Μπροστά σε μια ενδεχομένως ιστορική ανακάλυψη βρίσκεται η μαθηματική κοινότητα, καθώς ερευνητής της Anthropic υποστηρίζει ότι, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης Claude, κατάφερε να αποδείξει την περίφημη Υπόθεση του Ρίμαν, ένα από τα σημαντικότερα άλυτα προβλήματα των μαθηματικών εδώ και 167 χρόνια.

Ads

Εφόσον η απόδειξη επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται όχι μόνο για ένα επιστημονικό επίτευγμα τεράστιας σημασίας, αλλά και για μία από τις πιο εντυπωσιακές επιδείξεις των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης.

Ads

Σύμφωνα με τους New York Times, ο μαθηματικός Λέβεντ Αλπόγκε δημοσίευσε την Παρασκευή στην προσωπική του ιστοσελίδα ένα τετρασέλιδο σημείωμα, ανακοινώνοντας ότι ολοκλήρωσε την απόδειξη σε συνεργασία με το Claude. Αντί για μια συμβατική μαθηματική δημοσίευση, παρέθεσε κώδικα γραμμένο στη γλώσσα Lean, η οποία επιτρέπει τον αυστηρό, μηχανικό έλεγχο μαθηματικών αποδείξεων.

Ads

Ο ίδιος περιέγραψε με ενθουσιασμό τη συνεργασία του με το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, αναγνωρίζοντας ότι στα τελευταία στάδια της προσπάθειας το Claude προχώρησε πολύ ταχύτερα από εκείνον.

Ads

Ο γρίφος που αντιστάθηκε επί ενάμιση αιώνα

Η Υπόθεση του Ρίμαν διατυπώθηκε το 1859 από τον Γερμανό μαθηματικό Μπέρνχαρντ Ρίμαν και αφορά τη βαθύτερη μαθηματική δομή πίσω από την κατανομή των πρώτων αριθμών, δηλαδή εκείνων που διαιρούνται μόνο με το 1 και τον εαυτό τους.

Οι πρώτοι αριθμοί γίνονται αναλογικά σπανιότεροι όσο μεγαλώνουν οι αριθμοί – μέχρι το 100 αποτελούν το 25%, ενώ μέχρι το ένα εκατομμύριο περίπου το 7,8%. Η υπόθεση συνδέεται με την ακρίβεια με την οποία μπορούμε να περιγράψουμε την κατανομή τους.

Πρόκειται για ένα από τα επτά «Προβλήματα της Χιλιετίας» που επέλεξε το Ινστιτούτο Μαθηματικών Clay το 2000, προσφέροντας έπαθλο ενός εκατομμυρίου δολαρίων για την επίλυση καθενός. Είχε επίσης συμπεριληφθεί στα 23 περίφημα προβλήματα που παρουσίασε ο Ντάβιντ Χίλμπερτ το 1900.

Αισιοδοξία, αλλά και επιφυλάξεις

Ο διακεκριμένος μαθηματικός Τζέιμς Μέιναρντ, του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, δήλωσε ότι θεωρεί την απόδειξη πιθανότατα σωστή, εκφράζοντας βεβαιότητα της τάξης του 98% έως 99%.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι ακόμη και όταν ένας κώδικας επαληθεύεται από το Lean, πρέπει να διασφαλιστεί πως αποδεικνύει ακριβώς τη μαθηματική πρόταση που επιδιώκεται.

Ο Στίβεν Στρόγκατζ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ, χαρακτήρισε την Υπόθεση του Ρίμαν «Όλυμπο» των μαθηματικών προβλημάτων, επισημαίνοντας ότι η επιτυχία αναδεικνύει έναν νέο τρόπο συνεργασίας, στον οποίο ο άνθρωπος καθοδηγεί την έρευνα και η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει εντυπωσιακά την ανακάλυψη.

Δεν λείπουν, πάντως, οι αντιδράσεις. Ο μαθηματικός του Στάνφορντ Μπράιαν Κόνραντ επέκρινε έντονα την απόφαση του Αλπόγκε να δημοσιοποιήσει μια απόδειξη την οποία, κατά την εκτίμησή του, δεν κατανοεί πλήρως.

Την ίδια ημέρα, ο ανεξάρτητος μαθηματικός Αλεσάντρο Μασούλο, από τη Ρώμη, παρουσίασε μια διαφορετική, ημιτελή απόδειξη, πάνω στην οποία εργάζεται σχεδόν 12 χρόνια χωρίς χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι το κείμενό του χρειάζεται σημαντικές διορθώσεις και συμπληρώσεις, ενώ ο Κόνραντ έκρινε την προσέγγισή του αξιόπιστη, χωρίς μεγάλα κενά.

Η τεχνητή νοημοσύνη κατακτά νέες κορυφές

Η ανακοίνωση έρχεται έπειτα από σειρά εντυπωσιακών εξελίξεων μέσα στο 2026. Τον Οκτώβριο, η OpenAI παρουσίασε περισσότερα από 350 μαθηματικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων και απόδειξη μιας απλούστερης εκδοχής της Υπόθεσης του Ρίμαν, με λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις.

Παράλληλα, ο Αλπόγκε και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Τρίσταν Μπάκμαστερ ανακοίνωσαν νέα εργασία πάνω στις εξισώσεις Ναβιέ–Στόουκς, που περιγράφουν τη ροή των ρευστών. Υποστηρίζουν ότι μπορούν να προκύψουν λύσεις με απεριόριστα αυξανόμενες ταχύτητες ακόμη και χωρίς εξωτερική δύναμη, επεκτείνοντας προηγούμενο αποτέλεσμα που είχε παρουσιάσει η OpenAI τον Σεπτέμβριο.

Ο μαθηματικός Άλεξ Κοντόροβιτς, του Πανεπιστημίου Ράτγκερς, παραδέχθηκε ότι πίστευε πως τίποτα πλέον δεν θα μπορούσε να τον εκπλήξει σχετικά με τις μαθηματικές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Κι όμως, η νέα ανακοίνωση τον άφησε, όπως είπε, απολύτως άναυδο.

Προς το παρόν, η Υπόθεση του Ρίμαν δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστικά λυμένη. Αν όμως η επιστημονική κοινότητα επικυρώσει την απόδειξη, θα κλείσει ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά κεφάλαια της μαθηματικής ιστορίας και θα σηματοδοτήσει μια νέα εποχή στη σχέση ανθρώπινης έρευνας και τεχνητής νοημοσύνης.