωνα με τον αναλυτή Αμπάς Γκαλιάμοφ, το Κρεμλίνο φαίνεται να έχει αποφασίσει να αποφύγει τις δημόσιες συγκρούσεις στην πρωτεύουσα πριν από τις αυστηρά «χορογραφημένες» προεδρικές εκλογές σε δύο εβδομάδες από τώρα. «Τα πράγματα κινδύνευαν να πάνε πολύ μακριά, με μια μάχη εναντίον ενός νεκρού και κατάφωρη έλλειψη σεβασμού προς τη μητέρα του Ναβάλνι», δήλωσε ο Αμπάς Γκαλιάμοφ στο POLITICO. Οι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου «δεν θέλουν να μοιάζουν με σατανιστές μπροστά στο δικό τους συντηρητικό εκλογικό σώμα».

Έτσι, ο Ναβάλνι κατέληξε να έχει τον τελευταίο λόγο. Καθώς το φέρετρό του κατέβαινε σε έναν φρεσκοσκαμμένο τάφο, οι μουσικοί έπαιξαν το “My Way” του Frank Sinatra ακολουθούμενο από το τελευταίο τραγούδι της αγαπημένης του ταινίας: “Terminator 2”.