Συνάντηση μεταξύ του ειδικού Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη (6/8) στο Κρεμλίνο, μόλις δύο ημέρες πριν από την κρίσιμη προθεσμία που έχει θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία, διαφορετικά θα επιβληθούν νέες βαριές κυρώσεις στη Ρωσία.

Η συνάντηση διήρκεσε τρείς ώρες, έγινε με ελάχιστη προειδοποίηση και υπό συνθήκες υψηλής διπλωματικής πίεσης, και αποτελεί ίσως την τελευταία προσπάθεια εξεύρεσης διπλωματικής διεξόδου σε έναν πόλεμο που έχει διαρκέσει περισσότερο από τρεισήμισι χρόνια, με χιλιάδες νεκρούς και ανυπολόγιστες ζημιές.

Η άφιξη του Γουίτκοφ στη Μόσχα αντιμετωπίστηκε με προσοχή αλλά και ελπίδα για μια πιθανή αποκλιμάκωση. Τον υποδέχθηκε ο Ρώσος απεσταλμένος επί των επενδύσεων, Κίριλ Ντμίτριεφ, και οι δύο εθεάθησαν να περπατούν μαζί σε πάρκο κοντά στο Κρεμλίνο.

Ο Ντμίτριεφ δημοσίευσε στα κοινωνικά δίκτυα το εξής μήνυμα: «Ο διάλογος θα υπερισχύσει».

Ωστόσο, μετά από τρεις ώρες συνομιλιών, δεν εκδόθηκε καμία επίσημη ανακοίνωση από τον Λευκό Οίκο, παρά μία λιτή ανακοίνωση του Κρεμλίνου: «Ο ειδικός απεσταλμένος του Προέδρου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, έγινε δεκτός από τον Πρόεδρό μας σήμερα το πρωί. Είχαν μια αρκετά χρήσιμη και εποικοδομητική συζήτηση», όπως μετέδωσε το TASS.

Η αβεβαιότητα γύρω από τις πιθανές εκατέρωθεν παραχωρήσεις ή απαιτήσεις ενισχύει την ένταση, καθώς πλησιάζει η προθεσμία του Τραμπ για την επιβολή κυρώσεων, την οποία η Ουάσινγκτον έχει παρουσιάσει ως μέσο πίεσης προς τη Μόσχα για να τερματίσει τις εχθροπραξίες στην Ουκρανία.

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει εκφράσει την αυξανόμενη απογοήτευσή του απέναντι στον Πούτιν για την έλλειψη προόδου προς την ειρήνη. Ως απάντηση, έχει απειλήσει με επιβολή δασμών σε χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικά προϊόντα, ιδιαίτερα πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Η πίεση φαίνεται να εστιάζεται ιδιαίτερα στην Ινδία και την Κίνα, δύο από τους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικής ενέργειας. Το Κρεμλίνο αντέδρασε έντονα σε αυτές τις απειλές, χαρακτηρίζοντάς τις «παράνομες» και αντίθετες με το διεθνές δίκαιο.

Η Μόσχα δεν έχει αποσαφηνίσει τι ακριβώς προσφέρθηκε στις συνομιλίες με τον Γουίτκοφ, ωστόσο δημοσιεύματα από το Bloomberg και το ρωσικό ανεξάρτητο μέσο The Bell αναφέρουν ότι ίσως προτάθηκε ένα μορατόριουμ στις αεροπορικές επιθέσεις, τόσο από τη ρωσική όσο και από την ουκρανική πλευρά.

Η ιδέα αυτή είχε προηγουμένως αναφερθεί από τον πρόεδρο της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Πούτιν. Αν και μια τέτοια κίνηση δεν αντιστοιχεί σε πλήρη κατάπαυση του πυρός, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα προς την αποκλιμάκωση, παρέχοντας πρόσκαιρη ανακούφιση στους αμάχους.

Ωστόσο, ας επισημανθεί ότι από τον Μάιο, όταν επανεκκίνησαν οι απευθείας συνομιλίες ειρήνης, η Μόσχα έχει εντείνει τις αεροπορικές της επιθέσεις, με την πιο φονική επίθεση να σημειώνεται στο Κίεβο, όπου σκοτώθηκαν τουλάχιστον 72 άτομα. Ο

Τραμπ χαρακτήρισε πρόσφατα αυτές τις επιθέσεις ως «αηδιαστικές», υπογραμμίζοντας τη δυσπιστία της Ουάσινγκτον απέναντι στην ειλικρίνεια των ρωσικών προθέσεων. Παράλληλα, η Ουκρανία συνεχίζει τις επιθέσεις της σε ρωσικά διυλιστήρια και αποθήκες πετρελαίου, ανταποδίδοντας με τον δικό της τρόπο σε ένα πόλεμο φθοράς.

Ο Στιβ Γουίτκοφ, πρώην μεγιστάνας του real estate και χωρίς προηγούμενη διπλωματική εμπειρία, διορίστηκε από τον Τραμπ τον Ιανουάριο και ανέλαβε ταυτόχρονα αποστολές σε τρία ιδιαίτερα ευαίσθητα μέτωπα: Ουκρανία, Γάζα και Ιράν.

Οι επικριτές του τον θεωρούν ακατάλληλο για τις απαιτήσεις αυτών των αποστολών, αναφέροντας ότι του λείπει η εμπειρία και η κατανόηση της γεωπολιτικής πολυπλοκότητας.

Σε παλαιότερη συνέντευξή του στον δημοσιογράφο Τάκερ Κάρλσον, είχε δηλώσει ότι είναι «παράλογο» να πιστεύει κανείς ότι η Ρωσία θέλει να απορροφήσει την Ουκρανία ή να προχωρήσει σε επέκταση στην Ευρώπη — μια δήλωση που προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς θεωρήθηκε ότι υιοθετεί τη ρωσική ρητορική.

Τι δήλωσε η Ουκρανία

Η ουκρανική ηγεσία, διά του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε την Τετάρτη ότι η Ρωσία έπληξε σκόπιμα σταθμό συμπίεσης φυσικού αερίου στη νότια Ουκρανία, σε μια ξεκάθαρη προσπάθεια να υπονομεύσει την προετοιμασία της χώρας για τη χειμερινή περίοδο.

Η Μόσχα, από την άλλη πλευρά, ισχυρίστηκε ότι επρόκειτο για πλήγμα σε υποδομή που χρησιμοποιείται από τον ουκρανικό στρατό, προσθέτοντας άλλο ένα επεισόδιο στην αλυσίδα των εκατέρωθεν κατηγοριών.

Ο Αντρίι Γερμάκ, επικεφαλής του γραφείου του Ουκρανού Προέδρου, τόνισε την ανάγκη για πλήρη κατάπαυση του πυρός και σύνοδο κορυφής των ηγετών. «Ο πόλεμος πρέπει να σταματήσει και προς το παρόν αυτό εξαρτάται από τη Ρωσία», έγραψε στην εφαρμογή Telegram.

Οι τελευταίες απόψεις του Κρεμλίνου

Πηγές προσκείμενες στο Κρεμλίνο, όπως μεταδίδει το Reuters, σημειώνουν ότι ο Πούτιν δεν αναμένεται να υποχωρήσει στις πιέσεις του Τραμπ, καθώς θεωρεί ότι η Ρωσία κερδίζει τον πόλεμο και οι στρατιωτικοί στόχοι του υπερισχύουν της επιθυμίας του για αποκατάσταση των σχέσεων με τις ΗΠΑ.

Η άποψη αυτή ενισχύεται και από τον αναλυτή Γκέρχαρντ Μάνγκοτ, ο οποίος δήλωσε: «Η επίσκεψη του Γουίτκοφ είναι μια ύστατη προσπάθεια να βρεθεί μια λύση που να διασώζει την αξιοπρέπεια και των δύο πλευρών. Ωστόσο, δεν νομίζω ότι θα υπάρξει ουσιαστικός συμβιβασμός».

Ο Μάνγκοτ προσθέτει ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να δηλώνει ότι είναι έτοιμη για κατάπαυση του πυρός, αλλά μόνο με βάση τους όρους που έχει επανειλημμένα θέσει τα τελευταία χρόνια. Αυτοί περιλαμβάνουν δεσμευτική υπόσχεση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί ανατολικά, ουδετερότητα της Ουκρανίας, προστασία των ρωσόφωνων πληθυσμών και αποδοχή των εδαφικών κερδών της Ρωσίας.

Ο Ζελένσκι έχει καταστήσει σαφές ότι η Ουκρανία δεν θα αναγνωρίσει ποτέ τη ρωσική κυριαρχία στις κατεχόμενες περιοχές, ούτε θα εγκαταλείψει το κυριαρχικό της δικαίωμα να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

Η Ουκρανία και αρκετοί Ευρωπαίοι σύμμαχοί της απορρίπτουν κατηγορηματικά τον ισχυρισμό αυτό, υποστηρίζοντας ότι οι ρωσικές επιθέσεις και η επιθετική ρητορική του Κρεμλίνου αποδεικνύουν το αντίθετο.

Ο Πούτιν αρνείται ότι έχει βλέψεις σε εδάφη του ΝΑΤΟ, αλλά η επανειλημμένη χρήση της έννοιας της «ρωσοφοβίας» από τη Μόσχα ερμηνεύεται στη Δύση ως προσπάθεια να απονομιμοποιηθεί κάθε διεθνική ανησυχία για την επιθετική πολιτική της Ρωσίας.