Την ημέρα της ανακοίνωσης του νέου επταετούς Προϋπολογισμού της EΕ (2028-2034), ύψους 1,8 τρισ. ευρώ, από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αγρότες κατέκλυσαν τους δρόμους έξω από το Berlaymont, την έδρα της Κομισιόν. Διαμαρτύρονταν για τη μείωση κατά 20% των πόρων για τη γεωργία και φώναζαν: “καλώς ήρθατε στη Vonderland”. Όμως η γεωργία είναι μόνο ένας από τους χαμένους αυτού του Προϋπολογισμού που αποτυπώνει με τον πιο σκληρό τρόπο την βίαιη μετακίνηση προς μια “πολεμική οικονομία”, αλλάζοντας την ΕΕ όπως τη γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.

Παράλληλα, όπως σχολιάζουν τα μεγάλα ευρωπαϊκά μέσα και πηγές των Βρυξελλών, αυτός ο Προϋπολογισμός, που φέρει τη σφραγίδα της Γερμανίδας Προέδρου της Κομισιόν, είναι η απόδειξη της αδυναμίας της, της φθοράς και της εύθραυστης πολιτικής στήριξης που απολαμβάνει πια. Παρά τον αυταρχικό τρόπο λειτουργίας της, εκμεταλλευόμενη την έλλειψη στιβαρής πολιτικής ηγεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο,  είναι πια εμφανής η ανεπάρκειά της όσο και η δυσκολία να ικανοποιήσει αντικρουόμενα συμφέροντα, ιδιωτικά και κρατικά, εντός του μπλοκ.

Η ίδια η μετακίνηση πόρων στην άμυνα, άρα σε ελάχιστες εταιρίες και κράτη-μέλη, παραβιάζει τη λογική της Ενωσιακής Συνοχής ενώ η -κυνικά συμφωνημένη με τον Τραμπ- ενίσχυση αμερικανικών εταιριών(αγοράζουμε όπλα από τις ΗΠΑ- εφοδιάζουμε την Ουκρανία) παραβιάζει το δόγμα “Βuy European” που είχε παρουσιαστεί για να “ξεπλύνει” αυτή την αλλαγή πριν από ένα χρόνο.

Οι διαπραγματεύσεις δεν θα είναι εύκολες, ειδικά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όπου, παρά τους θετικούς συσχετισμούς για την Ούρσουλα, η κριτική προέρχεται ακόμη και από τις δεξιές πτέρυγες.

• Διαβάστε επίσης: Προϋπολογισμός ΕΕ / «Όχι» από τη Γερμανία

Το Politico έκανε μια κατάταξη ανάμεσα σε χαμένους και κερδισμένους του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της ΕΕ 2028-2034 , από την αρχική πρόταση . Όμως ακόμη και κάποιοι τομείς που σήμερα φαίνονται κερδισμένοι, με βάση το γνωστό μέσο,  όταν θα υπάρχουν περισσότερες λεπτομέρειες, θα αποδειχτεί ότι πόροι που θεωρητικά δεν πηγαίνουν σε άμυνα (πχ υποδομές μεταφορών ή ψηφιακή τεχνολογία) πρακτικά θα χρηματοδοτήσουν projects για την άμυνα, υπό το μανδύα του dual use, όπως συμβαίνει ήδη με την ανακατεύθυνση πόρων του τρέχοντος ΠΔΠ. Τι συνιστά ο νέος Προϋπολογισμός; Τεράστιο πλήγμα για την περιφέρεια, ειδικά στο Νότο και την Ελλάδα.

Αν μάλιστα συνυπολογίσει κανείς ότι ενισχύεσαι ο συγκεντρωτισμός και ο ρόλος των κυβερνήσεων, η Ούρσουλα κλείνει το μάτι σε χώρες “σεσημασμένες” σε σκάνδαλα διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων και διεφθαρμένες κυβερνήσεις, όπως η Ελληνική.

• Διαβάστε επίσης:  Στέλιος Κούλογλου / Ούρσουλα: Η αυτοκράτειρα επέζησε, το καθεστώς της κλονίστηκε

Aναλυτικά:

Χαμένοι

Αγρότες

Οι αγρότες είναι έξαλλοι.

Στον προηγούμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) έλαβε €386,6 δισ. Τώρα, έχουν δεσμευτεί μόλις €300 δισ.

Η ΚΑΠ δεν αποτελεί πλέον ξεχωριστό τμήμα του προϋπολογισμού, αλλά έχει συγχωνευθεί με άλλα κονδύλια στο ταμείο για τα «Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης».

Οι χώρες πρέπει να δαπανήσουν τουλάχιστον €300 δισ. για τη γεωργία — μπορούν και περισσότερα αν το επιθυμούν. Όμως, οι διαμαρτυρόμενες αγροτικές ενώσεις στις Βρυξέλλες δεν είναι αισιόδοξες.

Καπνός

Η Επιτροπή πρότεινε τρεις νέους φόρους: για τα ηλεκτρονικά απόβλητα, τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα προϊόντα καπνού (τσιγάρα, πούρα). Σήμερα, αυτά φορολογούνται από τα κράτη-μέλη, που κρατούν τα έσοδα.

Η νέα πρόταση στοχεύει στη συγκέντρωση €25-30 δισ. ετησίως, για την αποπληρωμή του κοινού χρέους που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία.

Οι τιμές των τσιγάρων αναμένεται να αυξηθούν κατά €1-2 ανά πακέτο, και για πρώτη φορά επιβάλλεται ελάχιστος φόρος και σε προϊόντα όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και ο θερμαινόμενος καπνός.

Φύση και βιοποικιλότητα

Η βιοποικιλότητα χάνει πλέον τη δική της αυτόνομη γραμμή στον προϋπολογισμό και ενσωματώνεται στον γενικό στόχο για «κλίμα και περιβάλλον» (35% του προϋπολογισμού ή περίπου €700 δισ.).

Παλαιότερα υπήρχε ξεχωριστός στόχος:

• 7,5% ετήσιες δαπάνες για τη βιοποικιλότητα το 2024,
• 10% για το 2026 και 2027.

Πλέον, η νέα κατηγορία καλύπτει 6 περιβαλλοντικούς στόχους, όπως:

• κλίμα,
• βιοποικιλότητα,
• κυκλική οικονομία,
• πρόληψη ρύπανσης.

Το πρόγραμμα LIFE για το περιβάλλον έχει επίσης απορροφηθεί από τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια, ενώ το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (€410 δισ.) αντικαθιστά παλαιότερα επιμέρους προγράμματα.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ήδη υπάρχει χρηματοδοτικό κενό €37 δισ. ετησίως για δράσεις βιοποικιλότητας.

Κερδισμένοι

Ανατολικές χώρες & Ουκρανία

Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης πέτυχαν:

Περισσότερα κονδύλια για τις περιοχές κοντά σε Ουκρανία, Ρωσία, Λευκορωσία, για ασφάλεια και οικονομική στήριξη.

€100 δισ. επιπλέον για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας και την ευρωπαϊκή της πορεία.

Το έσοδο από τη φορολόγηση εκπομπών CO₂ σε κτίρια και μεταφορές δεν συμπεριλήφθηκε στο νέο χρηματοδοτικό πακέτο.

Καταναλωτές ενέργειας

Η ΕΕ σχεδιάζει:

• Μεγάλη ενίσχυση στα δίκτυα ηλεκτρισμού για μείωση τιμών ενέργειας,
• Το ταμείο Connecting Europe Facility αυξάνεται από €6 δισ. σε €30 δισ.,
• Πρόσβαση στα €410 δισ. του Ταμείου Ανταγωνιστικότητας για ενεργειακές επενδύσεις.

Ο Μάριο Ντράγκι είχε χαρακτηρίσει το ενεργειακό κόστος ως την «Αχίλλειο πτέρνα» της ΕΕ απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα.

Ψηφιακές τεχνολογίες

Η Επιτροπή σχεδιάζει πενταπλασιασμό της χρηματοδότησης για ψηφιακές τεχνολογίες, στα €54,8 δισ..

Ο τομέας αποτελεί έναν από τους τέσσερις πυλώνες του Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (€410 δισ.). Οι επενδύσεις στοχεύουν στην τεχνητή νοημοσύνη και στον ανταγωνισμό με ΗΠΑ και Κίνα.

Άμυνα

Το σχέδιο προβλέπει τουλάχιστον €131 δισ. για άμυνα και διαστημική τεχνολογία — πενταπλάσια αύξηση σε σχέση με σήμερα.

Επιπλέον, ξεχωριστά κονδύλια θα στηρίξουν την ετοιμότητα άμυνας της ΕΕ, κάτι που χαιρετίστηκε από την Γερμανίδα Πράσινη ευρωβουλευτή Hannah Neumann.

Έρευνα και Πολιτισμός

Το πρόγραμμα Horizon Europe για την έρευνα διπλασιάζεται σχεδόν στα €175 δισ. (από €95 δισ.).

Το Erasmus+ αυξάνεται κατά 50% σε πάνω από €40 δισ.
Νέο πρόγραμμα AgoraEU (€8,6 δισ.) θα ενισχύσει πολιτισμό, μέσα ενημέρωσης και κοινωνία πολιτών.

Ο επίτροπος Glenn Micallef το χαρακτήρισε «ιστορική μέρα για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και τη δημιουργικότητα».

Υπό αμφισβήτηση

Στρατιωτική κινητικότητα

Η Επιτροπή ζητά €17,7 δισ. για στρατιωτική κινητικότητα (από €1,7 δισ. σήμερα).

Ωστόσο, αυτό υπολείπεται πολύ από τα €75-100 δισ. που είχε ζητήσει ο επίτροπος Τζιτζικώστας.

Αν και μέρος του προϋπολογισμού μεταφορών μπορεί να καλύψει διπλής χρήσης υποδομές, οι στρατιωτικές ανάγκες δεν καλύπτονται πλήρως.

Πόλεις και Περιφέρειες

Η πολιτική συνοχής της ΕΕ (άνω του 1/3 του τρέχοντος προϋπολογισμού) δεν παραμένει αυτόνομη, αλλά ενσωματώνεται στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια.

Η Επιτροπή υπόσχεται €218 δισ. για τις φτωχότερες περιοχές, αλλά καμία δέσμευση για τις υπόλοιπες.

• Αυτό ανησυχεί τους τοπικούς ηγέτες, που φοβούνται ότι:
• Θα υπάρξει συνολική μείωση της χρηματοδότησης,
• Οι εθνικές κυβερνήσεις θα ελέγχουν υπερβολικά τα κονδύλια, αποκλείοντας αντιπάλους