Δύο διαφορετικές εκδοχές μιας ευρύτερης κρίσης των όρων ζωής των νέων, βρίσκονται σε εξέλιξη τόσο στη Γαλλία, με τις εκρηκτικές μαθητικές κινητοποιήσεις ενάντια στις ελλείψεις εκπαιδευτικών και στην εντατικοποίηση, όσο και στην Ισπανία με το ζήτημα της στέγασης να τίθεται για πρώτη φορά στο επίκεντρο με τόσο δυναμικούς όρους.

Στην Ισπανία, πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις δεκάδων χιλιάδων ατόμων, με αφορμή την έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι στο οποίο ζούσε επί 70 χρόνια στη Μαδρίτη. Οι απόπειρες της κυβέρνησης να αποτρέψει τις διαμαρτυρίες αλλάζοντας τη νομοθεσία απέτυχαν, ενώ τα δεξιά κόμματα μεταξύ των οποίων και το ακροδεξιό Vox, επέδειξαν εξαιρετική «αλληλεγγύη» προς τους ιδιοκτήτες και τους κατασκευαστές ακινήτων και καταψήφισαν τα μέτρα.

Η στεγαστική κρίση είναι οξεία στην Ισπανία, όπως και σε ολόκληρη την Ευρώπη και το κίνημα που γεννήθηκε αποκτάει πλέον μεγαλύτερες κοινωνικές διαστάσεις, προκαλώντας ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις. 

Μεγάλο κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας έχει ξεσπάσει και στη Γαλλία με αφορμή τις μαθητικές κινητοποιήσεις σε εκατοντάδες σχολεία. Λόγω της έκτασης και της πορείας του, αλλά και της πολυφωνικής εμφάνισής του στην πολιτική ατζέντα, η κινητοποίηση αυτή αποτελεί ήδη σημείο καμπής στη σύγχρονη γαλλική πολιτική ζωή.

Τα κινήματα τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ισπανία αφορούν ζητήματα που επηρεάζουν τις κοινωνίες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το ενοίκιο απορροφά σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το μισό του μισθού, ενώ οι σημαντικές πληθωριστικές πιέσεις έχουν εκτοξεύσει το κόστος ζωής σε πρωτοφανή επίπεδα. Οι ιδιοκτήτες και οι κατασκευαστές επωφελούνται από το αυτό το αρρύθμιστο πεδίο για να αυξάνουν τα κέρδη τους, ενώ υπάρχει ελάχιστος έλεγχος των ενεργειών τους συμπεριλαμβανομένων των εξώσεων και των ανεξέλεγκτων αυξήσεων στα ενοίκια.

Δεκαετίες περικοπών στις δημόσιες δαπάνες και ιδιωτικοποιήσεων έχουν φέρει την εκπαίδευση, τη στέγαση και την υγεία σχεδόν σε κατάσταση διάλυσης. Η αποτυχία των καπιταλιστικών «μεταρρυθμίσεων»  είναι εμφανής στην Ευρώπη σε όλα τα πεδία, με την ακροδεξιά να ανεβάζει διαρκώς την επιρροή της.

Μία έξωση και μία κατάσταση που «έβραζε» χρόνια

Οι διαμαρτυρίες στην Ισπανία δεν ξεκίνησαν όταν η Maricarmen Abascal έφυγε με φορείο από το σπίτι της ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η έξωσή της. Εκατοντάδες άνθρωποι συναντιούνταν εδώ και πολύ καιρό σε συνελεύσεις για το ζήτημα της στέγασης, προσπαθώντας να δημιουργήσουν πρακτικές αντίστασης στην ανεξέλεγκτη αύξηση των ενοικίων. «Αυτό που συνέβη στη Maricarmen δεν ξεκίνησε την Τετάρτη. Ξεκίνησε πολλά χρόνια νωρίτερα», είπε η Valeria Racu, εκπρόσωπος του Συνδικάτου Ενοικιαστών της Μαδρίτης στην El Pais.

• Διαβάστε: Ισπανία / Η Βουλή απέρριψε το «πάγωμα» των εξώσεων – «Ντροπή» φώναζαν διαδηλωτές, ζητούν γενική απεργία

«Μέσα σε μία εβδομάδα γράφτηκαν στο συνδικάτο 5.000 άνθρωποι στη Μαδρίτη μετά από όσα συνέβησαν με τη Maricarmen», ανέφεραν στην El Pais τα μέλη της συλλογικότητας.

Κανένας ωστόσο δεν μπορούσε να προβλέψει την αλληλουχία των γεγονότων που εκτυλίχθηκαν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Την έξωση της Maricarmen, την εισαγωγή της σε νοσοκομείο, την έντονη κοινωνική αντίδραση, την υποχώρηση των ιδιοκτητών, την κατάρτιση δύο διαταγμάτων από την κυβέρνηση, την αποτυχημένη ψηφοφορία τους στο Κοινοβούλιο, τη μεγάλη διαδήλωση του Σαββάτου και την προκήρυξη εκλογών.

• Διαβάστε: Το μεγάλο στοίχημα του Σάντσεθ / Γιατί ρισκάρει πρόωρες εκλογές με φόντο τη στεγαστική κρίση

Το εξεγερμένο μαθητικό κίνημα στη Γαλλία

Την ίδια στιγμή, μεγάλο κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας έχει ξεσπάσει στη Γαλλία. Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν πριν από την επίσημη κατάθεση του νέου κυβερνητικού προϋπολογισμού και λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές. Ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνού έχει ανακοινώσει περικοπές ύψους 56 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό του για το 2027, ενώ οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι οι υλικοί όροι ζωής έχουν καταστεί αφόρητοι λόγω των ιστορικά υψηλών τιμών των καυσίμων και των μισθών που δεν έχουν συμβαδίσει με τον πληθωρισμό. Το χρέος της Γαλλίας βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 1946 με 3.595,5 δισεκατομμύρια ευρώ στα τέλη Ιουνίου.

Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου έχει προγραμματιστεί πανεθνική ημέρα διαδηλώσεων, την οποία έχουν προκηρύξει οι μαθητικές και φοιτητικές οργανώσεις, με τα συνδικάτα να συντάσσονται πλέον με τους μαθητές. Το μεγαλύτερο γαλλικό συνδικάτο, η CGT, καλεί τα μέλη του να στηρίξουν τους μαθητές.

Επιπλέον, οι βίαιες επιθέσεις της γαλλικής αστυνομίας, που έχουν οδηγήσει σε σοβαρούς τραυματισμούς ανήλικων διαδηλωτών, έχουν βρεθεί επίσης στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Η αστυνομική βία εναντίον των νέων στη Γαλλία λειτουργεί ως καταλύτης για μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους, όπως υποδηλώνει το hashtag «hands off our kids» («κάτω τα χέρια από τα παιδιά μας»).

• Διαβάστε: Γαλλία / Φουντώνει η μαθητική οργή – Εκατοντάδες σχολεία κλειστά, 5.000 συλλήψεις και ακρωτηριασμός μαθητή

Η σημασία αυτού που συμβαίνει ερμηνεύεται και μέσα από τη σφοδρή αντίδραση των ΜΜΕ και των κυβερνητικών κύκλων, που επιχειρούν από την αρχή να καλλιεργήσουν το αφήγημα ότι πρόκειται για ένα κίνημα με «ύποπτα κίνητρα» ή «υποκινούμενο» από άλλους.

student protest in France are ongoing: today, approximately 500 schools have suspended classes.
The French Ministry of the Interior stated that it was unable to guarantee safety at these schools.
More than twenty schools have been burned or looted during the protests. https://t.co/kYPTGjYkKs

— Mike’s Random Thoughts (@mike54371842) October 5, 2026

• Διαβάστε: Γαλλία / Στους δρόμους οι μαθητές, πάνω από 1.000 λύκεια σε κινητοποιήσεις – Συντάσσονται φοιτητές και συνδικάτα

Με την εμπλοκή των σωματείων, το μαθητικό κίνημα περνάει πάντως σε διαφορετική φάση. Ο κίνδυνος για τη γαλλική κυβέρνηση είναι μεγάλος, καθώς διαφορετικά κοινωνικά κομμάτια και διαμαρτυρίες ενδέχεται να συναντηθούν, εκφράζοντας διάχυτη και πολυμορφική κοινωνική δυσαρέσκεια.

Οι μαθητές ενάντια στην εντατικοποίηση και στις ελλείψεις

Στο επίκεντρο των μαθητικών διεκδικήσεων βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η απαίτηση για καλύτερες συνθήκες σπουδών, αύξηση της χρηματοδότησης και κατάργηση του Parcoursup, της αυτοματοποιημένης πλατφόρμας εγγραφής στην ανώτατη εκπαίδευση.

«Μας ζητάτε να δουλεύουμε περισσότερο, να ανταγωνιζόμαστε περισσότερο και να είμαστε συνεχώς αξιολογούμενοι, ενώ ταυτόχρονα το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα υποβαθμίζεται», υποστηρίζουν οι μαθητές.

Στο λύκειο Lamartine, στα βόρεια του Παρισιού, μαθητές κρατούσαν πανό διαμαρτυρόμενοι για τα εξαντλητικά ωράρια. Ένα από αυτά έγραφε: «8 π.μ. – 6 μ.μ. Περισσότερες ώρες μαθημάτων παρά ύπνου».

— 🔥🗞The Informant (@theinformant_x) October 2, 2026

Ο υπουργός Παιδείας, Edouard Geffray, ανακοίνωσε ότι 400 έως 500 από τα συνολικά 3.600 σχολικά ιδρύματα αναμένεται να συμμετέχουν αυτή την εβδομάδα στις κινητοποιήσεις.

Η πολιτική γλώσσα των υποβαθμισμένων συνοικιών

Στο Lycée Le Corbusier στο Aubervilliers, προάστιο βόρεια του Παρισιού, οι διαδηλωτές επισημαίνουν ότι τα σχολεία σε φτωχές γειτονιές, όπως η δική τους, αντιμετωπίζουν τις πιο δύσκολες συνθήκες. «Πέρυσι έδωσα εξετάσεις Γαλλικών στο λύκειο χωρίς να έχω καθηγητή Γαλλικών», είπε μία μαθήτρια του σχολείου στο Reuters.

Το κίνημα των λυκείων γεννήθηκε ουσιαστικά στα σχολεία των υποβαθμισμένων παρισινών προαστίων, στο Seine-Saint-Denis και στο Val-de-Marne και εμπεριέχει την κληρονομιά, τα σύμβολα και την πολιτική γλώσσα πρόσφατων κινημάτων που έχουν αναπτυχθεί στις υποβαθμισμένες συνοικίες. Από τις αυθόρμητες κινητοποιήσεις κατά την υγειονομική κρίση της Covid-19, τις εξεγέρσεις του 2023, αλλά και τις διαδηλώσεις το καλοκαίρι του 2024 εναντίον της ακροδεξιάς.

Μία πολιτική κρίση

Παρόλο που εδώ και χρόνια κυριαρχεί η αντίληψη ότι υπάρχει ρήξη ανάμεσα στους νέους και την πολιτική, οι πρόσφατες κινητοποιήσεις στη Γαλλία και την Ισπανία στέλνουν ένα διαφορετικό μήνυμα.

Το αίσθημα αδικίας είναι σίγουρα παρών. Ωστόσο, έγινε σαφές ότι οι κινητοποιήσεις ξέφυγαν από τις παραδοσιακές πολιτικές δομές, καθώς τα κόμματα και τα συνδικάτα δεν είχαν εξαρχής μεγάλη επιρροή σε αυτές.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η πολιτική απουσιάζει. Και τα δύο κινήματα δεν γεννήθηκαν από το πουθενά. Αντιθέτως, αποτελούν την έκφραση ενός «ήδη υπάρχοντος» πλαισίου αδικίας και ανισότητας, το οποίο αυτή τη στιγμή βρίσκεται «μπροστά» από τον πολιτικό κόσμο και διεκδικεί σημαντικές αλλαγές.