Οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων σκαρφάλωσαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριάμισι ετών, καθώς οι ακραίοι καύσωνες πλήττουν τις καλλιέργειες, ενώ οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή προκαλούν νέες αναταράξεις στις εξαγωγές και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Ο δείκτης τιμών τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) ανήλθε τον Ιούλιο στις 131,1 μονάδες, από 130,3 τον Ιούνιο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.

Την άνοδο τροφοδότησαν κυρίως οι αυξήσεις στα δημητριακά, τη ζάχαρη και τα φυτικά έλαια.

Ο δείκτης του FAO παρακολουθεί κάθε μήνα τις μεταβολές των διεθνών τιμών σε ένα ευρύ «καλάθι» βασικών αγροτικών και διατροφικών προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο παγκόσμιου εμπορίου.

Καύσωνες και πόλεμος ακριβαίνουν το σιτάρι

Οι τιμές των δημητριακών αυξήθηκαν κατά 3,4% μέσα σε έναν μήνα, ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στο σιτάρι, το οποίο έγινε 5,8% ακριβότερο διεθνώς.

Σύμφωνα με τον FAO, οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν περιορίσει τις αποδόσεις του σιταριού σε αρκετές από τις σημαντικότερες παραγωγικές χώρες.

Την ίδια στιγμή, η κλιμάκωση των επιθέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έχει προκαλέσει νέες διαταραχές στις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας και ζημιές σε κρίσιμες υποδομές που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων.

Ανοδικά κινήθηκε και το καλαμπόκι, με τις διεθνείς τιμές του να ενισχύονται κατά 3,6%. Ο FAO αποδίδει την εξέλιξη στις ανησυχίες για τις θερμές και ξηρές συνθήκες σε περιοχές της αμερικανικής Corn Belt, της βασικής ζώνης παραγωγής καλαμποκιού στις ΗΠΑ.

Οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης είναι ήδη ιδιαίτερα αισθητές και στην Ευρώπη.

Ο φονικός καύσωνας του Ιουνίου, η ένταση του οποίου ενισχύθηκε από τις εκπομπές άνθρακα, εκτιμάται ότι ανάγκασε τους παραγωγούς να καταστρέψουν περίπου 9 εκατ. τόνους καλλιεργειών, μεταξύ των οποίων σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι και βρώμη.

Άλμα 5,6% στη ζάχαρη

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μηνιαία αύξηση στη ζάχαρη, οι τιμές της οποίας εκτινάχθηκαν κατά 5,6% τον Ιούλιο.

Ο FAO συνδέει την άνοδο με τους φόβους ότι η παρατεταμένη ζέστη και η ξηρασία θα περιορίσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και με τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις του ταχύτατα αναπτυσσόμενου φαινομένου Ελ Νίνιο.

Πρόσθετη πίεση προέρχεται από τη Βραζιλία, όπου οι νέοι κανόνες που επιτρέπουν μεγαλύτερη αναλογία αιθανόλης στη βενζίνη έχουν αυξήσει τη ζήτηση ζάχαρης από τις μονάδες παραγωγής βιοκαυσίμων.

Τα φυτικά έλαια ακρίβυναν επίσης κατά 2%, κυρίως εξαιτίας της ισχυρής ζήτησης από τον κλάδο βιοντίζελ της Ινδονησίας και της ανόδου των τιμών του αργού πετρελαίου.

Ο πόλεμος με το Ιράν πιέζει και τις τιμές των τροφίμων

Στην ανοδική πίεση των τελευταίων μηνών προστίθεται και ο πόλεμος με το Ιράν, καθώς περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Οι διαταραχές σε αυτή την κομβική θαλάσσια δίοδο επηρεάζουν επομένως όχι μόνο την αγορά ενέργειας, αλλά και το κόστος των λιπασμάτων, με συνέπειες που μπορούν να μεταφερθούν στην αγροτική παραγωγή και τελικά στις τιμές των τροφίμων.

Φθηνότερα κρέας και γαλακτοκομικά

Σε αντίθετη κατεύθυνση κινήθηκε το κρέας. Οι διεθνείς τιμές υποχώρησαν κατά 2,8% τον Ιούλιο, καταγράφοντας την πρώτη μηνιαία πτώση μέσα στη χρονιά. Μειώσεις σημειώθηκαν στα πουλερικά, το χοιρινό και το βοδινό κρέας.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον FAO, οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού επιβράδυναν την ανάπτυξη των χοίρων, περιορίζοντας σε έναν βαθμό την πτωτική πίεση στις τιμές.

Τα γαλακτοκομικά υποχώρησαν κατά 0,7%, με το βούτυρο να καταγράφει πτώση 2,4% και τις τιμές της σκόνης γάλακτος επίσης να μειώνονται. Αντίθετα, το τυρί ακρίβυνε κατά 1,7%, σημειώνοντας την πρώτη μηνιαία αύξηση εδώ και έναν χρόνο.

Φόβοι ότι οι ανατιμήσεις θα περάσουν στα ράφια

Η αύξηση των διεθνών τιμών των αγροτικών εμπορευμάτων δεν αποτυπώνεται απαραίτητα αμέσως στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Συνήθως, όμως, μεταφέρεται στους καταναλωτές τους επόμενους μήνες, καθώς παραγωγοί και προμηθευτές ενσωματώνουν το αυξημένο κόστος στις τελικές τιμές.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ανησυχία για τις περιοχές του κόσμου που αντιμετωπίζουν ήδη οξεία επισιτιστική ανασφάλεια.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (WFP) προειδοποίησε ότι το Ελ Νίνιο ενδέχεται να οδηγήσει 50 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους σε οξεία πείνα έως το τέλος του επόμενου έτους.

Οι σοβαρότερες επιπτώσεις αναμένονται στην Κεντρική και Νότια Αμερική, την Καραϊβική και τη νότια Αφρική, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι το φετινό Ελ Νίνιο μπορεί να εξελιχθεί στο ισχυρότερο των τελευταίων τουλάχιστον 70 ετών.

Την ίδια ώρα, οι Ευρωπαίοι αγρότες προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός ακραίας ζέστης, ξηρασίας και δασικών πυρκαγιών θα περιορίσει περαιτέρω την παραγωγή και θα ασκήσει νέες πιέσεις στις τιμές.

Η γαλλική ένωση παραγωγών λαχανικών Légumes de France ανέφερε ότι έχουν ήδη χαθεί χιλιάδες τόνοι προϊόντων αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων σαλάτες, καρότα, πράσα, σκόρδα και κρεμμύδια.

Η συνολική εικόνα που αποτυπώνει ο FAO είναι σαφής – ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωπολιτικές συγκρούσεις και προβλήματα στις κρίσιμες εμπορικές οδούς αρχίζουν να λειτουργούν ταυτόχρονα, αυξάνοντας το κόστος βασικών τροφίμων και εντείνοντας τους φόβους για ένα νέο κύμα ανατιμήσεων διεθνώς.