Είπα να ρωτήσω τον τύπο που είναι κάθε μέρα στη γωνία του σπιτιού, από τις 7 το πρωί. Το ένα του πόδι είναι κομμένο, αλλά αυτό δεν τον εμποδίζει να καβαλάει μια άσπρη βέσπα, με την οποία φεύγει όταν νυχτώσει.
Είναι καμιά πενηνταριά, αξύριστος και δεν γελάει ποτέ. Δεν ξέρω γιατί είναι κάθε μέρα στο ίδιο ακριβώς μέρος. Στοιχηματίζω ότι δουλεύει για την πάντα ενεργή Καμόρα, αλλά τι δουλειά κάνει;
H γειτονιά, που μένω στη Νάπολη αυτές τις μέρες, είναι τουριστική και η ιταλική Μαφία έχει προσαρμοστεί στην άγρια εισβολή εκατομμυρίων τουριστών στην πόλη: έχει δώσει εντολή στους πιτσιρικάδες να πάψουν να κλέβουν διώχνοντας τους ξένους. Και τους δίνει δουλειές στον τουρισμό.
Ανακουφίζομαι με την ιδέα ότι μπορεί να προστατεύει το διαμέρισμα από επίδοξους διαρρήκτες.
Η λατρεία
Την προηγούμενη μέρα είχε επισήμως αποσυρθεί ο Μέσι από την Εθνική Αργεντινής. Και ήθελα να ρωτήσω τον επίμονο, μυστηριώδη γείτονα αν τον θεωρεί ισάξιο με τον Πολιούχο της πόλης, τον Ντιέγκο Μαραντόνα. Με κοίταξε με ένα δολοφονικό βλέμμα σαν να είχα βρίσει τον Ντον Κορλεόνε. Δεν ήξερα ότι η Καμόρα είναι απολίτιστη.
Αν δεν βρεθείς στη Νάπολη δεν μπορείς να καταλάβεις το μέγεθος της λατρείας για τον Μαραντόνα. Είναι παντού: στους τείχους, στα μαγαζιά, στις σημαίες, στα μπλουζάκια, στα souvenir, στις φωτογραφίες, στα γκράφιτι.
Το τέμπλο του είναι στη φτωχική ισπανική συνοικία (Quartieri Spagnoli), στο ιστορικό κέντρο. Για να φτάσεις εκεί, πρέπει να ρισκάρεις διασχίζοντας τους κεντρικούς δρόμους της πόλης, όπου δεν τηρείται κανένας κανόνας κυκλοφορίας.
Ενα φανάρι σε κεντρικό δρόμο, ανάβει πράσινο για τους πεζούς μόνο για 3 (τρία) δευτερόλεπτα, ενώ στη διάρκεια τους πάντα εμφανίζεται ένα αυτοκίνητο που έχει περάσει με κόκκινο.
«Πεζοί και οδηγοί δεν κοιτάμε τα φανάρια», λέει ένας ντόπιος. «Κοιταζόμαστε στα μάτια και αποφασίζουμε ποιος έχει προτεραιότητα».
Τίποτα δεν είναι αδύνατο
Σε αυτό το περιβάλλον, σε μία πόλη που παραμένει πάντα πιο βρόμικη από το Κάιρο, περιφρονημένη από τον πλούσιο και ισχυρό Βορρά της Ιταλίας και την πολιτική ελίτ της Ρώμης, έφτασε ο Μαραντόνα το 1984.
Φορώντας το νούμερο 10, οδήγησε την ποδοσφαιρική ομάδα της Νάπολης για να κατακτήσει τα δύο πρώτα πρωταθλήματα της ιστορίας της, το 1987 και το 1990, καθώς και το Κύπελλο UEFA το 1989.
Έγινε ο άνθρωπος που έδωσε στους Ναπολιτάνους την αίσθηση ότι μπορούν να νικήσουν αυτούς που θεωρούσαν ανίκητους.
Το χέρι του Θεού
Το 1986 ο Μαραντόνα δεν κέρδισε απλώς ένα Παγκόσμιο Κύπελλο. Δημιούργησε έναν μύθο. Η Αργεντινή έβγαινε από τη δικτατορία και κουβαλούσε ακόμη το τραύμα από τη σύγκρουση με τον αγγλικό στρατό για τα νησιά Φόκλαντς/Μαλβίνες.
Στον προημιτελικό με την Αγγλία, τέσσερα χρόνια μετά τον πόλεμο, ο Μαραντόνα έβαλε δύο γκολ που έμειναν στην ιστορία της χώρας. Το πρώτο, το περίφημο «χέρι του Θεού», ήταν η εξαπάτηση του ισχυρού από τον αδύναμο. Το δεύτερο, ένα από τα ωραιότερα γκολ στην ιστορία του ποδοσφαίρου.
Ντιέγκο και Λιονέλ
Η σύγκριση ανάμεσα στον Ντιέγκο Μαραντόνα και τον Λιονέλ Μέσι μοιάζει άδικη. Όχι επειδή δεν συγκρίνεται το ποδόσφαιρό τους, αλλά επειδή στην πραγματικότητα συγκρίνονται δύο διαφορετικές εποχές, διαφορετικές Αργεντινές και τελείως διαφορετικές προσωπικότητες.
Ο Μαραντόνα ήρθε από τη φτωχική περιφέρεια και έγινε παγκόσμιος σταρ χωρίς ποτέ να αποδεχθεί πραγματικά τους κανόνες της παγκόσμιας ελίτ. Ο Μέσι είναι το παιδί που έφυγε πολύ μικρό από την Αργεντινή επειδή ήταν μεγάλο ταλέντο, μεγάλωσε ποδοσφαιρικά στην Ευρώπη και έγινε ο κορυφαίος εκπρόσωπος της παγκοσμιοποίησης- και στο ποδόσφαιρο.
Ο Κάστρο και ο Τσάβες
Ο Μαραντόνα ήταν κάτι περισσότερο από ποδοσφαιριστής. Υποστήριξε τον Φιντέλ Κάστρο και τον Ούγκο Τσάβες, πήρε σαφείς πολιτικές θέσεις, επιτέθηκε στη διεφθαρμένη FIFA, στον Τζορτζ Μπους και στην παγκόσμια εξουσία.
Ο Μέσι δεν είχε τη λαϊκή, επαναστατική εικόνα του Μαραντόνα. Δεν ήταν ο «πιτσιρικάς του δρόμου» που τα έβαλε με το σύστημα. Ήταν σιωπηλός, οικογενειάρχης, σχεδόν αντικοινωνικός μπροστά στις κάμερες. Δεν έκανε πολιτικές δηλώσεις, δεν αναζητούσε συγκρούσεις, δεν έγινε αρχηγός ενός κινήματος.
Ηταν προγραμματισμένος να βγάλει λεφτά.
Η καταδίκη του Μέσι
Με την Μπαρτσελόνα κέρδισε δεκάδες τίτλους, αλλά το 2016 καταδικάστηκε στην Ισπανία για φορολογική απάτη. Οι φορολογικές αρχές κατηγόρησαν τον Μέσι και τον πατέρα του, Χόρχε, ότι απέκρυψαν εισοδήματα από την εκμετάλλευση των δικαιωμάτων της εικόνας του ποδοσφαιριστή, την περίοδο 2007–2009.
Σύμφωνα με την κατηγορία, χρησιμοποιήθηκαν εταιρείες σε χώρες όπως η Ουρουγουάη, το Μπελίζ και η Ελβετία, ώστε τα σχετικά εισοδήματα να μην φορολογηθούν στην Ισπανία. Το ποσό της φορολογικής απάτης υπολογίστηκε σε περίπου 4,1 εκατομμύρια ευρώ.
Η ποινή για τον Μέσι ήταν 21 μήνες φυλάκιση και πρόστιμο περίπου 2 εκατομμυρίων ευρώ. Δεν είναι ακριβώς η εικόνα που σε κάνει εθνικό είδωλο. Είχε αποδειχθεί ότι ο τέλειος ποδοσφαιριστής, που κυνηγούσε το καλύτερο συμβόλαιο, δεν ήταν σε όλα τέλειος.
Από τη σκιά του Ντιέγκο σε σύμβολο εθνικής ενότητας
Αντίθετα ο Μαραντόνα δεν έκρυψε τίποτα. Ναρκωτικά, σκάνδαλα, εκρήξεις, πολιτική, υπερβολές, πτώσεις και επιστροφές: όλα έγιναν μέρος της ιστορίας του. Ποτέ δεν προσπάθησε να παραστήσει τον τέλειο. Ήταν ένας άνθρωπος με τεράστια λάθη και τεράστιο ταλέντο.
Ο «Θεός της Νάπολης» μοιάζει με τους θεούς των Αρχαίων Ελλήνων που έχτισαν τη Ν(ε)άπολη: είναι γεμάτος από ανθρώπινες αδυναμίες.
H άναρχη, πανέμορφη πόλη του ήρθε κουτί. Και αυτός και αυτή έχουν προσωπικότητα.
Ο Μέσι χρειάστηκε να περιμένει σχεδόν μέχρι το τέλος της καριέρας του για να απαλλαγεί από τη σκιά του. Για χρόνια οι Αργεντινοί τον έβλεπαν ως «τον επόμενο Μαραντόνα». Και αυτό ήταν ίσως το μεγαλύτερο βάρος που κουβαλούσε.
Η κατάκτηση του Copa América το 2021 και κυρίως του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2022 άλλαξαν την εικόνα. Ο Μέσι δεν χρειαζόταν πλέον να συγκρίνεται με τον Μαραντόνα για να δικαιολογήσει τη θέση του στην εθνική ιστορία.
Η αποχώρηση του από την εθνική ομάδα αυτή την εβδομάδα, προκάλεσε στην Αργεντινή ένα κύμα συγκίνησης που θύμισε πόσο πολύ είχε μεταμορφωθεί η σχέση αυτή. Οι New York Times περιέγραψαν τον Μέσι ως σύμβολο ενότητας σε μια χώρα βαθιά διχασμένη πολιτικά.
Το προσκύνημα στο Τέμπλο
Στις 25 Νοεμβρίου 2020, όταν έγινε γνωστός ο θάνατος του, η Νάπολη πάγωσε.
Στους Quartieri Spagnoli, μπροστά στο περίφημο mural του Μαραντόνα, άναψαν κεριά. Ο κόσμος κατέβηκε στους δρόμους. Έπαιζαν σε μεγάλες οθόνες τα γκολ του. Άνθρωποι έκλαιγαν, τραγουδούσαν, προσεύχονταν.Ο δήμαρχος κήρυξε δημόσιο πένθος.
Εξι χρόνια μετά, το προσκύνημα συνεχίζεται κανονικά. Προχθές όπως και κάθε μέρα, χιλιάδες άτομα από όλο τον κόσμο ήρθαν για να προσκυνήσουν. Για τους περισσότερους τουρίστες είναι ατραξιόν, αλλά για τους Ναπολιτάνους ένδειξη σεβασμού.
Εκανα την ερώτηση που δεν μου είχε απαντήσει ο βλοσυρός Καμόρα, ρωτώντας τη γνώμη τους για τους δύο Αργεντίνους. «Πολύ καλός παίκτης ο Μέσι», μου είπε κάποιος βάζοντας το χέρι στο στήθος του. «Αλλά ο Ντιέγκο είναι μέσα στην καρδιά μας».
Φωτογραφίες: Στέλιος Κούλογλου
