Περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων καταγράφηκαν σε καταστήματα λιανικής στο Βέλγιο, την Εσθονία, την Ιρλανδία, τη Φινλανδία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία και τη Σουηδία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες στους ψυκτικούς θαλάμους και τους καταψύκτες έφτασαν ακόμη και τους 50°C, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των καταστημάτων.
Εκτός από τις επιχειρήσεις λιανικής, στο στόχαστρο βρέθηκαν και οι γαλλικές τράπεζες αίματος.
Παράλληλα, στις 30 Οκτωβρίου, το Binance, το μεγαλύτερο ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων παγκοσμίως, υπέστη μια πρωτοφανή οικονομική απώλεια, ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Λίγες ημέρες αργότερα, την 1η Νοεμβρίου, χάκερ παραβίασαν εφαρμογή αποστολής έκτακτων ειδοποιήσεων στην Ουκρανία, διακινώντας στους κατοίκους του Κιέβου μια ψευδή προειδοποίηση για επικείμενο πυρηνικό πλήγμα.
Κυβερνοεπιθέσεις σε ένα νέο περιβάλλον απειλών
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (NCSC), Ρίτσαρντ Χορν, ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα περίοδο όσον αφορά τις κυβερνοαπειλές.
Όπως ανέφερε αυτή την εβδομάδα, οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης να εντοπίζει αδυναμίες στα πληροφοριακά συστήματα δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό περιβάλλον. Υπογράμμισε ότι υπάρχουν πολυάριθμα κενά ασφαλείας σε ψηφιακές υποδομές, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν από κακόβουλους χρήστες, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να βρισκόμαστε στην αρχή μιας περιόδου σημαντικής αύξησης των κυβερνοεπιθέσεων.
Δύο είναι οι βασικοί παράγοντες που ενισχύουν αυτές τις ανησυχίες: οι γεωπολιτικές εντάσεις και η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι οι επιθέσεις εναντίον των ψυκτικών συστημάτων παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στη Ρωσία. Αντίστοιχα, η επίθεση στο Binance αποδίδεται στο βορειοκορεατικό κράτος, ενώ η Ρωσία θεωρείται πιθανός ύποπτος και για το περιστατικό στην Ουκρανία.
Το NCSC προειδοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα ότι, έως το 2028, είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιούνται εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης σε κυβερνοεπιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αεροδρόμια και νοσοκομεία.
Ειδικότερα, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να διευκολύνει τους επιτιθέμενους στον εντοπισμό πιθανών στόχων, στην ανακάλυψη αδυναμιών στα πληροφοριακά δίκτυα και στη δημιουργία κακόβουλου λογισμικού.
Ωστόσο, δεν συμμερίζονται όλοι οι ειδικοί την άποψη ότι η τεχνητή νοημοσύνη διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις πρόσφατες επιθέσεις.
Ο διευθυντής επιχειρήσεων του NCSC, Πολ Τσιτσέστερ, επισήμανε ότι οι δράστες που παραβίασαν τα συστήματα ψύξης δεν είχαν ουσιαστικά ανάγκη από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίσουν τις αδυναμίες τους. Ορισμένα από τα προβλήματα ασφαλείας ήταν ήδη γνωστά και εύκολα προσβάσιμα, καθώς ακόμη και οι προεπιλεγμένοι κωδικοί πρόσβασης αναφέρονταν στα εγχειρίδια της εταιρείας που παρείχε τα συστήματα λειτουργίας των ψυγείων.
Ο ρόλος της ΑΙ και οι γεωπολιτικές εντάσεις
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρώην επικεφαλής του NCSC, Κιάραν Μαρτίν, υπενθύμισε ότι ο κόσμος έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν εκτεταμένες και συντονισμένες κυβερνοεπιθέσεις. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε τις επιθέσεις NotPetya και WannaCry το 2017, οι οποίες έχουν αποδοθεί αντίστοιχα στη Ρωσία και τη Βόρεια Κορέα, καθώς και τη μεγάλη έξαρση επιθέσεων ransomware το 2021.
Ιδιαίτερα η Βόρεια Κορέα έχει αποκτήσει διεθνή φήμη για τη δραστηριότητά της στον χώρο της παράνομης πρόσβασης και της κλοπής κρυπτονομισμάτων.
Παρά τις επιφυλάξεις, η τεχνητή νοημοσύνη συμβάλλει πλέον στον εντοπισμό ολοένα περισσότερων κενών ασφαλείας. Πρόκειται για αδυναμίες σε ψηφιακά συστήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν από χάκερ, λειτουργώντας ουσιαστικά σαν μια ανοιχτή πόρτα που ο ιδιοκτήτης της δεν έχει αντιληφθεί ή δεν έχει φροντίσει να ασφαλίσει.
Από τον Απρίλιο, όταν η νεοφυής εταιρεία Anthropic παρουσίασε το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Mythos, το οποίο έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει ευπάθειες σε πληροφοριακά συστήματα, ο αριθμός των αδυναμιών που ανακαλύπτονται από κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας έχει αυξηθεί κατά οκτώ φορές.
Ωστόσο, η αύξηση στον εντοπισμό των ευπαθειών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη άνοδο στις κυβερνοεπιθέσεις. Ο ειδικός σε θέματα κυβερνοασφάλειας Ταλ Μπέρι εκτιμά ότι οι εγκληματικές ομάδες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην οικονομική αξιοποίηση αυτών των αδυναμιών. Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνεται και από την πρόσφατη πτώση των εσόδων που προέρχονται από επιθέσεις ransomware.
Στην περίπτωση των ψυκτικών μονάδων, οι χάκερ φέρεται να εκμεταλλεύτηκαν αδυναμίες στα συστήματα των εταιρειών που παρέχουν το λογισμικό διαχείρισης εμπορικών εγκαταστάσεων ψύξης. Επειδή τα συγκεκριμένα συστήματα είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο, οι επιτιθέμενοι μπορούν να αποκτήσουν απομακρυσμένη πρόσβαση και στη συνέχεια να επηρεάσουν τον εξοπλισμό των επιχειρήσεων που τα χρησιμοποιούν.
Οι «εύκολοι στόχοι» για κυβερνοεπιθέσεις
Η δανέζικη εταιρεία Danfoss, ένας από τους προμηθευτές των συστημάτων που επηρεάστηκαν, ανέφερε ότι το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού που αντιμετώπισε προβλήματα ήταν παλαιότερης τεχνολογίας και δεν υποστηριζόταν πλέον από ενημερώσεις ασφαλείας. Η εταιρεία υπογράμμισε ότι εδώ και καιρό συμβούλευε τους πελάτες της να εγκαθιστούν τις διαθέσιμες ενημερώσεις ή να αντικαθιστούν τα παρωχημένα λογισμικά.
Το NCSC επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες επιθέσεις έφεραν στο προσκήνιο ένα ευρύτερο πρόβλημα: την ευάλωτη φύση πολλών καθημερινών συσκευών που συνδέονται στο διαδίκτυο. Σε αυτές περιλαμβάνονται από τα έξυπνα ηχεία μέχρι τους οικιακούς δρομολογητές ευρυζωνικής σύνδεσης.
Ο επικεφαλής τεχνολογίας του NCSC, Όλι Γουάιτχάουζ, δήλωσε ότι πλέον δεν υπάρχει αμφιβολία πως τέτοιου είδους συσκευές μπορούν να αποτελέσουν εύκολους στόχους.
Για τον λόγο αυτό, θεωρεί απαραίτητο οι κατασκευαστές να διαθέσουν περισσότερους πόρους για την ενίσχυση της ασφάλειας των προϊόντων τους. Παράλληλα, οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι διατεθειμένοι να επενδύουν σε πιο ασφαλείς συσκευές και να φροντίζουν για τη συστηματική εγκατάσταση των ενημερώσεών τους.
Η γεωπολιτική διάσταση των κυβερνοεπιθέσεων
Για τις χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των γεωπολιτικών εντάσεων, τα πρόσφατα περιστατικά δεν αποτέλεσαν έκπληξη. Ειδικοί και κρατικοί αξιωματούχοι στη Φινλανδία εκτιμούν ότι οι επιθέσεις στα ψυκτικά συστήματα εντάσσονται σε μια ευρύτερη τάση κυβερνοεπιθέσεων που καταγράφει σταθερή αύξηση τα τελευταία χρόνια.
Η Φινλανδία συνορεύει με τη Ρωσία σε μήκος περίπου 1.340 χιλιομέτρων. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το 2022, οι κυβερνοεπιθέσεις στη χώρα έχουν ενταθεί σημαντικά.
Τα στοιχεία του εθνικού κέντρου κυβερνοασφάλειας της Φινλανδίας δείχνουν ότι πέρυσι καταγράφηκαν σχεδόν 21.000 περιστατικά, έναντι περίπου 13.000 το 2022.
Επιπλέον, μέσα στη φετινή χρονιά, χάκερ κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση σε έως και 50.000 κινητά τηλέφωνα που χρησιμοποιούνταν από τη φινλανδική κυβέρνηση. Την προηγούμενη χρονιά είχαν καταφέρει να θέσουν εκτός λειτουργίας και την ιστοσελίδα του υπουργείου Άμυνας της χώρας.
Παρόμοια εικόνα παρατηρείται σε ολόκληρη την Ευρώπη και στις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, με τις κυβερνοαπειλές να εμφανίζονται εντονότερες στα κράτη που συνορεύουν με τη Ρωσία.
Ωστόσο, η Ρωσία δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα πίσω από την αύξηση των περιστατικών, όπως επισημαίνει ο Σαμούλι Μπέργκστρομ, αντιπρόεδρος της εταιρείας κυβερνοασφάλειας WithSecure, η οποία έχει την έδρα της στο Ελσίνκι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι περισσότεροι επιτιθέμενοι λειτουργούν ευκαιριακά, αναζητώντας συστήματα που παρουσιάζουν αδυναμίες και είναι εκτεθειμένα στο διαδίκτυο.
Όπως χαρακτηριστικά εξηγεί, κάθε συσκευή που παραμένει συνδεδεμένη στο διαδίκτυο πρέπει να θεωρείται πιθανός στόχος μιας επίθεσης, καθώς αργά ή γρήγορα κάποιος μπορεί να επιχειρήσει να την παραβιάσει.
Πίσω από αυτές τις δραστηριότητες υπάρχει μια τεράστια, αλλά σε μεγάλο βαθμό αόρατη, διεθνής οικονομία κυβερνοεγκλήματος.
Στον χώρο αυτό δραστηριοποιούνται διαφορετικές ομάδες και άτομα. Ορισμένοι έχουν ιδεολογικά ή ακτιβιστικά κίνητρα, άλλοι λειτουργούν ως μισθοφόροι με βασικό στόχο το οικονομικό όφελος, ενώ αρκετοί διατηρούν σχέσεις με κρατικούς μηχανισμούς χωρών όπως η Ρωσία και το Ιράν.
Οι δεσμοί αυτοί, ωστόσο, δεν είναι πάντα άμεσοι ή ξεκάθαροι. Συχνά πρόκειται για χαλαρές σχέσεις, γεγονός που δυσκολεύει τις αρμόδιες αρχές να προσδιορίσουν με βεβαιότητα τα κίνητρα και τους υπεύθυνους κάθε επίθεσης.
Πώς προετοιμάζεται η Ευρώπη για τις νέες απειλές
Οι κυβερνοαπειλές σε παγκόσμιο επίπεδο γίνονται ολοένα πιο σύνθετες και οι ομάδες που τις πραγματοποιούν αποκτούν όλο και μεγαλύτερες δυνατότητες και πόρους. Έτσι, μπορούν να εντοπίζουν περισσότερες αδυναμίες στα ψηφιακά συστήματα και να τις αξιοποιούν με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τους φόβους για ένα ενδεχόμενο καταστροφικό περιστατικό μεγάλης κλίμακας, μια κατάσταση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου μιας ολόκληρης χώρας μέσα στον χειμώνα ή στην παράλυση του εμπορίου και των οικονομικών δραστηριοτήτων.
Η Φινλανδία, όπως και οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, έχει ήδη εκπονήσει σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, όπως η διακοπή των συστημάτων πληρωμών ή μια επίθεση στις ηλεκτρικές υποδομές.
Παρόλα αυτά, οι κυβερνοεπιθέσεις διαφέρουν σημαντικά από τις συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Για παράδειγμα, μια φυσική επίθεση με εκρηκτικά σε έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε διακοπή της λειτουργίας του ηλεκτρικού δικτύου για μήνες ή ακόμη και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αντίθετα, οι κυβερνοεπιθέσεις είναι συνήθως δυσκολότερο να προκαλέσουν αντίστοιχης διάρκειας καταστροφές.
Ένα λογισμικό μπορεί να επιδιορθωθεί σχετικά γρήγορα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει η δυνατότητα αποσύνδεσης μιας συσκευής από το διαδίκτυο, περιορίζοντας έτσι την πρόσβαση των επιτιθέμενων.
Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι, τουλάχιστον όταν πρόκειται για κρατικά υποστηριζόμενες επιθέσεις, ο βασικός σκοπός δεν είναι πάντοτε η πρόκληση υλικών ζημιών, αλλά κυρίως η δημιουργία ψυχολογικής πίεσης και ανασφάλειας.
Η μετατροπή των ψυγείων σε θερμαντικές συσκευές ή η παραβίαση μιας τράπεζας αίματος αποτελούν περιστατικά με έντονο συμβολισμό.
Στην Ελλάδα τα ΜΜΕ που στηρίζουν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, χρημαδοτούνται από το ... κράτος. Tο tvxs.gr στηρίζεται στους αναγνώστες του και αποτελεί μια από τις ελάχιστες ανεξάρτητες φωνές στη χώρα. Mε μια συνδρομή, από 2.9 €/μήνα,ενισχύετε την αυτονομία του tvxs.gr και των δημοσιογραφικών του ερευνών. Συγχρόνως αποκτάτε πρόσβαση στα ντοκιμαντέρ και το περιεχόμενο του 24ores.gr.
Δες τα πακέτα συνδρομών >


