Τρεις μήνες πριν ένας τεράστιος όγκος νερού, λάσπης και βράχων σαρώσει μια κοιλάδα των Ιμαλαΐων στα σύνορα Νεπάλ και Κίνας, σκοτώνοντας εκατοντάδες ανθρώπους, ειδικοί και αξιωματούχοι των δύο χωρών είχαν ήδη καθίσει στο ίδιο τραπέζι για να συζητήσουν ακριβώς τον κίνδυνο τέτοιων καταστροφών.

Ads

Όπως αναφέρει σε ειδικό ρεπορτάζ του το Reuters, στη συνάντηση της 27ης Μαΐου στο Κατμαντού συμμετείχαν δέκα αξιωματούχοι από το Νεπάλ και περίπου δώδεκα από την Κίνα, μεταξύ των οποίων και εκπρόσωποι από την περιοχή του Θιβέτ, όπου εκδηλώθηκε η πρόσφατη καταστροφή.

Ads

Σύμφωνα με την ημερήσια διάταξη που είχε καταρτίσει η νεπαλέζικη πλευρά και είδε το Reuters, στο επίκεντρο βρέθηκε η ενίσχυση της συνεργασίας για την παρακολούθηση και αντιμετώπιση πλημμυρών, ακραίων καιρικών φαινομένων και κινδύνων που συνδέονται με τους παγετώνες.

Ads

Οι συμμετέχοντες τάχθηκαν υπέρ κοινών δράσεων περιορισμού του κινδύνου, όπως η καταγραφή των παγετωνικών λιμνών και η χαρτογράφηση των περιοχών που απειλούνται.

Ads

Ωστόσο, δύο Νεπαλέζοι αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι μετά τη συνάντηση δεν έλαβαν από την Κίνα τον όγκο πληροφοριών που επιθυμούσαν για την κατάσταση των παγετώνων και τις στάθμες των υδάτων.

Όπως ανέφεραν, φοβούνταν ότι η περιορισμένη ανταλλαγή δεδομένων θα μπορούσε να δυσκολέψει την πρόβλεψη και την προετοιμασία απέναντι σε μεγάλες φυσικές καταστροφές.

«Αυτό που πραγματικά θέλαμε από αυτούς, και εξακολουθούμε να θέλουμε, είναι εάν υπάρχουν πρώιμες μετακινήσεις των παγετώνων ή άλλες μεταβολές στην περιοχή, να μπορούμε να το γνωρίζουμε λίγο νωρίτερα», δήλωσε ο υδρολόγος Σαουχάρντρα Τζόσι, από τη Διεύθυνση Πρόγνωσης Πλημμυρών του Νεπάλ, ο οποίος συμμετείχε στη συνάντηση του Μαΐου.

Ένα παιδί πάλευε με τα λασπο-συντρίμμια και αντί να το βοηθήσουν το κατέγραφαν με τα κινητά:

Η Κίνα υποστηρίζει ότι η ενημέρωση ήταν «έγκαιρη»

Ούτε αξιωματούχοι ούτε επιστήμονες έχουν αποδώσει ευθύνη σε κάποια από τις δύο πλευρές για τη φυσική καταστροφή, η αποκατάσταση από την οποία εκτιμάται ότι θα κοστίσει ποσό αντίστοιχο με περίπου το ένα δέκατο της ετήσιας οικονομικής παραγωγής του Νεπάλ.

Οι νεπαλέζικες αρχές επισημαίνουν ότι βασική προτεραιότητα παραμένει η εμβάθυνση της συνεργασίας με την Κίνα.

Σύμφωνα με τον Μπινόντ Παρατζούλι, επίσης υδρολόγο της κυβέρνησης του Νεπάλ, η κινεζική αντιπροσωπεία είχε δηλώσει στη συνάντηση ότι δεν διέθετε την απαραίτητη εξουσιοδότηση για να υπογράψει συμφωνία που θα ικανοποιούσε τα αιτήματα της Κατμαντού, ζητώντας να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις.

Οι λεπτομέρειες της συνάντησης, καθώς και το αίτημα του Νεπάλ για ευρύτερη συνεργασία στην παρακολούθηση των παγετώνων που απειλούν κοινότητες και στις δύο πλευρές των συνόρων, δεν είχαν γίνει μέχρι σήμερα γνωστά.

Η κινεζική πρεσβεία στο Νεπάλ ανέφερε σε ανακοίνωσή της το Σάββατο μέσω Χ ότι Πεκίνο και Κατμαντού βρίσκονταν σε στενή επικοινωνία και ότι στη συνάντηση του Μαΐου είχε σημειωθεί «ουσιαστική πρόοδος» στην ανταλλαγή διασυνοριακών πληροφοριών για φυσικές καταστροφές.

Παρόμοιες ανησυχίες είχαν εκφραστεί από το Νεπάλ και πέρυσι. Ωστόσο, ειδικοί και αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι η αργή πρόοδος στις σχετικές συμφωνίες δεν θεωρείται σημαντικός παράγοντας για την τελευταία καταστροφή, κατά την οποία η κατάρρευση παγετώνα προκάλεσε γιγαντιαία κατολίσθηση και πλημμυρικό κύμα.

Με βάση τον τελευταίο απολογισμό, σχεδόν 800 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις δύο χώρες και περισσότεροι από 3.000 εξακολουθούν να αγνοούνται.

Η κινεζική πρεσβεία απέρριψε παράλληλα επικρίσεις που διατυπώθηκαν από χρήστες κοινωνικών δικτύων στο Νεπάλ ότι η Κίνα δεν παρείχε επαρκή προειδοποίηση.

Όπως υποστήριξε, τόσο οι κινεζικές όσο και οι διεθνείς επιστημονικές ομάδες αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες στην παρακολούθηση κινδύνων σε αυτή την απομακρυσμένη και εξαιρετικά δύσβατη περιοχή των Ιμαλαΐων.

Κατά την πρεσβεία, οι κινεζικές ομάδες είχαν κοινοποιήσει σημαντικές πληροφορίες προς το Νεπάλ «εγκαίρως».

Απορίας άξιο είναι το γεγονός ότι ένα σπίτι στέκεται ακόμα όρθιο μετά την καταστροφή, υπάρχει εξήγηση – είναι χτισμένο με τον παραδοσιακό τρόπο:

Οι προειδοποιήσεις που ήδη υπήρχαν

Στην αντίστοιχη συνάντηση του προηγούμενου έτους, το Νεπάλ είχε θέσει και πάλι το ζήτημα μετά από πλημμύρα στην ίδια περιοχή, η οποία προκλήθηκε από αιφνίδια απελευθέρωση νερού από παγετωνική λίμνη στο Θιβέτ.

Εκείνο το συμβάν είχε στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον εννέα ανθρώπους στο Νεπάλ, ενώ περισσότεροι από δώδεκα είχαν εξαφανιστεί.

Ο Παρατζούλι εξήγησε ότι, όταν η κινεζική πλευρά προβλέπει ισχυρές βροχοπτώσεις στο Θιβέτ, μεταφέρει στο Νεπάλ τις αντίστοιχες προγνώσεις και παρατηρήσεις.

«Όχι όμως για χιονοστιβάδες, στάθμες νερού, κατολισθήσεις ή ακραία φαινόμενα», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μόλις πριν από περίπου έναν μήνα η Κίνα άρχισε να αποστέλλει στο Νεπάλ μέσω της εφαρμογής WeChat και μέσω email προγνώσεις για έντονες βροχοπτώσεις στο Θιβέτ.

Μάλιστα, δώδεκα ημέρες πριν από την πρόσφατη καταστροφή, το Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Κέντρο της Κίνας είχε ενημερώσει με email τους Νεπαλέζους αξιωματούχους ότι αναμενόταν βαρομετρική διαταραχή των μουσώνων στην περιοχή από τις 14 έως τις 19 Αυγούστου.

Στο μήνυμα, το οποίο επίσης είδε το Reuters, η κινεζική πλευρά προειδοποιούσε: «Αναμένονται ενισχυμένες βροχοπτώσεις σε μεγάλο μέρος του Νεπάλ και θα θέλαμε να επιστήσουμε την προσοχή σας στην πιθανότητα δευτερογενών και αλυσιδωτών κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, κατολισθήσεων και ξαφνικών πλημμυρών».

Η κινεζική πρεσβεία ανέφερε επίσης ότι η Κίνα εξακολουθεί να κοινοποιεί δεδομένα παρακολούθησης, μεταξύ άλλων για τη λίμνη που δημιουργήθηκε από τα φερτά υλικά της καταστροφής.

Αυτή η γέφυρα που βρέθηκε στο έλεος του χειμάρρου είναι ένα από τα πλέον τρομακτικά πλάνα της καταστροφής – κι ας μην είναι το βασικό συμβάν:

Από την κατάρρευση του παγετώνα στην προειδοποίηση μέσα σε 41 λεπτά

Οι συζητήσεις για την ανταλλαγή δεδομένων αποτυπώνουν τη δυσκολία πρόγνωσης σε μια περιοχή όπου μεγάλες γεωπολιτικές δυνάμεις της Ασίας, μεταξύ των οποίων η Κίνα και η Ινδία, ελέγχουν απομακρυσμένες ορεινές ζώνες με τεράστιες ποσότητες πάγου και χιονιού πάνω από πυκνοκατοικημένες πεδιάδες της Νότιας Ασίας.

Η καταστροφή της Τετάρτης προκλήθηκε από κατάρρευση παγετώνα σε περιοχή που παρακολουθούνταν σχετικά περιορισμένα.

Σύμφωνα με τον περιβαλλοντικό ανθρωπολόγο Όστιν Λορντ, ανώτερο ερευνητή του Stimson Center στην Ουάσιγκτον, η ανεπαρκής διμερής συνεργασία δεν αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα στην αντίδραση του Νεπάλ.

«Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραβλέψουμε πως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ένα καλά διαμορφωμένο σύστημα και ότι η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ Νεπάλ και Κίνας είναι πολύ περιορισμένη», σημείωσε ο Λορντ, ο οποίος συμμετέχει σε ομάδα που υποστηρίζει την κυβέρνηση του Νεπάλ σε ζητήματα διαχείρισης καταστροφών και κλιματικών κινδύνων.

Όπως πρόσθεσε, «οι Κινέζοι επιστήμονες διαθέτουν συνολικά πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες και πολύ περισσότερους πόρους παρακολούθησης από τη νεπαλέζικη πλευρά».

Η χρονική ακολουθία της καταστροφής δείχνει πόσο κρίσιμα μπορούν να αποδειχθούν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.

Στις 08:32 το πρωί της Τετάρτης, ώρα Νεπάλ, το τεράστιο πλημμυρικό κύμα σάρωσε συνοριακό πέρασμα στο Θιβέτ, καθώς άνθρωποι προσπαθούσαν να διαφύγουν. Οι εικόνες από κάμερες ασφαλείας έχουν γίνει ένα από τα χαρακτηριστικότερα ντοκουμέντα της τραγωδίας.

Είκοσι έξι λεπτά αργότερα, ο Παρατζούλι δέχθηκε τηλεφώνημα από τον επικεφαλής της Εθνικής Αρχής Μείωσης και Διαχείρισης Κινδύνων Καταστροφών του Νεπάλ, ο οποίος τον ενημέρωσε για πλημμύρα στον ποταμό Τρισούλι.

Η ομάδα του διαπίστωσε ότι ένας συνοριακός σταθμός παρακολούθησης είχε σταματήσει να μεταδίδει δεδομένα από τις 08:40.

«Προσπαθήσαμε στη συνέχεια να επικοινωνήσουμε και με τους σταθμούς κατάντη, όμως ούτε αυτοί μπορούσαν να στείλουν δεδομένα», είπε, προσθέτοντας ότι τότε δημιουργήθηκε η υποψία πως ο εξοπλισμός είχε παρασυρθεί από τα νερά.

Αφού επικοινώνησαν με τις τοπικές Αρχές για να επιβεβαιώσουν ότι η πλημμύρα είχε πράγματι εκδηλωθεί, η ομάδα έστειλε δημόσια προειδοποίηση στα κινητά τηλέφωνα στις 09:13.

Τουλάχιστον τέσσερις σταθμοί παρακολούθησης καταστράφηκαν από το κύμα, το οποίο διένυσε 168 χιλιόμετρα κατάντη από τα σύνορα Νεπάλ-Κίνας.

Σύμφωνα με εκτίμηση της κυβέρνησης του Νεπάλ, το πλημμυρικό κύμα μετέφερε περίπου 57,4 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα μεγαλύτερη κατά περισσότερο από 50% σε σχέση με τα συνήθη επίπεδα.


«Δεν ήταν νερό – Ήταν ένας τεράστιος όγκος λάσπης»

Η δύναμη του χειμάρρου ήταν τέτοια ώστε μετακίνησε τεράστιους ογκόλιθους και παρέσυρε μεγάλα κτίρια.

Σύμφωνα με το Stimson Center, καταστράφηκαν ή υπέστησαν ζημιές 19 γέφυρες και περίπου 40 χιλιόμετρα οδικού δικτύου, ενώ τέθηκε εκτός λειτουργίας πάνω από το 10% της ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος του Νεπάλ.

Ο Κεσάβ Πρασάντ Μπαράλ, από το χωριό Τούπτσε, περίπου 25 χιλιόμετρα κατάντη των συνόρων, περιέγραψε τη στιγμή που έφθασε το κύμα: «Δεν ήταν νερό. Ήταν ένας τεράστιος όγκος λάσπης που ερχόταν κατευθείαν πάνω μας. Προσπάθησα να πιάσω το χέρι της γυναίκας μου, αλλά η λάσπη την παρέσυρε».

Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις των νεπαλέζικων Αρχών δείχνουν ότι τμήμα του παγετώνα αποκολλήθηκε και κατέρρευσε εκατοντάδες μέτρα χαμηλότερα στην κοιλάδα, προκαλώντας πλημμυρικά κύματα τεράστιας ταχύτητας.

Ας θυμηθούμε τη στιγμή που αποκολλάται ο παγετώνας στο βίντεο που είχαν εξασφαλίσει οι New York Times:

Πώς έγινε η καταστροφή:

Μια τεράστια δεξαμενή πάγου που γίνεται ολοένα πιο ασταθής

Η περιοχή Χίντου Κους – Ιμαλαΐων, όπου ζουν ή εξαρτώνται από τα νερά της εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι από το Αφγανιστάν έως τη Μιανμάρ, διαθέτει τη μεγαλύτερη ποσότητα πάγου στον πλανήτη εκτός των πολικών περιοχών.

Περισσότεροι από 63.700 παγετώνες καλύπτουν σχεδόν 56.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έκταση σχεδόν ίση με εκείνη της Κροατίας, αποθηκεύοντας έως και 5.700 κυβικά χιλιόμετρα πάγου.

Σε σύγκριση με αυτή την τεράστια ποσότητα, το κομμάτι παγετώνα που προκάλεσε την τελευταία καταστροφή περιείχε, σύμφωνα με τον Μπασάντα Ρατζ Αντικάρι, διευθυντή του Centre for Disaster Studies στο Πανεπιστήμιο Tribhuvan του Νεπάλ, περίπου 5 εκατ. κυβικά μέτρα πάγου και πετρωμάτων.

Μελέτη του 2023 από το International Centre for Integrated Mountain Development διαπίστωνε ότι, υπό την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, η τήξη των παγετώνων επιταχύνεται καθώς μειώνεται η χιονοκάλυψη και οι χιονοπτώσεις γίνονται πιο ακανόνιστες.

Οι μεταβολές αυτές αναμένεται να αυξήσουν την πιθανότητα πλημμυρών και κατολισθήσεων, ενώ οι ορεινές κοινότητες θα βρεθούν αντιμέτωπες και με μεγαλύτερα προβλήματα από τη μεταφορά ιζημάτων και τη διάβρωση.

Αρκετά από τα μεγαλύτερα ποτάμια συστήματα του Νεπάλ πηγάζουν στο Θιβέτ και στη συνέχεια διασχίζουν μία από τις πιο σεισμογενείς και πλημμυροπαθείς περιοχές του κόσμου.

Εν τω μεταξύ η Κίνα ήδη ξεκίνησε εργασίας αποκατάστασης σε κάποια σημεία:

Το Νεπάλ ζητά δεδομένα κάθε δέκα λεπτά

Μετά την τελευταία τραγωδία, οι Αρχές του Νεπάλ σκοπεύουν να επιδιώξουν στενότερη συνεργασία με την Κίνα για τη δημιουργία συστημάτων παρακολούθησης χιονοστιβάδων, μετακινήσεων παγετώνων και αιφνίδιας απελευθέρωσης νερού από παγετωνικές λίμνες.

Ο Παρατζούλι ανέφερε ότι η υπηρεσία του θα προτείνει επίσημη συμφωνία ανταλλαγής δεδομένων με την Κίνα, ανάλογη με εκείνη που έχει ήδη το Νεπάλ με την Ινδία.

Στόχος είναι η Κατμαντού να λαμβάνει συχνότερα στοιχεία όχι μόνο για προβλέψεις έντονης βροχόπτωσης, αλλά και για τις πραγματικές ποσότητες βροχής και τις στάθμες των ποταμών.

Η νεπαλέζικη πλευρά θα ζητήσει η ενημέρωση να πραγματοποιείται ανά δέκα λεπτά.

«Έτσι θα μπορούμε να προειδοποιούμε τον κόσμο μας, να σώζουμε τον κόσμο μας», είπε ο Παρατζούλι.

Και κατέληξε με αυτό που αποτελεί πλέον την κεντρική επιδίωξη των νεπαλέζικων Αρχών μετά μία από τις χειρότερες καταστροφές των τελευταίων ετών: «Ο βασικός μας στόχος είναι να μη χάσουμε καμία επόμενη καταστροφή».