Την έγκριση νόμου για τη χορήγηση γενικής αμνηστίας αποφάσισε το κοινοβούλιο του Λιβάνου, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε χιλιάδες κρατούμενοι αλλά και πρόσωπα που καταζητούνται από τις δικαστικές Αρχές να μπορέσουν να επωφεληθούν από τις νέες ρυθμίσεις.

Πρόκειται για την πρώτη γενική αμνηστία που εγκρίνεται στη χώρα μετά το 1991, όταν, στον απόηχο του λιβανικού εμφυλίου πολέμου, είχε ψηφιστεί αντίστοιχη νομοθεσία.

Η προεδρία της Εθνοσυνέλευσης ανακοίνωσε την «έγκριση της πρότασης νόμου που χορηγεί γενική αμνηστία και μειώνει, κατ’ εξαίρεση (…) τη διάρκεια ορισμένων ποινών».

Μέχρι στιγμής, πάντως, οι Αρχές δεν έχουν γνωστοποιήσει τον ακριβή αριθμό των ανθρώπων που θα καλυφθούν από τις διατάξεις του νέου νόμου.

Μια υπόθεση που διχάζει εδώ και χρόνια τον Λίβανο

Η γενική αμνηστία αποτελεί εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα της πολιτικής και κοινωνικής συζήτησης στον Λίβανο.

Αν και η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εξασφάλισε τη στήριξη διαφορετικών πολιτικών δυνάμεων, το περιεχόμενο και κυρίως οι κατηγορίες κρατουμένων και καταζητούμενων που θα μπορούσαν να επωφεληθούν έχουν προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις.

Οι βουλευτές που προώθησαν τη νομοθετική πρωτοβουλία επικαλέστηκαν, μεταξύ άλλων, την εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση στις φυλακές της χώρας, καθώς και τις μεγάλες καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης, εξαιτίας των οποίων άνθρωποι μπορεί να παραμένουν υπό κράτηση επί σειρά ετών περιμένοντας να δικαστούν.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο υπερπληθυσμός στα σωφρονιστικά καταστήματα του Λιβάνου έφθασε το 300% μέσα στο 2025.

Στα τέλη Μαρτίου, τα επίσημα στοιχεία της σωφρονιστικής υπηρεσίας κατέγραφαν συνολικά 6.268 κρατούμενους.

Μειώσεις ποινών και αποφυλακίσεις ανθρώπων που περιμένουν χρόνια να δικαστούν

Ο βουλευτής Ιμάντ αλ-Χουτ, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που δραστηριοποιήθηκαν περισσότερο για την προώθηση της αμνηστίας, ανέφερε ότι ο νέος νόμος προβλέπει σημαντικές αλλαγές και για ανθρώπους στους οποίους έχουν επιβληθεί οι βαρύτερες ποινές.

Όπως εξήγησε, οι ποινές προσώπων που έχουν καταδικαστεί σε θάνατο ή σε ισόβια κάθειρξη θα μπορούν να μειωθούν σε περίπου δέκα χρόνια φυλάκισης.

Παράλληλα, προβλέπεται η απελευθέρωση κρατουμένων οι οποίοι βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 12 ετών χωρίς ακόμη να έχει πραγματοποιηθεί η δίκη τους.

Η πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ επανέφερε την αμνηστία στο προσκήνιο

Η συζήτηση γύρω από τη γενική αμνηστία απέκτησε νέα δυναμική μετά την πτώση του πρώην προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ στα τέλη του 2024.

Μεταξύ εκείνων που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο από τη νέα νομοθεσία βρίσκονται ισλαμιστές κρατούμενοι, αρκετοί από τους οποίους παραμένουν στις φυλακές επί πολλά χρόνια – σε αρκετές περιπτώσεις χωρίς να έχουν δικαστεί – για υποθέσεις που συνδέονται με τον πόλεμο στη γειτονική Συρία.

Πολλοί προέρχονται από την Τρίπολη, τη μεγάλη πόλη του κυρίως σουνιτικού βόρειου Λιβάνου. Ορισμένοι από αυτούς αντιμετωπίζουν κατηγορίες που αφορούν επιθέσεις εναντίον των λιβανέζικων ενόπλων δυνάμεων, καθώς και βομβιστικές ενέργειες.

Κινητοποιήσεις σε Μπααλμπέκ και Χερμέλ

Την ίδια στιγμή, η ψήφιση του νόμου έχει δημιουργήσει προσδοκίες και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Συγγενείς χιλιάδων κρατουμένων και φυγάδων από την Μπααλμπέκ και τη Χερμέλ, περιοχές του ανατολικού Λιβάνου στις οποίες διαθέτει ισχυρή επιρροή η σιιτική Χεζμπολάχ, έχουν πραγματοποιήσει κινητοποιήσεις με στόχο να συμπεριληφθούν στις προβλέψεις της αμνηστίας και αδικήματα για τα οποία διώκονται δικοί τους άνθρωποι.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται υποθέσεις που σχετίζονται με τη διακίνηση ναρκωτικών αλλά και με κλοπές αυτοκινήτων.

Τι διεκδίκησαν τα χριστιανικά κόμματα

Ξεχωριστές απαιτήσεις έθεσαν και χριστιανικές πολιτικές δυνάμεις του Λιβάνου, ζητώντας να συμπεριληφθούν στην αμνηστία πρώην μέλη του Στρατού του Νοτίου Λιβάνου (ALS).

Ο Στρατός του Νοτίου Λιβάνου ήταν παραστρατιωτική δύναμη συνδεδεμένη με το Ισραήλ, η οποία δραστηριοποιήθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 στην περιοχή των συνόρων στον νότιο Λίβανο, όταν το συγκεκριμένο τμήμα της χώρας βρισκόταν υπό ισραηλινή κατοχή.

Τα χριστιανικά κόμματα ζήτησαν επίσης να υπάρξουν σχετικές προβλέψεις για κατοίκους της περιοχής οι οποίοι, μετά την αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο, εγκατέλειψαν τη χώρα και κατέφυγαν στο ισραηλινό έδαφος.

Η προηγούμενη γενική αμνηστία μετά τον εμφύλιο

Η τελευταία φορά που ο Λίβανος είχε προχωρήσει σε αντίστοιχης εμβέλειας νομοθετική πρωτοβουλία ήταν μετά τον εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος διήρκεσε από το 1975 έως το 1990.

Το 1991 ψηφίστηκε νόμος που χορηγούσε αμνηστία για πολιτικά εγκλήματα τα οποία είχαν διαπραχθεί κατά τη διάρκεια της πολυετούς σύγκρουσης.

Εκείνη η επιλογή, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκε από μια ευρύτερη διαδικασία συμφιλίωσης ούτε από μηχανισμό απονομής δικαιοσύνης για τα θύματα του εμφυλίου.

Τρεις και πλέον δεκαετίες αργότερα, ο Λίβανος επιστρέφει στη λύση της γενικής αμνηστίας, αυτή τη φορά εν μέσω ασφυκτικής πίεσης στο σωφρονιστικό σύστημα, πολύχρονων καθυστερήσεων στις δικαστικές διαδικασίες και έντονων πολιτικών και κοινωνικών διεκδικήσεων γύρω από το ποιοι τελικά θα καλυφθούν από τις νέες ρυθμίσεις.