Το ενδεχόμενο επιστροφής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζει να εξετάζεται πλέον ανοιχτά στην Ντάουνινγκ Στριτ, με ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους να συγκεντρώνουν στοιχεία για τις διαθέσεις της κοινής γνώμης και να διερευνούν κατά πόσο μια τέτοια δέσμευση θα μπορούσε ακόμη και να συμπεριληφθεί στο επόμενο εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών.

Συνεργάτες του πρωθυπουργού και ηγέτη των Εργατικών Άντι Μπέρναμ έχουν έρθει σε επαφή με ειδικούς σε ευρωπαϊκά ζητήματα, ερευνητικά ινστιτούτα και δημοσκόπους, επιχειρώντας να διαπιστώσουν πώς θα αντιμετώπιζαν οι Βρετανοί ψηφοφόροι μια υπόσχεση για επαναπροσχώρηση στην ΕΕ, όπως αναφέρει ρεπορτάζ της Guardian.

Οι διεργασίες βρίσκονται ακόμη σε διερευνητικό στάδιο και δεν σημαίνουν ότι η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να επιδιώξει την ανατροπή του Brexit.

Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενισχύεται στους κόλπους των Εργατικών η συζήτηση για το κατά πόσο η επανένταξη θα μπορούσε να αποτελέσει επιλογή στο επόμενο μανιφέστο του κόμματος.

Μέσα στην Ντάουνινγκ Στριτ, μάλιστα, υπάρχουν στελέχη που θα ήθελαν η κυβέρνηση να δεσμευθεί τουλάχιστον ότι θα διαπραγματευτεί με τις Βρυξέλλες το ενδεχόμενο επιστροφής στην Ένωση.

Μπέρναμ: «Το Brexit έκανε περισσότερο κακό παρά καλό»

Τη συζήτηση έφερε στο προσκήνιο ο ίδιος ο Μπέρναμ, ο οποίος χρησιμοποίησε την πρώτη ομιλία του σε συνέδριο των Εργατικών ως αρχηγός του κόμματος για να ανακοινώσει επανεξέταση των επιλογών που διαθέτει η Βρετανία για τη μακροπρόθεσμη σχέση της με την Ευρώπη.

Μιλώντας στους συνέδρους την Τρίτη, δήλωσε: «Το Brexit έκανε περισσότερο κακό παρά καλό. Γι’ αυτό, με την ευκαιρία της συνόδου Βρετανίας-ΕΕ, θα παρουσιάσω σε εσάς και στη χώρα ποιες πιστεύω ότι είναι οι διαφορετικές επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση της Βρετανίας με τους Ευρωπαίους εταίρους μας».

Μία ημέρα αργότερα ξεκαθάρισε ότι ανάμεσα στις επιλογές που θα εξεταστούν θα βρίσκεται και η πλήρης επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση – ένα ενδεχόμενο που είχε αποκλείσει ο προκάτοχός του στην ηγεσία των Εργατικών, Κιρ Στάρμερ.

Ο Μπέρναμ έχει ήδη δηλώσει ότι θα ήθελε να δει την επανένταξη της Βρετανίας στην ΕΕ να πραγματοποιείται «στη διάρκεια της ζωής του».

Από το σημερινό καθεστώς έως την πλήρη επιστροφή

Σε συνέντευξή του στο BBC Radio 4, ο Βρετανός πρωθυπουργός περιέγραψε ένα ευρύ φάσμα πιθανών επιλογών, χωρίς να δεσμευθεί υπέρ κάποιας συγκεκριμένης.

«Θα μπορούσαμε να παραμείνουμε όπως είμαστε. Αυτή είναι σίγουρα μία επιλογή, εάν ο κόσμος θεωρεί ότι αυτή είναι η σωστή θέση για να μείνουμε», είπε.

Στη συνέχεια παρουσίασε τις διαφορετικές βαθμίδες μιας πιθανής επαναπροσέγγισης με την Ευρώπη: «Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε αυτό που έχει προτείνει ο [πρώην Συντηρητικός υπουργός Οικονομικών] Τζορτζ Όσμπορν σχετικά με μια τελωνειακή ένωση, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε όσα είπαν οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες στο συνέδριό τους για την ενιαία αγορά ή θα μπορούσαμε να πάμε μέχρι τέλους».

Η τελευταία αναφορά αφορούσε την επιλογή της πλήρους επανένταξης στην ΕΕ.

Φόβοι ότι μπορεί να ενισχυθεί ο Φάρατζ

Η συζήτηση, πάντως, προκαλεί επιφυλάξεις ακόμη και μέσα στην ίδια την κυβέρνηση.

Ορισμένοι συνεργάτες του Μπέρναμ ανησυχούν ότι μια ξεκάθαρη υπόσχεση για επιστροφή στην ΕΕ θα μπορούσε να δώσει νέα πολιτική ώθηση στον Νάιτζελ Φάρατζ και το Reform UK, επαναφέροντας στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης τις διαιρέσεις που προκάλεσε το Brexit.

Άλλα στελέχη της Ντάουνινγκ Στριτ εμφανίζονται περισσότερο αισιόδοξα. Επικαλούνται δημοσκοπικά στοιχεία τα οποία, σύμφωνα με τον Guardian, δείχνουν ότι μια υπόσχεση επανένταξης στην ΕΕ δεν αυξάνει σημαντικά την υποστήριξη προς το Reform UK.

Παρατηρούν επίσης ότι ο Φάρατζ, αντιδρώντας στην ομιλία του Μπέρναμ στο συνέδριο των Εργατικών, επέλεξε να επικεντρώσει την επίθεσή του κυρίως στην πρόθεση του πρωθυπουργού να αλλάξει την αποκαλούμενη «τριπλή εγγύηση» των συντάξεων, και όχι στις αναφορές του για την Ευρώπη.

Think tanks και δημοσκόποι χαρτογραφούν το έδαφος

Οι δηλώσεις Μπέρναμ δεν αποτελούν, σύμφωνα με την Guardian, μια απομονωμένη πολιτική παρέμβαση. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ντάουνινγκ Στριτ να διερευνήσει εάν υπάρχει επαρκής κοινωνική και πολιτική βάση για την επαναπροσχώρηση στην ΕΕ.

Κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν συνομιλήσει με αρκετά γνωστά think tanks και εταιρείες δημοσκοπήσεων, τα οποία επεξεργάζονται τόσο τα επιχειρήματα γύρω από μια πιθανή επιστροφή όσο και τις αντιδράσεις που θα προκαλούσε μια τέτοια πολιτική στους ψηφοφόρους.

Την περασμένη εβδομάδα, το Tony Blair Institute δημοσίευσε μελέτη στην οποία υποστήριξε ότι ο Μπέρναμ θα πρέπει να επιδιώξει συνομιλίες με τις Βρυξέλλες για την επιστροφή της χώρας στην Ένωση.

Έθεσε, ωστόσο, μια σημαντική προϋπόθεση: κατά την άποψη του Ινστιτούτου, η επανένταξη θα πρέπει να επιδιωχθεί μόνο εάν η Ευρώπη χαλαρώσει μέρος του ρυθμιστικού της πλαισίου σε τομείς όπως η ενέργεια και η τεχνολογία.

Την ίδια ημέρα, η φιλοευρωπαϊκή οργάνωση Best for Britain παρουσίασε μεγάλη δημοσκόπηση της YouGov, σύμφωνα με την οποία οι Εργατικοί θα μπορούσαν να υπερδιπλασιάσουν τον αριθμό των εδρών τους εάν κατέβαιναν στις επόμενες εκλογές με δέσμευση για επανένταξη στην ΕΕ.

Πρόκειται για εκτίμηση της συγκεκριμένης δημοσκοπικής άσκησης και όχι για βέβαιο εκλογικό αποτέλεσμα.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να προστεθούν και άλλες παρεμβάσεις στη συζήτηση. Το επιδραστικό Institute for Public Policy Research (IPPR) ετοιμάζει μελέτη που θα τάσσεται υπέρ της επιστροφής της Βρετανίας στην Ένωση, ενώ το Think Labour εξετάζει τις πρακτικές και πολιτικές δυσκολίες που θα συνεπαγόταν μια τέτοια διαδικασία.

Οι Συντηρητικοί περνούν στην αντεπίθεση

Οι δηλώσεις του Μπέρναμ έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό από φιλοευρωπαϊκές οργανώσεις, οι οποίες θεωρούν ότι η επανένταξη αποτελεί τον αποτελεσματικότερο δρόμο για την ενίσχυση των ρυθμών ανάπτυξης της βρετανικής οικονομίας.

Προκάλεσαν όμως έντονη αντίδραση από τους πολιτικούς αντιπάλους των Εργατικών.

Ο αναπληρωτής ηγέτης των Συντηρητικών Άλεξ Μπέργκαρτ δήλωσε: «Οι Εργατικοί δεν μπορούν να κατηγορούν μια δημοκρατική ψηφοφορία που έγινε πριν από περισσότερο από μία δεκαετία για τις συνέπειες των δικών τους οικονομικών αποφάσεων».

Το κρίσιμο στοιχείο, πάντως, είναι ότι η συζήτηση στη Βρετανία έχει μετακινηθεί αισθητά: η πλήρης επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία η προηγούμενη ηγεσία των Εργατικών είχε αποκλείσει, περιλαμβάνεται πλέον επισήμως μεταξύ των επιλογών που ο Μπέρναμ δηλώνει ότι θέλει να εξετάσει.

Το αν η διερεύνηση αυτή θα καταλήξει τελικά σε επίσημη κυβερνητική στρατηγική ή ακόμη και σε δέσμευση στο επόμενο εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από τα στοιχεία της κοινής γνώμης που συγκεντρώνει τώρα η Ντάουνινγκ Στριτ και από την πολιτική εκτίμηση για το κατά πόσο μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στο βρετανικό εκλογικό σώμα, καταλήγει η βρετανική εφημερίδα.