Η αποκάλυψη ότι ο δημοσιογράφος Στέλιος Κούλογλου, υπήρξε στόχος παρακολούθησης μέσω του λογισμικού κατασκοπείας Pegasus την περίοδο που ήταν ευρωβουλευτής, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα ψηφιακής παρακολούθησης των τελευταίων ετών.

Σε μια περίοδο όπου τα ερωτήματα για τα όρια της κρατικής εξουσίας, την προστασία της ιδιωτικότητας και την ελευθερία του Τύπου παραμένουν ανοιχτά, το tvxs προσφέρει στους αναγνώστες το Σαββατοκύριακο 11 και 12 Ιουλίου τα πιο ενδιαφέροντα αποσπάσματα από τρία διεθνή ρεπορτάζ που φωτίζουν όλες τις πτυχές της υπόθεσης Pegasus και της παγκόσμιας βιομηχανίας εμπορικών λογισμικών κατασκοπείας.

• Διαβάστε: Ευρωβουλή για παρακολούθηση Κούλογλου / Να διερευνηθεί η υπόθεση από τις αρχές της Ελλάδας και του Βελγίου

Πρόκειται για τρεις παραγωγές που βασίζονται σε πολύμηνες δημοσιογραφικές έρευνες, σε μαρτυρίες θυμάτων, σε τεχνικές αναλύσεις ειδικών και σε συνεντεύξεις με πρωταγωνιστές της υπόθεσης.

Μαζί συνθέτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς ένα λογισμικό που σχεδιάστηκε, σύμφωνα με τους δημιουργούς του, για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, κατέληξε να βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών για παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, πολιτικών, ακτιβιστών και υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το πρώτο ντοκιμαντέρ εξετάζει τις αποκαλύψεις του διεθνούς Pegasus Project, της πρωτοφανούς συνεργασίας δεκάδων δημοσιογραφικών οργανισμών που ανέδειξε τη συστηματική χρήση του λογισμικού Pegasus από κυβερνήσεις.

Μέσα από συνεντεύξεις με δημοσιογράφους, ερευνητές και ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια παρουσιάζεται ο τρόπος λειτουργίας του spyware, οι δυνατότητές του να αποκτά πλήρη πρόσβαση σε ένα κινητό τηλέφωνο χωρίς καν ο χρήστης να αντιληφθεί την παραβίαση, αλλά και οι σοβαρές επιπτώσεις που έχει αυτή η τεχνολογία για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ιστορίες ανθρώπων που ανακάλυψαν ότι οι προσωπικές τους συνομιλίες, οι επαφές και οι επαγγελματικές τους πηγές είχαν βρεθεί στο στόχαστρο.

Το δεύτερο ντοκιμαντέρ εστιάζει στη δράση της ισραηλινής εταιρείας NSO Group, δημιουργού του Pegasus, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά εκτενείς συνεντεύξεις με στελέχη της εταιρείας. Από τη μία, η NSO υποστηρίζει ότι το λογισμικό της αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τις υπηρεσίες ασφαλείας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος και της διακίνησης ανθρώπων.

Από την άλλη, ερευνητές, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανεξάρτητα εργαστήρια ψηφιακής ασφάλειας παρουσιάζουν στοιχεία που συνδέουν το Pegasus με παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, δικηγόρων, πολιτικών αντιπάλων και ακτιβιστών σε πολλές χώρες, αναδεικνύοντας τα μεγάλα κενά στη διεθνή εποπτεία και λογοδοσία γύρω από τη χρήση τέτοιων τεχνολογιών.

Το τρίτο ντοκιμαντέρ επικεντρώνεται σε μία από τις πιο συγκλονιστικές υποθέσεις της σύγχρονης δημοσιογραφίας: τη δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Jamal Khashoggi. Η έρευνα ακολουθεί τα ίχνη του Pegasus στο στενό περιβάλλον του Κασόγκι και παρουσιάζει τα ευρήματα  διεθνούς δημοσιογραφικής συνεργασίας που αποκάλυψε ότι η μνηστή του, Hatice Cengiz, βρέθηκε στο στόχαστρο του λογισμικού λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία του.

Μέσα από τεχνικές αναλύσεις, συνεντεύξεις και σπάνιο αρχειακό υλικό, το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η ψηφιακή παρακολούθηση μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο πολιτικής καταστολής, ακόμη και σε υποθέσεις που συγκλόνισαν τη διεθνή κοινότητα.

Κοινός παρονομαστής και των τριών ρεπορτάζ είναι οι συνέπειες που έχει η χρήση του για την ελευθερία του Τύπου, την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών, την ιδιωτικότητα των πολιτών και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.

Στη νέα εποχή της ψηφιακής κατασκοπείας,  ένα κινητό τηλέφωνο μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο απόλυτης παρακολούθησης, χωρίς ο χρήστης να το αντιληφθεί ποτέ. Πρόκειται για κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το ποιος ελέγχει τις εταιρείες που αναπτύσσουν τέτοιες τεχνολογίες, ποιος εποπτεύει τη χρήση τους από τις κυβερνήσεις και ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην εθνική ασφάλεια και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.