Σοβαρή ανησυχία σχετικά με την απόφαση της Ελλάδας να αναστείλει την υποβολή αιτήσεων ασύλου από άτομα που φτάνουν δια θαλάσσης από τη Βόρεια Αφρική εξέφρασε την Πέμπτη (10/7) η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).

Η UNHCR προειδοποιεί ότι αυτή η κίνηση παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη μακροχρόνια δέσμευση της χώρας στην προστασία των ατόμων που φεύγουν από συγκρούσεις και διώξεις.

Το νομοσχέδιο προβλέπει την αναστολή εγγραφής αιτήσεων ασύλου για τρεις μήνες, και επιπλέον επιτρέπει την επιστροφή των νεοαφιχθέντων χωρίς την αξιολόγηση των αιτημάτων τους. Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση στην πρόσφατη αύξηση των αφίξεων στα νότια νησιά της Γαύδου και της Κρήτης.

Η UNHCR, αν και αναγνωρίζει την πίεση που δέχεται η Ελλάδα στη διαχείριση των νέων αφίξεων, τονίζει ότι τέτοια μέτρα πρέπει να παραμένουν εντός των ορίων του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην ανακοίνωσή της: «Τα κράτη έχουν το δικαίωμα να διαχειρίζονται τα σύνορα και να αντιμετωπίζουν την παράτυπη μετανάστευση. Ωστόσο, ο έλεγχος των συνόρων ενός κράτους πρέπει να είναι σύμφωνος με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο.»

Η Ύπατη Αρμοστεία υπογραμμίζει ότι το δικαίωμα στο άσυλο αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, κατοχυρωμένο στο διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο, και ισχύει για όλους, ανεξάρτητα από τον τρόπο ή το σημείο άφιξής τους σε μια χώρα. Αυτή η θέση αντανακλά τις βασικές αρχές της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, την οποία η Ελλάδα έχει υπογράψει και επικυρώσει.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με το προτεινόμενο νομοσχέδιο, οι αιτούντες άσυλο θα στερούνται της δυνατότητας να υποβάλουν αιτήσεις, ενώ προβλέπεται η επιστροφή τους, εγείροντας φόβους για το λεγόμενο «refoulement» – την αναγκαστική επιστροφή ατόμων σε χώρες όπου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν απειλές για τη ζωή ή την ελευθερία τους.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η απόφαση της Ελλάδας θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες χώρες και να επηρεάσει το παγκόσμιο σύστημα προστασίας προσφύγων. Η UNHCR τονίζει ότι ακόμη και σε περιόδους αυξημένης μεταναστευτικής πίεσης, τα κράτη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι αιτούντες άσυλο έχουν πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου.