Aποφασισμένος να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία εμφανίζεται ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν παρά τις αυξημένες πιέσεις από τη Δύση και τις απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για αυστηρότερες κυρώσεις.

Σύμφωνα με τρεις πηγές που έχουν πρόσβαση στην εσωτερική λειτουργία του Κρεμλίνου, και οι οποίες μίλησαν αποκλειστικά στο πρακτορείο Reuters την Τρίτη (15/7), ο Πούτιν σκοπεύει να διατηρήσει την επιθετική στρατηγική του μέχρι η Δύση να δεχτεί διαπραγματεύσεις υπό τους δικούς του όρους, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διάρκεια και την έκβαση της σύγκρουσης στην Ουκρανία.

Οι πηγές υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν θεωρεί πως η ρωσική οικονομία και οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας του είναι επαρκώς ισχυρές ώστε να αντέξουν οποιαδήποτε επιπλέον μέτρα επιβάλλει η Δύση.

Παρά τις συνεχείς απειλές για νέους δασμούς και κυρώσεις ο Πούτιν φαίνεται να έχει εμπιστοσύνη στην ανθεκτικότητα του κρατικού μηχανισμού και στο γεγονός ότι η Ρωσία έχει ήδη επιβιώσει των σκληρότερων κυρώσεων που της έχουν επιβληθεί από το 2022.

Όπως υπογραμμίζουν, η ευρύτερη στρατηγική σκέψη στο Κρεμλίνο εστιάζει επίμονα στην επίτευξη των γεωπολιτικών στόχων της Ρωσίας.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, «ο Πούτιν πιστεύει ότι κανείς δεν έχει ασχοληθεί σοβαρά με τις λεπτομέρειες μιας ειρηνευτικής συμφωνίας – ούτε καν οι Αμερικανοί – και έτσι θα συνεχίσει μέχρι να πάρει αυτό που θέλει».

Η δήλωση αυτή αποκαλύπτει έναν πυρήνα της ρωσικής προσέγγισης: η απουσία ουσιαστικού διαλόγου θεωρείται από το Κρεμλίνο ως αποτυχία της Δύσης να αναγνωρίσει τα συμφέροντα της Ρωσίας, όπως τονίζει το Reuters.

Παρά τις επανειλημμένες τηλεφωνικές επικοινωνίες μεταξύ Τραμπ και Πούτιν, καθώς και τις επισκέψεις του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ στη Μόσχα, ο Ρώσος πρόεδρος θεωρεί ότι δεν έχουν υπάρξει σοβαρές και λεπτομερείς συζητήσεις για μια ειρηνευτική πρόταση.

Αν και εκτιμά τη σχέση του με τον Τραμπ, όπως δήλωσε η πηγή, «τα συμφέροντα της Ρωσίας είναι πάνω από όλα».

Η στάση αυτή ενισχύει την καχυποψία του Κρεμλίνου ότι οι προσπάθειες της Δύσης είναι επιφανειακές και κυρίως επικοινωνιακού χαρακτήρα, όπως τονίζεται.

Οι πάγιοι όροι του Πούτιν

Οι όροι που έχει θέσει – και υποστηρίζει σταθερά – ο Πούτιν για την επίτευξη ειρήνης περιλαμβάνουν μια νομικά δεσμευτική εγγύηση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί προς ανατολάς, ουδετερότητα της Ουκρανίας και περιορισμούς στις ένοπλες δυνάμεις της, προστασία των ρωσόφωνων πληθυσμών και αποδοχή των εδαφικών κεκτημένων της Ρωσίας.

Αυτές οι απαιτήσεις συνιστούν μια πλήρη αναδιαμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην ανατολική Ευρώπη και, αν γίνουν αποδεκτές, θα σηματοδοτήσουν την ήττα της δυτικής στρατηγικής επέκτασης μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, όπως γράφει το Reuters.

Ο Πούτιν εμφανίζεται ανοιχτός και σε μια συζήτηση περί παροχής εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία από μεγάλες δυνάμεις, αν και, όπως επισημαίνουν οι πηγές, δεν είναι σαφές πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει κάτι τέτοιο στην πράξη.

Ο Ζελένσκι δεν αναγνωρίζει τα κατεχόμενα εδάφη

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, από την πλευρά του, έχει καταστήσει σαφές ότι το Κίεβο δεν πρόκειται ποτέ να αναγνωρίσει ως ρωσική κυριαρχία τα κατεχόμενα εδάφη και επιμένει στο κυριαρχικό του δικαίωμα να επιδιώξει ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Η άρνηση της ουκρανικής προεδρίας να σχολιάσει το ρεπορτάζ του Reuters καταδεικνύει τον βαθμό έντασης και το αδιέξοδο στις διπλωματικές προσπάθειες, όπως έγραψε το διεθνές πρακτορείο.

Παράλληλα, δύο από τις πηγές επισημαίνουν ότι η Ρωσία έχει το πάνω χέρι στο πεδίο της μάχης και ότι η οικονομία της, προσανατολισμένη πλέον στον πόλεμο, υπερβαίνει σε παραγωγή κρίσιμων πολεμικών υλικών – όπως τα πυρομαχικά πυροβολικού – τις δυνατότητες του ΝΑΤΟ.

Οι ρωσικές κατακτήσεις εκτείνονται σε περισσότερο από 1.415 τετραγωνικά χιλιόμετρα τους τελευταίους τρεις μήνες, σύμφωνα με τα δεδομένα του DeepStateMap, μιας ανοικτής πλατφόρμας παρακολούθησης της κατάστασης στο έδαφος.

Η ρήση που χρησιμοποίησε μία από τις πηγές, «η όρεξη έρχεται με το φαγητό», υποδηλώνει ότι όσο η Ρωσία σημειώνει επιτυχίες, τόσο αυξάνονται οι εδαφικές της φιλοδοξίες. Αυτή η στρατηγική προοπτική επιβεβαιώθηκε και από τις άλλες δύο πηγές, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η Μόσχα δεν σκοπεύει να περιοριστεί στις ήδη κατεχόμενες περιοχές.

• Διαβάστε επίσης: Μεντβέντεφ για τελεσίγραφο Τραμπ / Η φιλοπόλεμη Ευρώπη απογοητεύτηκε, τη Ρωσία δεν την ένοιαξε

Financial Times: Ο Τραμπ ενθαρρύνει επιθέσεις κατά της Ρωσίας;

Σε μια καθοριστική στροφή στη στάση του απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ενθάρρυνε προσωπικά τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να πλήξει στόχους εντός της Ρωσίας, περιλαμβανομένων των στρατηγικά και συμβολικά σημαντικών πόλεων της Μόσχας και της Αγίας Πετρούπολης, όπως γνωστοπόιησαν οι Financial Times την Τρίτη.

Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Πρόεδρο Ζελένσκι στις 4 Ιουλίου, ο Τραμπ φέρεται να ρώτησε ευθέως: «Volodymyr, can you hit Moscow?… Can you hit St Petersburg too?» – («Βολοντίμιρ, μπορείς να χτυπήσεις τη Μόσχα;»)

Ο Ζελένσκι, ανταποκρινόμενος στην πρόκληση, φέρεται να απάντησε με τόνο αποφασιστικότητας: «Absolutely. We can if you give us the weapons.» – («Βέβαια…μπορούμε, αν μας δώσετε τα απαραίτητα όπλα»). 

Η δήλωση αυτή όχι μόνο επιβεβαιώνει ότι η Ουκρανία διαθέτει τη βούληση και τη δυνατότητα να εξαπολύσει επιθέσεις σε βάθος της ρωσικής επικράτειας, αλλά και ότι η υλοποίηση τέτοιων σχεδίων εξαρτάται άμεσα από τη στρατιωτική υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, τονίζει η βρετανική εφημερίδα.

Ενώ στο παρελθόν είχε δηλώσει πως θα «τερματίσει τον πόλεμο μέσα σε μια ημέρα», τώρα ο Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει στρατιωτική πίεση για να αναγκάσει το Κρεμλίνο να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις.

Με τις δηλώσεις του την Κυριακή, ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα στείλουν πυραύλους Patriot στην Ουκρανία, επισημαίνοντας την ανάγκη για ενίσχυση της αεράμυνας της χώρας. «Ο Πούτιν μιλάει ωραία, αλλά το βράδυ βομβαρδίζει τους πάντες», είπε χαρακτηριστικά, καταδεικνύοντας τη δυσπιστία του απέναντι στις ρωσικές δηλώσεις περί ειρηνευτικών προθέσεων.

Πέρα από τις διμερείς επαφές, ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης συμφωνία με το ΝΑΤΟ για την αποστολή νέας στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από τα κράτη-μέλη της συμμαχίας. Αυτή η κίνηση συνιστά μια σημαντική στροφή στην αμερικανική πολιτική, καθώς ενισχύει την ευρωπαϊκή ευθύνη και συμμετοχή στον πόλεμο, κάτι που ο Τραμπ είχε επανειλημμένα απαιτήσει κατά τη διάρκεια της θητείας του.

Η στρατηγική του Τραμπ φαίνεται να εστιάζει στο να «κάνουν τη Ρωσία να νιώσει τον πόνο», σύμφωνα με την εφημερίδα. Η φράση αυτή υποδηλώνει ότι ο στόχος δεν είναι απλώς να υποστηριχθεί η Ουκρανία, αλλά να ενταθεί η πίεση στη ρωσική πλευρά τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά, ώστε να αναγκαστεί το Κρεμλίνο να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, η Μόσχα αντέδρασε έντονα. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, προειδοποίησε την Τρίτη ότι οι υποσχέσεις του Τραμπ για περισσότερα όπλα και η απειλή κυρώσεων κατά των εμπορικών εταίρων της Ρωσίας θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν το Κίεβο να συνεχίσει τον πόλεμο. «Φαίνεται πως μια τέτοια απόφαση που ελήφθη στην Ουάσινγκτον και στις χώρες του ΝΑΤΟ – και άμεσα στις Βρυξέλλες – θα εκληφθεί από το Κίεβο όχι ως σήμα για ειρήνη, αλλά για τη συνέχιση του πολέμου», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Πέραν των δηλώσεων, η ουσιαστική αποστολή αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot σηματοδοτεί μια πρακτική και όχι απλώς ρητορική αλλαγή. Τα συστήματα αυτά αποτελούν έναν από τους πιο προηγμένους μηχανισμούς αεράμυνας του ΝΑΤΟ και η παρουσία τους στην Ουκρανία θα μπορούσε να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων.

Οι εδαφικές κατακτήσεις της Ρωσίας

Σήμερα, η Ρωσία ελέγχει την Κριμαία (από το 2014), ολόκληρη την περιφέρεια του Λουχάνσκ, πάνω από το 70% των Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνας, καθώς και τμήματα των Χάρκοβο, Σούμι και Ντνιπροπετρόβσκ.

Η δημόσια θέση του Πούτιν είναι ότι οι πέντε πρώτες περιοχές – Κριμαία και οι τέσσερις επαρχίες της Ανατολικής Ουκρανίας – αποτελούν πλέον μέρος της Ρωσίας και ότι το Κίεβο πρέπει να αποσυρθεί από αυτές προτού αρχίσει οποιαδήποτε ειρηνευτική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι πέρα από τη διακοπή των εχθροπραξιών, το Κρεμλίνο απαιτεί και την de jure αποδοχή των εδαφικών του κατακτήσεων.

Μια τρίτη πηγή τόνισε ότι «η Ρωσία θα ενεργήσει βασιζόμενη στην αδυναμία της Ουκρανίας», και προέβλεψε ότι σε περίπτωση κατάρρευσης των ουκρανικών αμυντικών γραμμών, η Μόσχα θα επεκτείνει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις και σε άλλες περιοχές, όπως η Ντνιπροπετρόβσκ, η Σούμι και το Χάρκοβο. Ωστόσο, αν συναντήσει ισχυρή αντίσταση, ενδέχεται να περιοριστεί στην πλήρη κατάληψη των τεσσάρων ανατολικών περιοχών.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η θερινή επίθεση της Ρωσίας δεν εξελίσσεται όπως είχε σχεδιάσει η Μόσχα, παρόλο που οι ρωσικές δυνάμεις υπερτερούν αριθμητικά. Οι Ουκρανοί στρατιωτικοί διοικητές ισχυρίζονται ότι οι δυνάμεις τους κρατούν τις θέσεις τους και επιβάλλουν υψηλό κόστος στις ρωσικές προελάσεις. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα εύθραυστο στρατιωτικό ισοζύγιο που κινείται μεταξύ φθοράς και στασιμότητας.

Η συνολική προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ

Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η κυβέρνηση Τραμπ, από την επιστροφή της στην εξουσία τον Ιανουάριο, έχει διαφοροποιηθεί ριζικά από την προσέγγιση της κυβέρνησης Μπάιντεν. Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τον πόλεμο ως θανάσιμη αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, έχει αποσύρει τη στήριξη της Ουάσιγκτον στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και έχει θέσει επί τάπητος την ιδέα αναγνώρισης της προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία.

Παρότι έχει επικοινωνήσει τηλεφωνικά τουλάχιστον έξι φορές με τον Πούτιν, ο Τραμπ δεν έχει καταφέρει να πείσει τον Ρώσο πρόεδρο να αποδεχθεί την πρότασή του για άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, την οποία το Κίεβο ενέκρινε άμεσα. Αντίθετα, οι ρωσικές επιθέσεις με drones σε ουκρανικές πόλεις έχουν ενταθεί, υποδεικνύοντας ότι η Μόσχα δεν βλέπει λόγο για παύση των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, ο Τραμπ έχει απειλήσει με επιβολή δασμών ύψους 30% σε εισαγωγές και έχει προτείνει 100% δασμούς σε ρωσικά προϊόντα, καθώς και δευτερογενείς κυρώσεις σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, που συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο. Ωστόσο, οι Ρώσοι αξιωματούχοι φαίνεται να πιστεύουν ότι η Ρωσία μπορεί να παρακάμψει τέτοιου είδους περιορισμούς και να συνεχίσει την εξαγωγική της δραστηριότητα.

Η ρωσική οικονομία, παρά τις κυρώσεις και το υψηλό κόστος του πολέμου, έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Το 2023 παρουσίασε ανάπτυξη 4,3%, και αν και το 2025 αναμένεται επιβράδυνση στο 2,5%, το γεγονός αυτό δεν φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα το Κρεμλίνο. Ο Πούτιν, όπως υποστηρίζουν οι πηγές, αντιλαμβάνεται τον Τραμπ ως απρόβλεπτο ηγέτη που μπορεί να προχωρήσει σε δυσάρεστα μέτρα, αλλά προσπαθεί να μην τον ενοχλήσει υπερβολικά ώστε να διατηρήσει μια γραμμή επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον.

Ένας από τους συνομιλητές τόνισε ότι είναι πιθανή μια κλιμάκωση της κρίσης τους επόμενους μήνες και προειδοποίησε για τον κίνδυνο εντάσεων μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη. Όπως προβλέπει, «ο πόλεμος θα συνεχιστεί».