Η ΕΕ κατηγορείται ότι καθυστερεί να εφαρμόσει το διεθνές δίκαιο, την παραμονή μιας πολυαναμενόμενης συζήτησης σχετικά με την απαγόρευση του εμπορίου με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ, που θα συναντηθούν τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, θα συζητήσουν μια πιθανή απαγόρευση των εισαγωγών από τους οικισμούς, εν μέσω της συνεχιζόμενης ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα —όπου έρευνα του ΟΗΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία— και της κλιμακούμενης βίας που όπως καταγγέλλεται υποστηρίζεται από το κράτος του Ισραήλ στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Ωστόσο, δεν αναμένεται οι 27 υπουργοί να λάβουν αποφάσεις σχετικά με το εμπόριο, εν μέσω επίμονων διαφωνιών ως προς τον τρόπο αντίδρασης έναντι του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, και της κυβέρνησής του.

Διαβάστε: Ισραήλ / Κυρώσεις έξι δυτικών χωρών για τη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη

ΕΕ: Οι τρεις επιλογές για το εμπόριο με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς

Η μερική ή ολική απαγόρευση των εισαγωγών από τους οικισμούς αποτελεί μία από τις τρεις επιλογές που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε έγγραφο που έπεσε στα χέρια της εφημερίδας «Guardian». Οι άλλες δύο επιλογές είναι η επιβολή υψηλών δασμών που θα καθιστούν το εμπόριο οικονομικά μη βιώσιμο ή η καθιέρωση συστήματος αδειών εισαγωγής. Το έγγραφο που διέρρευσε αναφέρθηκε για πρώτη φορά από το Euronews.

Το έγγραφο, γραμμένο σε προσεκτική, γραφειοκρατική γλώσσα, επισημαίνει ότι οι επιλογές «μπορούν να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στις σχέσεις ΕΕ-Ισραήλ, ιδίως ενόψει των επικείμενων εκλογών», υπογραμμίζοντας ότι η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις βουλευτικές εκλογές που θα διεξαχθούν στο Ισραήλ αργότερα φέτος.

Οι Ισραηλινοί αναμένεται να προσέλθουν στις κάλπες έως τις 27 Οκτωβρίου, στην πρώτη εκλογική δοκιμασία για τον Νετανιάχου μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Σύμφωνα με τη συμφωνία ΕΕ-Ισραήλ, τα εμπορεύματα από τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη (τα Υψώματα του Γκολάν, τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ) δεν εντάσσονται στους εμπορικούς όρους που ισχύουν για το Ισραήλ.

Διαβάστε: ΕΕ / «Μπίζνες» εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ με ισραηλινές εταιρείες εν μέσω γενοκτονίας στη Γάζα

ΕΕ: Κράτη μέλη θέλουν απαγόρευση των εμπορικών σχέσεων με τα κατεχόμενα εδάφη

Τουλάχιστον 10 ευρωπαϊκά κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η ΕΕ έχει την υποχρέωση να διακόψει το εμπόριο με τα κατεχόμενα εδάφη, σύμφωνα με απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου (ICJ) του 2024, η οποία καλούσε το Ισραήλ να τερματίσει την κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών «όσο το δυνατόν συντομότερα». Η απόφαση διαπίστωσε πολλαπλές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που ισοδυναμούσαν με απαρτχάιντ.

Στην απόφαση αναφερόταν ότι τα κράτη έπρεπε να «λάβουν μέτρα για την αποτροπή εμπορικών ή επενδυτικών σχέσεων που συμβάλλουν στη διατήρηση της παράνομης κατάστασης που έχει δημιουργήσει το Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη».

Αυτή η έκκληση για τον τερματισμό του εμπορίου με τους οικισμούς υποστηρίζεται από περισσότερους από 100 νομικούς, οι οποίοι απέστειλαν αυτό το μήνα επιστολή στους ανώτατους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε θέματα εμπορίου και εξωτερικής πολιτικής, επιβεβαιώνοντας τη «διεθνή νομική υποχρέωση» της ΕΕ.

Ο Ιγνάσιο Γκαρθία Μπερσέρο, πρώην ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής στον τομέα του εμπορίου, ο οποίος υπέγραψε την επιστολή, δήλωσε: «Ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου είναι η απαγόρευση του εμπορίου με τους παράνομους οικισμούς. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή δεν θα είναι αποτελεσματική, δεδομένης της ισραηλινής πολιτικής να αποζημιώνει τους παραγωγούς των οικισμών για τους δασμούς που καταβάλλουν στις εξαγωγές τους προς την ΕΕ».

Διαβάστε: Ιρλανδία / Απαγορεύει την εισαγωγή προϊόντων από ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη

Έρευνα: Ισραηλινοί εξαπατούν σχετικά με την προέλευση των προϊόντων

Πρόσφατη έρευνα της ΜΚΟ Global Echo αποκάλυψε ότι οι ισραηλινοί εξαγωγείς επωφελούνται από παράνομες φορολογικές ελαφρύνσεις για προϊόντα που καλλιεργούνται στους οικισμούς, ενώ οι ισραηλινές φορολογικές αρχές επιτρέπουν την χρήση παραπλανητικών ετικετών.

Μία στις έξι αποστολές που διερεύνησε η ΜΚΟ περιείχε γεωργικά προϊόντα που προέρχονταν από οικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη και στα συριακά Υψώματα του Γκολάν, εκ των οποίων τουλάχιστον το 42% είχε επισημανθεί εσφαλμένα ως προϊόντα ισραηλινής προέλευσης.

Ωστόσο, δεν αναμένεται η ΕΕ να αναλάβει δράση σύντομα, εν μέσω της συνεχιζόμενης διαμάχης σχετικά με το αν η απαγόρευση του εμπορίου με τους παράνομους οικισμούς μπορεί να επιτευχθεί με τις ψήφους ειδικής πλειοψηφίας ή απαιτεί ομοφωνία.

Διαβάστε: Δυτική Όχθη / Το Ισραήλ σκοτώνει τουλάχιστον ένα παιδί την εβδομάδα

Μετά τη συνεδρίαση της Δευτέρας, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ δεν θα συνέλθουν σε συνεδρίαση λήψης αποφάσεων μέχρι τον Οκτώβριο. Το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα από τη Δευτέρα, σύμφωνα με πηγές, θα μπορούσε να είναι μια έκκληση από την απλή πλειοψηφία των κρατών μελών να ζητήσουν νομική πρόταση για τον τερματισμό του εμπορίου με τους παράνομους οικισμούς.

Ο Αλμπέρτο Αλεμάννο, καθηγητής νομικής στη σχολή διοίκησης επιχειρήσεων HEC Paris, δήλωσε: «Κάθε μήνας καθυστέρησης δεν αναβάλλει απλώς τη συμμόρφωση, αλλά επιδεινώνει τη νομική ευθύνη της ίδιας της ΕΕ για τη διατήρηση του εμπορίου με μια παράνομη κατοχή».

Ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ ανέφερε ότι η κατάρτιση του εγγράφου επιλογών ήταν «μια σκληρή μάχη», προσθέτοντας ότι δεν υπήρξε «ευχάριστη συνεργασία» από την πλευρά της Επιτροπής, η οποία είναι αρμόδια για τη σύνταξη των νόμων της ΕΕ.

Ο Κλαούντιο Φρανκαβίλα, αναπληρωτής διευθυντής της Human Rights Watch, δήλωσε: «Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι η απαγόρευση εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως “επιλογή”, ενώ αποτελεί το μοναδικό μέτρο που συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο».