Ο «πόλεμος» του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ με τη… Γεωγραφία, άνοιξε ένα νέο μέτωπο, αυτή τη φορά στα σύνορα με τον Καναδά.

Ads

Εν μέσω της κλιμάκωσης των εμπορικών εντάσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Οτάβας, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα μετονομάσει τη μεγάλη υδάτινη έκταση που μοιράζονται οι ΗΠΑ και ο βόρειος γείτονάς τους, σύμφωνα με ανάλυση του Al Jazeera.

Ads

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο αλλάζει την ονομασία της λίμνης Οντάριο σε «Lake America» («Λίμνη της Αμερικής»).

Ads

Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ

Η λίμνη Οντάριο βρίσκεται στη Βόρεια Αμερική, στα σύνορα μεταξύ της καναδικής επαρχίας του Οντάριο στα βόρεια και της αμερικανικής πολιτείας της Νέας Υόρκης στα νότια.

Ads

Η ονομασία «Ontario» πιστεύεται ότι προέρχεται από τη λέξη «oniatarí» της γλώσσας των αυτόχθονων Χιούρον, η οποία θεωρείται ότι σημαίνει «λίμνη με λαμπερά νερά», «μεγάλη λίμνη» ή «όμορφη λίμνη».


«Το όνομα Ontario αποτελεί μαρτυρία μιας παρουσίας που υπήρχε πριν από την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά και η οποία είναι κρίσιμη για την έκφραση του ιστορικού βάθους της Βόρειας Αμερικής στους μαθητές και στις ευρύτερες κοινότητες», δήλωσε στο Al Jazeera ο Derek Alderman, καθηγητής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί.

«Το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ αποτελεί επίσης μια προσπάθεια διαγραφής της πολιτιστικής κληρονομιάς των αυτόχθονων πληθυσμών από τον χάρτη, επιβάλλοντας όχι μόνο μια ιδεολογία «Πρώτα η Αμερική», αλλά και μια σαφώς νεοαποικιακή αντίληψη της γεωγραφίας, στην οποία ο χάρτης και οι ονομασίες του μετατρέπονται σε εργαλεία για τον περιορισμό του ποιά ιστορία και ποιές συνεισφορές έχουν σημασία».

Η λίμνη έχει δώσει το όνομά της στην καναδική επαρχία του Οντάριο, η οποία ιδρύθηκε το 1867.

Η συγκεκριμένη υδάτινη έκταση έχει ήδη επιβιώσει από προσπάθειες των Γάλλων κατά τον 17ο και 18ο αιώνα να της αλλάξουν την ονομασία. Το όνομα εμφανίστηκε για πρώτη φορά ως «Lac Ontario» σε χάρτες του 17ου αιώνα, αντικαθιστώντας παλαιότερες ονομασίες που τιμούσαν Γάλλους αξιωματούχους ή αγίους.

Γιατί το έκανε ο Τραμπ

Ο Τραμπ δήλωσε ότι η αλλαγή θα τεθεί «σε ισχύ αμέσως» και τη συνέδεσε με τις εμπορικές εντάσεις με την Οτάβα, υποστηρίζοντας ότι ο Καναδάς «μας εκμεταλλεύεται εδώ και πολύ καιρό».

«Λοιπόν, δεν μας έχουν φερθεί καλά. Οι Καναδοί αξιωματούχοι μας έχουν φερθεί πολύ άσχημα. Είναι άνθρωποι δυσάρεστοι», δήλωσε ο Τραμπ.

«Οπότε η αλλαγή του ονόματος της λίμνης είναι κάτι που στην πραγματικότητα σκέφτομαι εδώ και πολύ καιρό».

Ωστόσο, το ίδιο το κείμενο του εκτελεστικού διατάγματος αναφέρει ότι ο υπουργός Εσωτερικών θα έχει στη διάθεσή του τις επόμενες 30 ημέρες για να εργαστεί πάνω στην αλλαγή της ονομασίας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς, των οποίων οι οικονομικές σχέσεις παραμένουν σε ένταση ήδη από την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, από το 2017 έως το 2021, βρίσκονται και πάλι σε έναν εμπορικό πόλεμο μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τραμπ επέβαλε δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας σχεδόν 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, σε αντίποινα, έχει υποσχεθεί να επιβάλει «δολάριο προς δολάριο» δασμούς στις ΗΠΑ.

«Δεν αναμένω ότι η αλλαγή του ονόματος της λίμνης Οντάριο θα βοηθήσει με οποιονδήποτε τρόπο στον εμπορικό πόλεμο με τον Καναδά», δήλωσε ο Alderman.

«Πιστεύω ότι η αλλαγή της ονομασίας, λόγω του απότομου, μονομερούς και επιθετικού τρόπου με τον οποίο πραγματοποιείται από τον πρόεδρο, θα μπορούσε πιθανότατα να βλάψει την ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να διαπραγματευτούν, δεδομένου ότι η εντολή για τη «Λίμνη της Αμερικής» προκαλεί έντονες αντιδράσεις και ενισχύει την αμυντική στάση και τις ανησυχίες στον Καναδά».

Πώς αντέδρασε ο Καναδάς

Ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ απέρριψε το διάταγμα του Τραμπ για τη μετονομασία της λίμνης.

«Το όνομα της λίμνης είναι άνω των 400 ετών και προϋπήρχε τόσο της Συνομοσπονδίας του Καναδά όσο και της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», έγραψε ο Κάρνεϊ σε ανάρτησή του στο X.

«Οι Καναδοί γνωρίζουν επίσης ότι το να αποκαλείς την πραγματικότητα με το όνομά της σημαίνει να την αποκαλείς λίμνη Οντάριο, τότε, τώρα και για πάντα».

Υπάρχουν αντιδράσεις και στις ΗΠΑ;

Αν και τεχνικά ο Τραμπ μπορεί να αποκαλεί τη λίμνη «Lake America» εντός των Ηνωμένων Πολιτειών, το διάταγμά του συναντά αντιδράσεις και στο εσωτερικό της χώρας.

Η Δημοκρατική κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Kathy Hochul, αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει την ονομασία που προτείνει ο Τραμπ.

«Η Νέα Υόρκη δεν πρόκειται να την αποκαλεί έτσι», έγραψε η Hochul σε ανάρτησή της στο X, απαντώντας στην ανακοίνωση του Λευκού Οίκου.

O Alderman, καθηγητής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί, δήλωσε: «Υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: αυτή η αλλαγή δεν έχει καμία εξουσία πάνω στον τρόπο με τον οποίο ιδιωτικοί φορείς των ΗΠΑ, εταιρείες, μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, μέσα ενημέρωσης αναφέρονται στη λίμνη».

«Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να υπάρχει αποσύνδεση ανάμεσα σε μια νέα ονομασία που επιβάλλεται επίσημα από ηγέτες και στους απλούς ανθρώπους και τις κοινότητές τους, οι οποίοι συνεχίζουν να χρησιμοποιούν και να διατηρούν την παλιά ονομασία. Αυτή η πιθανή δυσαρμονία ή αποσύνδεση μπορεί τελικά να διαμορφώσει και στην πραγματικότητα να περιορίσει τη δύναμη μιας ομοσπονδιακής εντολής», πρόσθεσε.

Μπορεί πραγματικά ο Τραμπ να αλλάξει το όνομα μιας λίμνης;

Μπορεί, αλλά δεν μπορεί να υποχρεώσει κανέναν να χρησιμοποιεί τη νέα ονομασία.

Δεν υπάρχει μία ενιαία, δεσμευτική διεθνής αρχή που να καθορίζει πώς πρέπει κάθε χώρα να αποκαλεί μια κοινή υδάτινη έκταση.

Επιπλέον, δεν υπάρχουν επίσημοι διεθνείς νόμοι που να ορίζουν πώς πρέπει να αποκαλείται παγκοσμίως ένας κοινός θαλάσσιος χώρος ή μια αμφισβητούμενη περιοχή.

Ωστόσο, το International Hydrographic Bureau (IHB), το οποίο διασφαλίζει ότι οι θάλασσες, οι ωκεανοί και τα άλλα πλωτά ύδατα του κόσμου καταγράφονται και χαρτογραφούνται, συμβάλλει στην τυποποίηση των ονομασιών.

Παράλληλα, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών για τις Γεωγραφικές Ονομασίες (UNGEGN) παρέχει κατευθύνσεις σχετικά με την ονοματολογία και επίσης τυποποιεί ονομασίες, χωρίς όμως να έχει τη δυνατότητα να τις επιβάλλει.

Στις ΗΠΑ, το Συμβούλιο Γεωγραφικών Ονομασιών είναι αρμόδιο για την ονοματολογία των γεωγραφικών περιοχών της χώρας. Στην ιστοσελίδα του αναφέρει ότι «αποθαρρύνει τις αλλαγές ονομάτων εκτός εάν υπάρχει επιτακτικός λόγος».

Το συμβούλιο υπάγεται στον υπουργό Εσωτερικών και επομένως στην εκάστοτε κυβέρνηση.

«Αν και δεν είναι τέλειο, τουλάχιστον καθιερώνει μια θεσμική διαδικασία για επανεξέταση, διαβούλευση, συλλογή στοιχείων και εξέταση αντικρουόμενων αξιώσεων πριν από την αλλαγή μιας γεωγραφικής ονομασίας», δήλωσε ο Alderman.

Συνολικά λοιπόν, δεν υπάρχει κάποιος κυβερνητικός ή διεθνής φορέας που να μπορεί να εμποδίσει τον Τραμπ να αλλάξει την ονομασία της λίμνης, αλλά επίσης δεν υπάρχει κάποιος φορέας που να μπορεί να υποχρεώσει άλλες χώρες να χρησιμοποιούν τη νέα ονομασία που της αποδίδει ο Τραμπ.

Νόμιμο, αλλά όχι υποχρεωτικό;

«Αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή, όπως και με την προηγούμενη μετονομασία του Κόλπου του Μεξικού, είναι μια μονομερής ονομασία μέσω διατάγματος ή μέσω μιας οργισμένης παρόρμησης, χωρίς να φαίνεται να έχει προηγηθεί δημόσια συζήτηση ή ουσιαστική κυβερνητική εξέταση των επιπτώσεων και των συνεπειών. Το τίμημα που διακυβεύεται με τη μετονομασία της λίμνης Οντάριο είναι η απώλεια μιας ακόμη δημοκρατικής διαδικασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες», πρόσθεσε ο Alderman.

Ο Καναδάς, από την πλευρά του, έχει καταστήσει σαφές ότι θα συνεχίσει να την αποκαλεί λίμνη Οντάριο.

«Ο Τραμπ πορεί να κάνει ό,τι θέλει εντός των νομικών ορίων. Ωστόσο, αυτό θα αμφισβητηθεί και επειδή πρόκειται για διακρατική υδάτινη έκταση, καμία άλλη δικαιοδοσία δεν είναι υποχρεωμένη να συμμορφωθεί. Το Οντάριο και ο Καναδάς σίγουρα δεν θα το κάνουν», δήλωσε στο Al Jazeera η Gail Krantzberg, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο McMaster.

«Οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες θα πρέπει να αλλάξουν τους χάρτες τους. Οι Καναδοί απορρίπτουν το όνομα. Ας θυμόμαστε ότι το Ontario που προέρχεται από τη λέξη Ontari’io των Wendat καλύπτει αιώνες ιστορίας και παραμένει αμετάβλητο στον Καναδά και στη διεθνή χρήση», πρόσθεσε η Krantzberg, η οποία ειδικεύεται στη δημόσια πολιτική.

Έχουν υπάρξει διαφωνίες μεταξύ χωρών για τις ονομασίες υδάτινων περιοχών;

Οι διπλωματικές εντάσεις μεταξύ γειτονικών χωρών έχουν οδηγήσει σε μακροχρόνιες διαφωνίες σχετικά με την ονομασία θαλάσσιων περιοχών.

Η Ιαπωνία και η Κορέα διαφωνούν εδώ και χρόνια για το πώς πρέπει να αποκαλείται η θάλασσα που βρίσκεται μεταξύ των δύο χωρών. Το Τόκιο την αποκαλεί Θάλασσα της Ιαπωνίας, ενώ η Σεούλ επιμένει στην ονομασία Ανατολική Θάλασσα.

Αμφισβητείται επίσης η ονομασία της Νότιας Σινικής Θάλασσας. Οι Φιλιππίνες επιμένουν ότι τμήματά της θα πρέπει να ονομάζονται Δυτική Φιλιππινέζικη Θάλασσα, ενώ το Βιετνάμ προτιμά την ονομασία Ανατολική Θάλασσα.

Επιπλέον, αυτό που το Ιράν αποκαλεί Περσικό Κόλπο, τα αραβικά κράτη αποκαλούν Αραβικό Κόλπο.

Έχει μετονομάσει ο Τραμπ και άλλα μέρη;

Τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο το όρος Denali στην Αλάσκα μετονομάστηκε σε Mount McKinley, προς τιμήν του πρώην Ρεπουμπλικανού προέδρου των ΗΠΑ William McKinley, ο οποίος βρισκόταν στην εξουσία από το 1897 έως το 1901.

Η κορυφή είχε προηγουμένως ονομαστεί Mount McKinley το 1896, όμως οι αυτόχθονες πληθυσμοί της Αλάσκας την αποκαλούσαν επί μακρόν Denali, που σημαίνει «ο ψηλός».

Το 1975, η πολιτεία της Αλάσκας μετονόμασε επίσημα το βουνό σε Denali και άρχισε να πιέζει την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να κάνει το ίδιο.

Η ονομασία του βουνού άλλαξε από McKinley σε Denali το 2015 από τον πρώην Δημοκρατικό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.

Επίσης, τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, ο Τραμπ υπέγραψε ακόμη ένα εκτελεστικό διάταγμα, με το οποίο μετονόμασε τον Κόλπο του Μεξικού σε «Κόλπο της Αμερικής» (Gulf of America). Η κίνηση αυτή προκάλεσε την οργή της προέδρου του Μεξικού, Claudia Sheinbaum.

Ο Κόλπος του Μεξικού βρέχεται από την Κούβα, τις ανατολικές πολιτείες του Μεξικού και τις πολιτείες των ΗΠΑ που βρίσκονται στις ακτές του Κόλπουν και χρησιμοποιεί αυτή την ονομασία εδώ και περίπου 400 χρόνια.

Στο βιβλίο του «The Principall Navigations, Voiages and Discoveries of the English Nation», που εκδόθηκε το 1589, ο Άγγλος γεωγράφος Richard Hakluyt αποκαλεί την υδάτινη αυτή έκταση «Gulfe of Mexico».

Στο Μεξικό, ο κόλπος αποκαλείται επίσης με την ισπανική ονομασία «El Golfo de Mexico».

Θα ακολουθήσουν τις εντολές του Τραμπ οι διεθνείς οργανισμοί και η Google;

Όπως άλλες χώρες δεν είναι υποχρεωμένες να υιοθετήσουν την ονομασία που προτιμά ο Τραμπ, έτσι και οι διεθνείς οργανισμοί δεν υποχρεούνται να το κάνουν.

Τα Ηνωμένα Έθνη για παράδειγμα, συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τις καθιερωμένες ονομασίες για αμφισβητούμενες υδάτινες περιοχές, όπως ο Κόλπος του Μεξικού.

Οι Χάρτες Google εμφανίζουν διαφορετικές ονομασίες για ορισμένα μέρη, ανάλογα με το ποιος τους χρησιμοποιεί.

Τον Ιανουάριο, η Google ανακοίνωσε ότι η διαδικτυακή πλατφόρμα χαρτών της θα άλλαζε την ονομασία «Gulf of Mexico» σε «Gulf of America» και το Denali σε Mount McKinley για τους χρήστες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για τους χρήστες σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, ο κόλπος εμφανίζεται ως «Gulf of Mexico».

«Όταν οι επίσημες ονομασίες διαφέρουν μεταξύ χωρών, οι χρήστες των Maps βλέπουν την επίσημη τοπική ονομασία. Όλοι οι υπόλοιποι χρήστες στον κόσμο βλέπουν και τις δύο ονομασίες. Το ίδιο ισχύει και εδώ», ανέφερε η Google σε ανάρτησή της στο X εκείνη την περίοδο.

Αυτή είναι η τυπική στρατηγική της Google όταν πρόκειται για γεωγραφικές περιοχές των οποίων η ονομασία αμφισβητείται.

Πώς παρουσιάζεται η Ιστορία;

«Ως εκπαιδευτικός, ανησυχώ για το εκπαιδευτικά και ψυχολογικά ελλείμματα θα μεταφερθούν στις αμερικανικές σχολικές τάξεις που θα υποχρεωθούν να χρησιμοποιούν την ονομασία Lake America (όπως και Gulf of America)», δήλωσε ο Alderman.

«Αυτές οι τάξεις κινδυνεύουν να μεταδώσουν μια μυωπική αντίληψη για τον τόπο, η οποία υποβαθμίζει την ιστορία των αυτόχθονων πληθυσμών και τις βαθιές συνδέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τον Καναδά, το Μεξικό, την Καραϊβική, την Κεντρική και τη Νότια Αμερική».

«Το κόστος του εκτελεστικού διατάγματος δεν είναι απλώς η απώλεια ενός παλιού ονόματος, αλλά η απώλεια μιας πληρέστερης επίγνωσης του πλανήτη», κατέληξε.