Να είναι σε θέση να καλύψουν μόνοι τους τις βασικές τους ανάγκες για τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση φυσικής καταστροφής ή άλλης σοβαρής κρίσης καλεί τους πολίτες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στις νέες συστάσεις της περιλαμβάνεται η προετοιμασία τσάντας έκτακτης ανάγκης, αλλά και η εκπαίδευση των παιδιών, η προστασία των ατόμων με αναπηρία και η έγκαιρη ενημέρωση του πληθυσμού.

Οι κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάστηκαν την Τρίτη στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, από την επίτροπο Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Χάτζα Λάχμπιμπ.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην προσπάθεια της ΕΕ να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε ολοένα συχνότερες και πιο σύνθετες κρίσεις, χωρίς να καλλιεργεί κλίμα φόβου.

Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, η αποτελεσματική αντιμετώπιση μιας καταστροφής προϋποθέτει τόσο την προσωπική προετοιμασία των πολιτών όσο και τη δυνατότητα των εθνικών συστημάτων πολιτικής προστασίας να συνεχίσουν να λειτουργούν υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης.

Οι τέσσερις βασικές συστάσεις

1. Εφόδια και αυτονομία για 72 ώρες

Η Κομισιόν συνιστά στα νοικοκυριά να διαθέτουν βασικές προμήθειες και μια έτοιμη τσάντα έκτακτης ανάγκης, ώστε να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους κατά τις τρεις πρώτες ημέρες μιας κρίσης, μέχρι να κινητοποιηθούν πλήρως οι δημόσιες υπηρεσίες βοήθειας.

Στόχος είναι οι πολίτες να γνωρίζουν εκ των προτέρων πώς πρέπει να αντιδράσουν και να διαθέτουν τα αναγκαία μέσα για την αρχική αντιμετώπιση μιας δύσκολης κατάστασης.

2. Εκπαίδευση από την προσχολική ηλικία

Η Επιτροπή προτείνει να ενταχθεί η προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στα εκπαιδευτικά προγράμματα της προσχολικής και της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Παράλληλα, προβλέπεται κατάρτιση των εκπαιδευτικών, ώστε τα παιδιά να αποκτούν από μικρή ηλικία πρακτικές δεξιότητες προστασίας, μέσα από προσιτές και κατάλληλες για την ηλικία τους δραστηριότητες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο να πραγματοποιείται αυτή η εκπαίδευση χωρίς να προκαλεί φόβο ή άγχος.

3. Προστασία των ατόμων με αναπηρία

Οι σχεδιασμοί πολιτικής προστασίας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, διασφαλίζοντας ότι οι οδηγίες, οι διαδικασίες και τα μέτρα αντιμετώπισης είναι προσβάσιμα σε όλους.

Η Κομισιόν ενθαρρύνει επίσης την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στον σχεδιασμό των σχετικών πολιτικών, ώστε να μην αποκλείεται κανείς από την προετοιμασία και την παροχή βοήθειας.

4. Έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση

Η τέταρτη κατεύθυνση αφορά την επικοινωνία των κινδύνων από τις αρμόδιες αρχές.

Η Επιτροπή ζητεί σαφείς, έγκαιρες, αξιόπιστες και προσβάσιμες πληροφορίες προς τους πολίτες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια έκτακτη ανάγκη, ώστε να γνωρίζουν τι συμβαίνει και ποιες ενέργειες πρέπει να κάνουν.

Οι οδηγίες δεν είναι υποχρεωτικές

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές έχουν μη δεσμευτικό χαρακτήρα. Δεν θεσπίζουν υποχρεωτική κατοχή τσάντας έκτακτης ανάγκης, αλλά αποσκοπούν στη διαμόρφωση μιας κοινής κουλτούρας πρόληψης και ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η επιδίωξη είναι πολίτες και κοινότητες να μπορούν να αναγνωρίζουν έγκαιρα τους κινδύνους, να προετοιμάζονται κατάλληλα και να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα όταν εκδηλώνεται μια κρίση.

Καθιέρωση Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας από το 2027

Στο ίδιο πλαίσιο, η Κομισιόν προτείνει την καθιέρωση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, η οποία θα πραγματοποιείται κάθε 23 Οκτωβρίου, με πρώτη διοργάνωση το 2027.

Η πρωτοβουλία θα ενθαρρύνει τους πολίτες και τις τοπικές κοινότητες να συμμετέχουν ενεργά στην προετοιμασία για καταστροφές, προστατεύοντας τόσο τον εαυτό τους όσο και τους γύρω τους.

Παράλληλα, θα αναδεικνύει το έργο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση κρίσεων.

Η επιλογή της 23ης Οκτωβρίου δεν είναι τυχαία – συμπίπτει με την επέτειο ίδρυσης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ, στις 23 Οκτωβρίου 2001.

Ο μηχανισμός συμπληρώνει φέτος 25 χρόνια λειτουργίας, έχοντας συμβάλει στον συντονισμό της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και της αντιμετώπισης καταστροφών τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.