Για πρώτη φορά φέτος, οι Ιταλοί παρτιζάνοι αποφάσισαν να γιορτάσουν την 28η Οκτωβρίου με έναν πρωτότυπο τρόπο: οργάνωσαν στο Πρεντάπιο —το χωριό όπου γεννήθηκε ο Μπενίτο Μουσολίνι— ένα δείπνο 120 ατόμων, στο οποίο σερβιρίστηκε «αντιφασιστικός μουσακάς».

Η πρωτοβουλία ανήκει στον Σύνδεσμο Ιταλών Ανταρτών (ANPI) των πόλεων Φορλί και Τσεζένα. Ο στόχος να τιμηθεί η ελληνική αντίσταση και το ΟΧΙ του 1940, αλλά και να σταλεί ένα σαφές μήνυμα ενάντια στην αναβίωση του φασισμού στην Ιταλία, γράφει σε ανταπόκριση του στην Εφ Συν ο Θ. Ανδρεάδης- Συγγελάκης.

Όπως εξήγησε ο γραμματέας του ANPI, Μίρο Γκόρι, η δράση αυτή είναι απάντηση στους περίπου χίλιους νοσταλγούς του Μουσολίνι που συγκεντρώθηκαν λίγες ημέρες νωρίτερα στο ίδιο χωριό, αποδίδοντας χαιρετισμούς και σύμβολα του φασισμού, παρά την απαγόρευση από τον ιταλικό νόμο. Οι παρτιζάνοι, αντίθετα, απάντησαν με ιστορική μνήμη και αντιφασιστική αλληλεγγύη.

Στο δείπνο συμμετείχε και η Τούλα Μητσέα, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και του ΔΣΕ. Η εκδήλωση συνδέθηκε και με μια παλαιότερη ιταλική παράδοση, την «αντιφασιστική μακαρονάδα» στο χωριό Καμπέτζινε, που καθιερώθηκε στη μνήμη του Αλτσίντε Τσέρβι και των επτά γιων του, οι οποίοι εκτελέστηκαν από τους φασίστες το 1943.

Η ημερομηνία της εκδήλωσης δεν ήταν τυχαία: στις 28 Οκτωβρίου 1944, παρτιζάνοι και στρατιώτες απελευθέρωσαν το Πρεντάπιο από τους φασίστες. Σύμφωνα με στοιχεία που ανέσυρε ο Μίρο Γκόρι, μεταξύ των απελευθερωτών υπήρχαν και Έλληνες στρατιώτες, ένας εκ των οποίων άφησε συγκινητικό μήνυμα στο νεκροταφείο του χωριού: «Ο Μουσολίνι ήθελε να τσακίσει τη μικρή Ελλάδα, αλλά εμείς διώξαμε τους φασίστες από το σπίτι του».

Η «Moussakà antifascista» έγινε έτσι σύμβολο μνήμης και ελευθερίας —μια ειρηνική, γευστική απάντηση στους νοσταλγούς του φασισμού.