Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο (9/8) ότι θα πραγματοποιήσει συνάντηση κορυφής με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν στις 15 Αυγούστου στην Αλάσκα, με βασικό αντικείμενο την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η ανακοίνωση έγινε μέσω των κοινωνικών δικτύων, με τον Τραμπ να επισημαίνει ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, βρίσκονται κοντά σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, μία συμφωνία που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει το τέλος μιας πολεμικής σύγκρουσης διάρκειας τριάμισι ετών.

Κατά τη διάρκεια δηλώσεών του στον Λευκό Οίκο την ίδια ημέρα, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η συμφωνία ενδέχεται να περιλαμβάνει ανταλλαγή εδαφών.

«Θα υπάρξει κάποια ανταλλαγή εδαφών προς το συμφέρον και των δύο πλευρών», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος.

Η ρωσική κυβέρνηση επιβεβαίωσε επισήμως τη σύνοδο μέσω διαδικτυακής ανακοίνωσης.

Σύμφωνα με τον Γιούρι Ουσακόφ, στενό συνεργάτη του Πούτιν, οι δύο ηγέτες θα επικεντρωθούν στην «εξερεύνηση επιλογών για την επίτευξη μιας μακροπρόθεσμης ειρηνικής λύσης στην ουκρανική κρίση».

Ο Ουσακόφ χαρακτήρισε τη διαδικασία «προφανώς δύσκολη», τόνισε όμως ότι η Μόσχα σκοπεύει να συμμετάσχει «ενεργά».

Στο εσωτερικό της Ουκρανίας, ο πρόεδρος Ζελένσκι, σε τηλεοπτικό διάγγελμα προς τον ουκρανικό λαό, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία.

Υπογράμμισε ότι η επίτευξη κατάπαυσης του πυρός είναι εφικτή, εφόσον ασκηθεί επαρκής διεθνής πίεση προς τη Μόσχα. Ο Ουκρανός πρόεδρος επεσήμανε ότι έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από δώδεκα συνομιλίες με ηγέτες άλλων χωρών και ότι η ομάδα του βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης περιπλέκεται περαιτέρω από τη διεκδίκηση εδαφών από τη Ρωσία.

Ο Πούτιν απαιτεί την αναγνώριση τεσσάρων ουκρανικών περιοχών – Λουχάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα – καθώς και της χερσονήσου της Κριμαίας, την οποία προσάρτησε το 2014.

Παρά ταύτα, ρωσικές δυνάμεις δεν ελέγχουν εξ ολοκλήρου τις εν λόγω περιοχές, γεγονός που καθιστά την επιβολή εδαφικών τετελεσμένων ακόμη πιο αμφιλεγόμενη.

Οι αναφορές του Bloomberg ότι Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι εργάζονται επί συμφωνίας που θα κατοχυρώνει την τρέχουσα ρωσική κατοχή αυτών των περιοχών προκάλεσαν σάλο. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε το ρεπορτάζ ως «εικασία», ενώ το Κρεμλίνο αρνήθηκε να σχολιάσει.

Η αποδοχή απώλειας περίπου του 20% της ουκρανικής επικράτειας θα αποτελούσε μια εξαιρετικά επώδυνη και πολιτικά ευαίσθητη επιλογή για τον Ζελένσκι και την κυβέρνησή του.

Η λαϊκή αντίδραση και ο κίνδυνος πολιτικής αστάθειας είναι σημαντικά, καθώς οι Ουκρανοί έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε υποδομές. Η πιθανότητα να θεωρηθεί μια τέτοια συμφωνία ως ήττα ή προδοσία ενδέχεται να προκαλέσει εσωτερικές αναταραχές.

Ο Τάισον Μπάρκερ, πρώην αναπληρωτής ειδικός εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την οικονομική ανάκαμψη της Ουκρανίας, δήλωσε ότι η ειρηνευτική πρόταση – όπως περιγράφεται στο ρεπορτάζ του Bloomberg – θα απορριφθεί άμεσα από το Κίεβο.

«Το καλύτερο που μπορούν να κάνουν οι Ουκρανοί είναι να παραμείνουν ακλόνητοι στις αντιρρήσεις τους και στους όρους μιας διαπραγμάτευσης, εκφράζοντας παράλληλα την ευγνωμοσύνη τους για την αμερικανική υποστήριξη», ανέφερε ο Μπάρκερ, σήμερα ανώτερος συνεργάτης στο Atlantic Council.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η πιθανή συμφωνία προβλέπει ότι η Ρωσία θα σταματήσει την επίθεσή της στις περιοχές Χερσώνα και Ζαπορίζια επί των υφιστάμενων γραμμών μάχης.

Αυτό, αν και φαινομενικά αποτελεί ένα βήμα αποκλιμάκωσης, ενδέχεται να παγιώσει την de facto ρωσική κυριαρχία σε κατεχόμενα εδάφη, κάτι που η Ουκρανία θεωρεί ως απαράδεκτο προηγούμενο, τονίζει το Reuters.

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει επιδείξει έναν ασταθή λόγο σχετικά με τον Πούτιν, εναλλασσόμενος μεταξύ θαυμασμού και αυστηρής κριτικής.

Το τελευταίο διάστημα, η αυξανόμενη δυσαρέσκειά του για την αδυναμία της Ρωσίας να τερματίσει την στρατιωτική της επιχείρηση τον ώθησε να απειλήσει με νέες κυρώσεις και δασμούς, τόσο κατά της Ρωσίας όσο και κατά χωρών που αγοράζουν τα εξαγόμενα της, αν ο Πούτιν δεν συμφωνήσει σε ειρηνευτική λύση.

Ήδη, την Τετάρτη, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε επιπλέον δασμό 25% στις εισαγωγές από την Ινδία λόγω της συνεχιζόμενης αγοράς ρωσικού πετρελαίου – μια κίνηση που μεταφράζεται ως έμμεση πίεση προς το Κρεμλίνο.

Επίσης την Τετάρτη, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, πραγματοποίησε τρεις ώρες συνομιλιών με τον Πούτιν στη Μόσχα.

Και οι δύο πλευρές χαρακτήρισαν τις συνομιλίες «εποικοδομητικές», γεγονός που δημιουργεί προσδοκίες για μια πραγματική πρόοδο στις επικείμενες διαπραγματεύσεις. Η συμμετοχή του Γουίτκοφ ενισχύει την εικόνα μιας συντονισμένης αμερικανικής διπλωματικής προσπάθειας, με στόχο την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, στενός σύμμαχος της Ουκρανίας, δήλωσε την Παρασκευή ότι η παύση της σύγκρουσης ενδέχεται να είναι κοντά. Μετά από συνομιλίες με τον Ζελένσκι, ο Τουσκ εξέφρασε την άποψη ότι «υπάρχουν ορισμένα σήματα, και έχουμε επίσης την αίσθηση, ότι ίσως η παύση της σύγκρουσης – δεν θέλω να πω το τέλος, αλλά η παύση – είναι πιο κοντά απ’ ό,τι φαίνεται». Ο Πολωνός ηγέτης πρόσθεσε ότι ο Ζελένσκι είναι «πολύ προσεκτικός αλλά αισιόδοξος» και ότι η Ουκρανία επιθυμεί την ενεργό συμμετοχή της Πολωνίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών στον σχεδιασμό μιας κατάπαυσης πυρός και μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας.