Aναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας προκάλεσαν οι πυραυλικές επιθέσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν με την τιμή του πετρελαίου να σημειώνει απότομη άνοδο, ωστόσο στη συνέχεια να υποχωρεί, παραμένοντας όμως αισθητά υψηλότερα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Το γεγονός αυτό ενισχύει τις ανησυχίες για γενικευμένες αυξήσεις τιμών σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά αγαθά.

Μέχρι στιγμής, οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τα επίπεδα του 2022 (όταν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το πετρέλαιο είχε εκτιναχθεί στα 130 δολάρια) καθώς βρίσκονται στα 10 δολάρια περισσότερα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Οι επιπτώσεις είναι ευρύτερες, καθώς επηρεάζουν τις τιμές στα καύσιμα κίνησης, το κόστος παραγωγής και μεταφοράς τροφίμων, τις βιομηχανικές αλυσίδες και τις υπηρεσίες.

«Μια αύξηση κατά 10 δολάρια στο πετρέλαιο σημαίνει περίπου 7 πένες (0,08 ευρώ) αύξηση στην αντλία», σημειώνει ο Ντέιβιντ Όξλεϊ από την Capital Economics. Ωστόσο, υπογραμμίζει πως η τρέχουσα κατάσταση δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο, αφού η άνοδος στις τιμές του φυσικού αερίου είναι επίσης κρίσιμη, ιδίως για νοικοκυριά και βιομηχανίες.

Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ και οι απειλές του Ιράν

Στο μεταξύ, όπως μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRINN, η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, όσο εντείνεται η σύγκρουση με το Ισραήλ. Το πρακτορείο επικαλείται τον Ισμαήλ Κοζάρι, μέλος της επιτροπής Ασφαλείας και Άμυνας του ιρανικού κοινοβουλίου.

Η κίνηση αυτή, αν συμβεί, θα εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου στα ύψη και θα διακινδυνεύσει την επέκταση του πολέμου, σημειώνει το Al Jazeera.

Το Ορμούζ είναι η μόνη θαλάσσια είσοδος στον Περσικό Κόλπο. Βρίσκεται ανάμεσα στο Ιράν, το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου ρέει μέσω των στενών, το οποίο η υπηρεσία περιγράφει ως το «σημαντικότερο σημείο για τη διαμετακόμιση πετρελαίου στον κόσμο».

Στο στενότερο σημείο του, έχει πλάτος 33 χιλιόμετρα (21 μίλια), αλλά οι ναυτικές λωρίδες στον υδάτινο δρόμο είναι ακόμη πιο στενές, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες σε επιθέσεις και απειλές διακοπής της λειτουργίας τους, αναφέρει το Al Jazeera.

Παλαιότερα, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ιράν-Ιράκ μεταξύ 1980 και 1988 και οι δύο χώρες στόχευσαν εμπορικά πλοία στον Κόλπο σε αυτό που έγινε γνωστό ως πόλεμος των δεξαμενόπλοιων, αλλά το Ορμούζ δεν έκλεισε ποτέ εντελώς.

Πιο πρόσφατα, το 2019, τέσσερα πλοία δέχθηκαν επίθεση κοντά στο στενό, στα ανοικτά των ακτών της Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, εν μέσω αυξημένων εντάσεων μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Η Ουάσινγκτον κατηγόρησε την Τεχεράνη για το περιστατικό, αλλά το Ιράν αρνήθηκε τους ισχυρισμούς.

Οι επιθέσεις κατά των ναυτικών οδών χρησιμοποιούνται εδώ και καιρό για την άσκηση πίεσης εν μέσω συγκρούσεων. Από το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα, οι Χούτι στην Υεμένη επιτίθενται σε πλοία γύρω από το στενό Bab al-Mandeb, την είσοδο στην Ερυθρά Θάλασσα στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου.

Ενώ η εκστρατεία των Χούθι έχει επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο, τα πλοία μπορούν να αποφύγουν την Ερυθρά Θάλασσα πλέοντας γύρω από την Αφρική – ένα μακρύτερο αλλά ασφαλέστερο ταξίδι. Ωστόσο, δεν υπάρχει κανένας τρόπος να στείλει κανείς οτιδήποτε δια θαλάσσης από τον Κόλπο, χωρίς να περάσει από το Ορμούζ.

Ακόμα και χώρες που δεν εισάγουν πετρέλαιο από χώρες του Κόλπου θα επηρεάζονταν αν το στενό έκλεινε, διότι μια σημαντική μείωση της προσφοράς θα εκτόξευε την τιμή ανά βαρέλι στην παγκόσμια αγορά.

Το κλείσιμο του Ορμούζ, θα έπληττε τα αμερικανικά πορτοφόλια και θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική απάντηση από τον Τραμπ, εκτιμά το Al Jazeera.

Η Κίνα από την πλευρά της τόνισε, μετά τις απειλές του Ιράν, ότι «το Πεκίνο δεν θέλει να διαταραχθεί με κανένα τρόπο η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, ούτε να αυξηθεί η τιμή του πετρελαίου. Έτσι, θα ασκήσει όλο το βάρος της οικονομικής του ισχύος στο Ιράν».

Παρόλο που μια ιρανική κίνηση κατά των στενών μπορεί να μην είναι επικείμενη, τα σχόλια του Κοζάρι υπογραμμίζουν ότι η επίθεση κατά των ναυτικών οδών είναι ένα χαρτί που μπορεί να παίξει η Τεχεράνη εν μέσω των εχθροπραξιών. Ωστόσο, υπάρχει έντονη αμφισβήτηση σχετικά με το αν το Ιράν μπορεί να κλείσει τα Στενά.

Μπορεί το Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ;

Παρατηρητές της πετρελαϊκής αγοράς θεωρούν ότι μια πλήρης διακοπή της παγκόσμιας ροής πετρελαίου με το κλείσιμο αυτής της πλωτής οδού είναι όχι μόνο απίθανη, αλλά ίσως ακόμη και φυσικά αδύνατη, όπως εξηγούν στο αμερικανικό CNBC.

«Πραγματικά, δεν υπάρχει κανένα καθαρό όφελος που να προκύπτει από την παρεμπόδιση της διέλευσης πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, ειδικά από τη στιγμή που οι ιρανικές πετρελαϊκές υποδομές δεν έχουν στοχοποιηθεί άμεσα», δήλωσε η Έλεν Γουόλντ, πρόεδρος της εταιρείας συμβούλων Transversal Consulting, υπογραμμίζοντας ότι οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια πιθανότατα θα πυροδοτούσε περαιτέρω αντίποινα.

«Θεωρώ ότι θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο για το Ιράν να κλείσει τη δίοδο για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεδομένης της παρουσίας του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν. Παρ′ όλα αυτά, το Ιράν θα μπορούσε να εξαπολύσει επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και να ναρκοθετήσει τα Στενά, διαταράσσοντας τη θαλάσσια κυκλοφορία», δήλωσε η Χέλιμα Κροφτ, επικεφαλής της παγκόσμιας στρατηγικής για τα εμπορεύματα και της έρευνας για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική της RBC Capital Markets.