Μία νέα ανακάλυψη δεινοσαύρου, που χαρακτηρίζεται ως «o παλαιότερος και πληρέστερος σκελετός της ομάδας των παχυκεφαλόσαυρων που βρέθηκε μέχρι σήμερα», έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα.

Το δείγμα, που ονομάστηκε Zavacephale Rinpoche, ανακαλύφθηκε στην έρημο Γκόμπι της Μογγολίας και χρονολογείται περίπου στα 108 εκατομμύρια χρόνια (Πρώιμη Κρητιδική περίοδος), μετατοπίζοντας το αρχείο απολιθωμάτων της ομάδας κατά 15 εκατομμύρια χρόνια πίσω, όπως τονίζεται στην είδηση που δημοσίευσε ο ιστότοπος Nature, που αναδημοσιεύει το sciencedaily.

Οι παχυκεφαλόσαυροι, γνωστοί ως «κεφάλια από κόκαλο» λόγω του χαρακτηριστικού παχυνθέντος οστού στο πάνω μέρος του κρανίου τους, παραμένουν σπάνιοι και ελάχιστα κατανοητοί.

Όπως δήλωσε η Λίντσεϊ Ζάνο, καθηγήτρια έρευνας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας: «Οι παχυκεφαλόσαυροι είναι εμβληματικοί δεινόσαυροι, αλλά είναι επίσης σπάνιοι και μυστηριώδεις».

Το ερώτημα της εξέλιξης: Παραλλαγή ή μακροεξέλιξη;

Ενώ οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό το νεαρό δείγμα (Z. Rinpoche) προσφέρει μια «σπάνια ματιά στην πρώιμη εξέλιξη» αυτών των δεινοσαύρων, ορισμένοι αμφισβητούν αυτή την ερμηνεία.

Η μελέτη στη Nature αναφέρει ότι το απολίθωμα «διευκρινίζει τις μακροεξελικτικές τάσεις» στη διαμόρφωση του μετωποβρεγματικού θόλου του κρανίου του Z. Rinpoche.

Η αντίθετη άποψη τονίζει ότι το εύρημα είναι απλώς ένα «εφηβικό» δείγμα παχυκεφαλόσαυρου που παρουσιάζει παραλλαγή εντός του είδους (variation within the pachycephalosaur kind), και όχι μακροεξέλιξη (macroevolution).

Το ότι το απολίθωμα διευκρινίζει το πότε έζησαν ή πώς μεγάλωσαν οι δεινόσαυροι δεν λέει τίποτα για την προέλευσή τους.

Ασυνήθιστη διατήρηση και ο ρόλος της καταστροφής

Ένα άλλο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του δείγματος είναι η εξαιρετική διατήρησή του.

Το απολίθωμα περιλαμβάνει αρθρωτά άκρα, γαστρόλιθους [σ.σ. gastroliths, πέτρες στο στομάχι] και άθικτους τένοντες.

Μια τέτοια διατήρηση υποδηλώνει ταχεία ταφή σε περιβάλλον εναπόθεσης υψηλής ενέργειας, το οποίο είναι συνεπές με καταστροφική ταφή, πιθανώς ενδεικτική εκτεταμένης πλημμύρας.

Ο Τσογκτμπαατάρ Τσινζορίγκ από την Ακαδημία Επιστημών της Μογγολίας δήλωσε: «Τα νέα ανακτηθέντα υλικά του Z. Rinpoche, όπως τα στοιχεία του χεριού, οι πέτρες του στομάχου (γαστρόλιθοι) και μια αρθρωτή ουρά με καλυμμένους τένοντες, αναδιαμορφώνουν την κατανόησή μας για την παλαιοβιολογία, τη μετακίνηση και τον σωματότυπο αυτών των “μυστηριωδών” δεινοσαύρων».

Και πάλι, όλα, εκτός από την προέλευσή τους.

Το παράδοξο της προέλευσης των δεινοσαύρων

Παρά τις συνεχείς ανακαλύψεις νέων ειδών δεινοσαύρων (όπως ο hadrosaurid στο Νέο Μεξικό ή ο abelisaurid theropod στη Νότια Αμερική), οι παλαιοντολόγοι εξακολουθούν να μην μπορούν να εντοπίσουν την προέλευση των δεινοσαύρων.

Ακόμη και το 2024, επιστήμονες παραδέχτηκαν: «Σήμερα…οι επιστήμονες συνεχίζουν να συναρμολογούν το παζλ του πώς εμφανίστηκαν, συμπεριφέρθηκαν και διαφοροποιήθηκαν οι διάφορες ομάδες δεινοσαύρων».

Η απουσία οριστικών μεταβατικών ειδών δεινοσαύρων ή προγονικών ειδών στο αρχείο απολιθωμάτων συνάδει με την εκτίμηση ότι τα είδη δεινοσαύρων εμφανίστηκαν πλήρως διαμορφωμένα και διακριτά, όπως ακριβώς παρατηρείται.