Η ανταλλαγή ισραηλινών ομήρων και Παλαιστίνιων κρατουμένων, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας εκεχειρίας στη Γάζα, έφερε στο φως – για πολλοστή φορά – σοκαριστικές αναφορές και μαρτυρίες για συστηματικά βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση στις ισραηλινές φυλακές.

Ads

Το Ισραήλ απελευθέρωσε 1.968 Παλαιστίνιους κρατούμενους, στο πλαίσιο της πρώτης φάσης της συμφωνίας εκεχειρίας, συμπεριλαμβανομένων 250 που εξέτισαν μακροχρόνιες ποινές και 1.718 που κρατούνταν χωρίς απαγγελία κατηγοριών από την έναρξη του ισραηλινού πολέμου στη Γάζα στις 7 Οκτωβρίου του 2023.

Ads

Οι εκθέσεις από διεθνή μέσα ενημέρωσης (όπως η βρετανική εφημερίδα The Guardian, το Al Jazeera και το Τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu), καθώς και οι μαρτυρίες αυτόπτων, αποκάλυψαν ότι η φυσική κατάσταση των περισσότερων Παλαιστινίων κρατουμένων ήταν κρίσιμη, σε πλήρη αντίθεση με την εμφανώς καλή υγεία των ισραηλινών ομήρων που απελευθερώθηκαν.

Ads

Σημάδια συστηματικής κακομεταχείρισης

Οι απελευθερωθέντες περιέγραψαν τις ισραηλινές φυλακές ως «σφαγεία» και κέντρα συστηματικής κακοποίησης, βασανιστηρίων και ταπείνωσης. Οι μαρτυρίες αποκάλυψαν σοβαρές σωματικές και ψυχολογικές βλάβες.

Ads

Πολλοί κρατούμενοι εμφανίζουν σοβαρή απώλεια βάρους και υποσιτισμό, με «έντονα ζυγωματικά και εξαιρετικά αδυνατισμένα σώματα», καθιστώντας τους σχεδόν αγνώριστους στις οικογένειές τους.

Επίσης πολλοί κρατούμενοι χρειάζονταν βοήθεια για να σταθούν ή να περπατήσουν λόγω αδυναμίας και σοβαρής ζάλης που προκλήθηκε από χρόνια ιατρικής παραμέλησης. Κάποιοι δεν μπορούσαν να κινηθούν χωρίς να ακουμπήσουν σε άλλους.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατέγραψαν επίσης νέα τραύματα, απώλεια άκρων (όπως πόδια) ή μερική παράλυση, τα οποία αποτελούσαν σαφή σημάδια βασανιστηρίων και σκληρών συνθηκών. Ένας Παλαιστίνιος κρατούμενος δήλωσε: «Μπήκα με δύο πόδια και βγήκα με ένα».

Ο Μοχάμαντ Αμπού Σαλμίγια, διευθυντής του ιατρικού συγκροτήματος Αλ-Σίφα στη Γάζα, επιβεβαίωσε σε συνέντευξή του ότι οι κρατούμενοι ήταν σε πολύ κρίσιμη κατάσταση, με ορατά σημάδια βασανιστηρίων στα σώματά τους.

Τόνισε ότι παρά την παρουσία πολλών γιατρών στις ισραηλινές φυλακές, πολλοί απελευθερώθηκαν έχοντας χάσει μέλη ή ως τραυματίες πολέμου που δεν είχαν λάβει καμία ιατρική περίθαλψη.

Η Παλαιστινιακή Ερυθρά Ημισελήνος (PRCS) δήλωσε ότι αρκετοί από τους κρατούμενους που αφέθηκαν ελεύθεροι στη Ραμάλα είχαν ξυλοκοπηθεί από ισραηλινό προσωπικό ασφαλείας πριν επιβιβαστούν στα λεωφορεία. Ο εκπρόσωπος της PRCS, Χασάν Σιλουάντι, είπε ότι ορισμένοι είχαν υποστεί κατάγματα πλευρών και τραύματα στα μάτια.

Μαρτυρίες για «βασανιστήρια και ταπείνωση»

Οι απελευθερωθέντες περιέγραψαν λεπτομερώς τις συνθήκες κράτησης, και κατήγγειλαν σεξουαλική βία, συμπεριλαμβανομένου βιασμού με γκλομπ, βασανιστήρια και σοβαρούς ξυλοδαρμούς, καταναγκαστικές θέσεις καταπόνησης, αναγκαστική γύμνωση και στέρηση αισθήσεων, στέρηση σίτισης, δηλαδή διανομή «μερίδων πείνας», σκόπιμη ιατρική παραμέληση και έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες – μεταξύ άλλων.

Ο Μοχάμεντ αλ-Χαλίλι, αδελφός του ανταποκριτή του Al Jazeera Ιμπραήμ αλ-Χαλίλι, ο οποίος κρατήθηκε για πάνω από 19 μήνες χωρίς κατηγορία, περιέγραψε τη δοκιμασία του ως έναν «μεγάλο αγώνα». «Μας χτυπούσαν και μας ταπείνωναν. Υποφέραμε πολύ. Αλλά δόξα τω Θεώ, όλα τελείωσαν τώρα», είπε.

Ο Αμπνταλάχ Αμπού Ράφε δήλωσε: «Ήμασταν σε ένα σφαγείο, όχι σε μια φυλακή. […] Η κατάσταση στις ισραηλινές φυλακές είναι πολύ δύσκολη. Δεν υπάρχουν στρώματα. Πάντα παίρνουν τα στρώματα. Η κατάσταση με το φαγητό είναι δύσκολη. Τα πράγματα είναι δύσκολα εκεί».

Ο Γιασίν Αμπού Άμρα περιέγραψε τις συνθήκες ως «πολύ, πολύ κακές»: «Δεν είχα φάει για τέσσερις ημέρες. Μου έδωσαν δύο γλυκά εδώ και τα έφαγα».

«Ήταν τόσο δύσκολα. Κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να φανταστεί τι θα έβλεπε στη φυλακή», δήλωσε ο Άχμεντ Άουαντ, ο οποίος εξέτιε τρεις ισόβιες ποινές για φόνο. «Δεν μπορείτε να φανταστείτε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τους κρατούμενους. Μας ταπείνωναν και μας χτυπούσαν καθημερινά χωρίς κανένα λόγο».

Ένας άλλος απελευθερωμένος κρατούμενος, ο 45χρονος Φαϊσάλ Μαχμούντ Αμπντουλάχ Αλ Χαλίφι, δήλωσε στη Ραμάλα: «Δεν υπήρχε θεραπεία, δεν μπορούσαμε καν να πάρουμε παυσίπονα». Ο Αλ Χαλίφι είχε καταδικαστεί για αδικήματα παραβίασης ασφαλείας και κατοχής όπλων. «Όσο για τους γιατρούς, αυτός που μας περιποιούνταν μας χτυπούσε κιόλας. Ο πρώτος που χτυπούσε (εμάς) ήταν ο γιατρός».

Ισχυρίστηκε επίσης ότι οι αρχές των φυλακών: «Μας άφηναν στον ήλιο. Μας άφηναν στο χαλίκι για 12 ώρες». Και πρόσθεσε: «Από καιρό σε καιρό μας ανάγκαζαν να σηκωθούμε, μας χτυπούσαν ή μας πετούσαν πάνω στους συγκρατούμενούς μας».

Η Επιτροπή Υποθέσεων Παλαιστινίων Κρατουμένων και η Παλαιστινιακή Εταιρεία Κρατουμένων δήλωσαν τη Δευτέρα ότι: «πολλοί κρατούμενοι, ειδικά αυτοί από τη Γάζα, έδειξαν σαφή σημάδια σωματικών και ψυχολογικών βασανιστηρίων, και υπήρξαν τεκμηριωμένες περιπτώσεις κακοποίησης ακόμα και μέχρι τις τελευταίες στιγμές της απελευθέρωσής τους».

Η κατάθεση του δημοσιογράφου Σάντι Αμπού Σιίντ

Ο Παλαιστίνιος δημοσιογράφος Σάντι Αμπού Σιίντ έδωσε μια ανατριχιαστική μαρτυρία για τη ζωή του στη φυλακή: «Πείνασα για τα τελευταία δύο χρόνια. Ορκίζομαι στον Θεό, δεν μας τάιζαν. Μας κρατούσαν γυμνούς. Μας χτυπούσαν ενώ ήμασταν γυμνοί μέρα και νύχτα. Μας βασάνιζαν».

Πρόσθεσε ότι η κακομεταχείριση συνεχίστηκε μέχρι την τελευταία στιγμή: «Μέχρι την τελευταία μας ημέρα στην ισραηλινή φυλακή, μας έκοβαν και μας χτυπούσαν και μας κακοποιούσαν. Υποστήκαμε κάθε είδους βασανιστήριο, συναισθηματικό και σωματικό».

Ο Αμπού Σιίντ περιέγραψε επίσης την ψυχολογική πίεση: «Δεν μπορούσαμε καν να κοιμηθούμε. Μας απειλούσαν με τα παιδιά μας. Μου είπαν ότι σκότωσαν τα παιδιά μου. Μας είπαν ότι η Γάζα καταστράφηκε. Έφτασα εδώ και βρήκα ότι όλα είχαν χαθεί. Έμοιαζε με το τέλος του κόσμου. Όλα είναι διαφορετικά».

Δημοσιευμένες εικόνες δείχνουν μάλιστα ότι οι ισραηλινές δυνάμεις κακομεταχειρίστηκαν τους κρατούμενους ακριβώς τη στιγμή που αναγκάστηκαν να τους απελευθερώσουν.

Η Υπηρεσία Φυλακών του Ισραήλ (Israel Prison Service, IPS) απάντησε ότι δεν γνώριζε για τους περιγραφόμενους ισχυρισμούς και δήλωσε στο CNN ότι: «εξ όσων γνωρίζουμε, κανένα τέτοιο περιστατικό δεν συνέβη υπό την ευθύνη της IPS».

Ανισότητα, απαρτχάιντ και στοχοποίηση ιατρών

Η απελευθέρωση ανέδειξε τη δραματική ανισότητα μεταξύ των δύο πλευρών.

Οι περισσότεροι από τους 1.700 Παλαιστίνιους κρατούνταν χωρίς κατηγορίες στο πλαίσιο ενός δικαστικού συστήματος δύο ταχυτήτων που διεθνείς οργανώσεις, όπως η Amnesty International και η Human Rights Watch, χαρακτηρίζουν ως πυλώνα απαρτχάιντ.

Ενενήντα έξι από τους μακροχρόνιους κρατούμενους αφέθηκαν ελεύθεροι στη Δυτική Όχθη, την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Γάζα, ενώ 154 κρατούμενοι απελάθηκαν στην Αίγυπτο. Το Ισραήλ αρνήθηκε την απελευθέρωση εξεχουσών φυσιογνωμιών όπως ο Μαρουάν Μπαργκούτι.

Μεταξύ των απελευθερωθέντων ήταν τουλάχιστον 55 επαγγελματίες υγείας (μεταξύ των οποίων 7 γιατροί και 24 νοσηλευτές) που απήχθησαν από τις ισραηλινές δυνάμεις από τα νοσοκομεία τους.

Ο Δρ. Χουσάμ Αμπού Σάφια, διευθυντής του Νοσοκομείου Καμάλ Άντουαν της Γάζας, παραμένει κρατούμενος, με αναφορές ότι έχει βασανιστεί.