Οι αμερικανικές απειλές για επιβολή των «σκληρότερων κυρώσεων στην ιστορία», με στόχο να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη να υποχωρήσει έπειτα από σχεδόν έξι μήνες πολέμου, επαναφέρουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο ενός νέου γύρου κλιμάκωσης στον Κόλπο, όπως αναφέρει το Reuters.

Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει στη διάρκεια της σύγκρουσης ότι διαθέτει αρκετούς τρόπους για να απαντήσει στην οικονομική πίεση.

Από την περαιτέρω παρεμπόδιση των πετρελαϊκών εξαγωγών μέσω των σημαντικότερων θαλάσσιων οδών της περιοχής έως επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές των κρατών του Κόλπου και κυβερνοεπιχειρήσεις εναντίον δυτικών χωρών, η Τεχεράνη έχει στη διάθεσή της επιλογές που θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το οικονομικό και πολιτικό κόστος μιας νέας αμερικανικής εκστρατείας κυρώσεων.

Μπορεί το Ιράν να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις εξαγωγές πετρελαίου;

Η πίεση στις ενεργειακές ροές αποτελεί ήδη έναν από τους βασικούς μοχλούς που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου.

Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, έχει προειδοποιήσει ευθέως ότι η χώρα μπορεί να επιχειρήσει την πλήρη διακοπή των πετρελαϊκών εξαγωγών από τον Κόλπο εάν συνεχιστεί αυτό που η Τεχεράνη χαρακτηρίζει «οικονομικό πόλεμο».

«Εάν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, ούτε μία σταγόνα πετρελαίου δεν θα εξάγεται, ούτε μέσω των Στενών του Ορμούζ ούτε από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου», δήλωσε.

Οι επιθέσεις και οι απειλές του Ιράν εναντίον της ναυσιπλοΐας έχουν ήδη περιορίσει δραματικά την κίνηση στα Στενά του Ορμούζ, κλείνοντας σε μεγάλο βαθμό μια θαλάσσια δίοδο από την οποία, πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης ενέργειας.

Ορισμένα δεξαμενόπλοια έχουν αρχίσει τις τελευταίες εβδομάδες να διέρχονται ξανά από τα Στενά, ωστόσο οι όγκοι παραμένουν εξαιρετικά χαμηλοί.

Την Κυριακή, μάλιστα, το Ιράν έθεσε σε μαύρη λίστα 45 δεξαμενόπλοια, κατηγορώντας τα ότι δεν συμμορφώθηκαν με τους κανόνες που επιχειρεί να επιβάλει στη διέλευση των πλοίων από το Ορμούζ.

Στη διάρκεια των έξι μηνών του πολέμου, επιθέσεις με πυραύλους, drones ή ταχύπλοα εναντίον δεξαμενόπλοιων που επιχειρούν να εξέλθουν από τον Κόλπο έχουν επανειλημμένα προκαλέσει άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

Διαβάστε: Τραμπ / «Το Ιράν καταρρέει ολοκληρωτικά» – Η Τεχεράνη απειλεί με διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου από τον Κόλπο

Η δεύτερη εστία πίεσης στην Ερυθρά Θάλασσα

Η απειλή για τις ενεργειακές ροές δεν περιορίζεται στο Ορμούζ.

Οι Χούθι στην Υεμένη, σύμμαχοι της Τεχεράνης, έχουν επίσης περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω επιθέσεων και απειλών για αποκλεισμό όλων των σαουδαραβικών πλοίων που μεταφέρουν αργό προς την Ασία μέσω των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δίπλα στις περιοχές της Υεμένης που ελέγχουν.

Αρχικά, οι επιθέσεις είχαν αναγκάσει μόνο μέρος των πλοίων να αλλάξει πορεία, καθώς ακόμη και στα μέσα Αυγούστου περισσότερο από το 50% εξακολουθούσε να περνά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Η κατάσταση, όμως, γίνεται ολοένα δυσκολότερη για τις ναυτιλιακές εταιρείες, με κινεζικούς ομίλους να επιλέγουν πλέον εναλλακτικές διαδρομές ώστε να αποφεύγουν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, σύμφωνα με πηγές του κλάδου.

Μια νέα σειρά επιθέσεων θα μπορούσε να εντείνει ακόμη περισσότερο την ανησυχία στις αγορές.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το πλήγμα της Δευτέρας εναντίον πλοίου στα ανοιχτά του Γιανμπού, όπου βρίσκεται ο σημαντικότερος σαουδαραβικός πετρελαϊκός τερματικός σταθμός στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και η επίθεση με drone κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ στις αρχές Αυγούστου.

Οποιαδήποτε περαιτέρω διατάραξη αυτών των δύο κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων θα μπορούσε να αυξήσει τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά και να ασκήσει νέα ανοδική πίεση στις τιμές του αργού.

Παραμένουν στο στόχαστρο τα κράτη του Κόλπου

Μια δεύτερη επιλογή για την Τεχεράνη είναι η κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον γειτονικών χωρών που θα συνταχθούν με την προσπάθεια των ΗΠΑ να απομονώσουν οικονομικά το Ιράν.

Η ιρανική ηγεσία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε γειτονική χώρα συμμετάσχει στην αμερικανική εκστρατεία οικονομικής ασφυξίας θα βρεθεί αντιμέτωπη με απάντηση «ισχύος σεισμού».

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν έχει επανειλημμένα πλήξει κράτη του Κόλπου, καθώς και την Ιορδανία.

Οι περισσότερες επιθέσεις είχαν ως βασικό στόχο αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, χωρίς όμως να μείνουν στο απυρόβλητο ενεργειακές υποδομές και άλλες εγκαταστάσεις.

Μια ενδεχόμενη διεύρυνση των πληγμάτων σε εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες.

Σε αντίθεση με τις προσωρινές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα, σημαντικές ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ενδέχεται να χρειαστούν πολύ περισσότερο χρόνο για να αποκατασταθούν, προκαλώντας παρατεταμένη άνοδο των τιμών.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε παράλληλα να αυξήσει το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Τραμπ.

Ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους θα εγκυμονούσαν επιθέσεις σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και εγκαταστάσεις αφαλάτωσης.

Οι μοναρχίες του Κόλπου, σε μια περιοχή με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και ελάχιστους φυσικούς υδάτινους πόρους, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις υποδομές τόσο για την ηλεκτροδότηση όσο και για την παροχή πόσιμου νερού.

Ταυτόχρονα, αρκετά από τα κράτη αυτά αποτελούν σημαντικούς χρηματοοικονομικούς κόμβους της παγκόσμιας οικονομίας, γεγονός που διευρύνει τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας κλιμάκωσης.

Μπορεί η Τεχεράνη να πλήξει απευθείας τη Δύση;

Οι περισσότερες δυτικές χώρες βρίσκονται εκτός της εμβέλειας των βασικών οπλικών συστημάτων του Ιράν.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Τεχεράνη στερείται άλλων μέσων για να μεταφέρει την αντιπαράθεση σε ευρωπαϊκό ή αμερικανικό έδαφος.

Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ιστορικά επιδείξει προθυμία να χρησιμοποιούν εναλλακτικές και ασύμμετρες μεθόδους δράσης, με τον κυβερνοχώρο να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πεδία.

Τη Δευτέρα, η Βρετανία ανακοίνωσε ότι χάκερ που συνδέονται με το Ιράν κατάφεραν να θέσουν εκτός λειτουργίας έναν μικρό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής.

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης εκτιμήσει ότι η Τεχεράνη πιθανότατα βρισκόταν πίσω από κυβερνοεπιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων ύδρευσης στη Μινεσότα. Το Ιράν δεν έχει σχολιάσει τις συγκεκριμένες κατηγορίες.

Παράλληλα, δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν κατά καιρούς κατηγορήσει την Τεχεράνη ότι στρατολογεί άτομα στις ίδιες τις δυτικές χώρες προκειμένου να πραγματοποιήσουν επιθέσεις ή απόπειρες δολοφονίας. Το Ιράν απορρίπτει αυτές τις κατηγορίες.

Η νέα αμερικανική οικονομική πίεση, επομένως, δεν αφορά μόνο την ικανότητα της Τεχεράνης να αντέξει ακόμη έναν γύρο κυρώσεων.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι μέχρι πού είναι διατεθειμένο να φτάσει το Ιράν για να αυξήσει το κόστος αυτής της πίεσης για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους – και εάν μια οικονομική αναμέτρηση μπορεί τελικά να πυροδοτήσει μια πολύ ευρύτερη στρατιωτική και ενεργειακή κλιμάκωση.