Από τις 13 Ιουνίου, το Ισραήλ πραγματοποιεί μια σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, με αφορμή νέες πληροφορίες σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, λαμβάνοντας μια απόφαση η οποία υποτίθεται πως ήταν το αποτέλεσμα μιας περίπλοκης αλληλουχίας γεγονότων και στρατηγικών εκτιμήσεων, όπως αναφέρει το ινστιτούτο Atlantic Council. 

Σε πρώτη «ανάγνωση», το Ισραήλ προφανώς προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις περσινές «επιτυχίες» του εναντίον της Χεζμπολάχ και της Χαμάς και την πτώση του Άσαντ στη Συρία για να καταφέρει ένα σοβαρό πλήγμα στο Ιράν.

Το Ισραήλ όμως φαίνεται αποφασισμένο να προκαλέσει ζημιά που θα βλάψει μόνιμα τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, αποδυναμώνοντας σημαντικά τις ένοπλες δυνάμεις, εξολοθρεύοντας την ηγεσία τους και προκαλώντας σοβαρές ζημιές στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Σύμφωνα με ανταποκριτή του Ισραηλινού Στρατιωτικού Ραδιοφώνου στις 15 Ιουνίου, την κύρια αφορμή για την αιφνίδια στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν αποτέλεσε η κρίσιμη πληροφόρηση που έλαβαν οι ισραηλινές αρχές, που αποκάλυπτε τη δημιουργία μιας ειδικής «ομάδας όπλων» [Weapons Group] από το Ιράν, που συστάθηκε στους μήνες που ακολούθησαν την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Η «ομάδα όπλων» βρισκόταν σε «πειραματικό στάδιο» και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, είχε ήδη πραγματοποιήσει «επιτυχημένα πειράματα στα εξαρτήματα» ενός πυρηνικού όπλου.

Τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν στις 13 Ιουνίου ότι το Ισραήλ εξουδετέρωσε στρατιωτικούς διοικητές και πυρηνικούς επιστήμονες που συμμετείχαν στην ομάδα αυτή, η οποία είχε εγκαταστήσει βάσεις σε διάφορα πανεπιστήμια της Τεχεράνης καθώς και στο στρατιωτικό σύμπλεγμα Παρτσίν, ανατολικά της ιρανικής πρωτεύουσας, ανέφερε το Ινστιτούτο Μελέτης Πολέμου (Institute for the Study of War), ένα ανεξάρτητο ινστιτούτο μελετών που εδρεύει στην Ουάσινγκτον.

Αμερικανός ειδικός σε θέματα οπλικών συστημάτων προειδοποίησε στις 15 Ιουνίου ότι εάν το Ισραήλ δεν καταφέρει να θέσει εκτός λειτουργίας την Εγκατάσταση Εμπλουτισμού Καυσίμων του Φορντόου (Fordow Fuel Enrichment Plant-FFEP), το Ιράν θα μπορούσε να παράγει αρκετό ουράνιο στρατιωτικού βαθμού (Weapons Grade Uranium-WGU) για εννέα πυρηνικά όπλα μέχρι το τέλος του πρώτου μήνα λειτουργίας της μονάδας στο Φορντόου.

Το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας δημοσίευσε στις 9 Ιουνίου μια λεπτομερή ανάλυση που καταδεικνύει ότι το Ιράν θα μπορούσε να μετατρέψει το τρέχον απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60% στο FFEP σε 233 κιλά WGU σε μόλις τρεις εβδομάδες.

Από την πλευρά του, και πέραν της καθημερινής, πλέον, ανταλλαγής ρουκετών και βαλλιστικών πυραύλων, το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει ισραηλινά και εβραϊκά συμφέροντα στο εξωτερικό, να στοχεύσει ενεργειακά συμφέροντα των συμμάχων των ΗΠΑ στον αραβικό κόσμο ή να προχωρήσει σε κυβερνοεπιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών, τονίζει το Ινστιτούτο Ραντ (Rand Institute). 

Η ισραηλινή επιχείρηση δεν είχε ως στόχο την πλήρη καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, καθώς αυτό θα απαιτούσε την ενεργό συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ωστόσο, το Ισραήλ κατάφερε, μέχρι στιγμής, να καθυστερήσει σημαντικά το πρόγραμμα, στοχεύοντας κρίσιμες εγκαταστάσεις και εξουδετερώνοντας βασικούς επιστήμονες.

Παραδόξως, η ισραηλινή επίθεση θα μπορούσε να ωθήσει το Ιράν να επιταχύνει τις προσπάθειές του για την απόκτηση πυρηνικού όπλου, γράφει το εν λόγω ινστιτούτο, ακόμα και από τρίτους συμμάχους.

Ωστόσο, μια τέτοια απόφαση θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη υπό τις παρούσες συνθήκες, δεδομένης της έντονης δραστηριότητας της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας πάνω από το Ιράν και της βαθιάς διείσδυσης των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Πόσο κοντά στην απόκτηση πυρηνικού όπλου είναι όντως το Ιράν;

Την ίδια στιγμή, νέα δεδομένα που έρχονται στο φως της δημοσιότητας από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες θέτουν υπό αμφισβήτηση τους ισχυρισμούς του Ισραήλ σχετικά με την άμεση πυρηνική απειλή από το Ιράν, αποκαλύπτοντας ότι η Τεχεράνη απέχει τουλάχιστον τρία χρόνια από την ικανότητα παραγωγής και παράδοσης πυρηνικών όπλων.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του CNN, που βασίζονται σε τέσσερις διαφορετικές πηγές με άμεση γνώση των σχετικών αξιολογήσεων, το Ιράν όχι μόνο δεν επιδιώκει ενεργά την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, αλλά βρίσκεται σε σημαντική χρονική απόσταση από την απόκτησή τους.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε κάθετα αυτή την πληροφόρηση την Τρίτη (17/6), όπως ήταν αναμενόμενο, παραμένοντας απόλυτα συγχρονισμένος με την ισραηλινή αιτιολόγηση των πρόσφατων επιθέσεων, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές εκτιμήσεις μεταξύ των συμμάχων για την πραγματική κατάσταση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Η αποκάλυψη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη ρητορική του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου και της ισραηλινής ηγεσίας, οι οποίοι χρησιμοποίησαν το επιχείρημα της επικείμενης πυρηνικής απειλής για να δικαιολογήσουν την επίθεση.

Λίγες ημέρες μετά την έναρξη των ισραηλινών επιθέσεων, οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών καταδεικνύουν ότι οι επιχειρήσεις του Ισραήλ πέτυχαν μόνο περιορισμένη καθυστέρηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, της τάξεως μερικών μηνών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ενώ οι ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ, η στρατηγικής σημασίας εγκατάσταση στο Φορντόου παραμένει ουσιαστικά ανέπαφη.

Εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι η προσβολή των εγκαταστάσεων του Φορντόου αποτελεί εξαιρετικά δύσκολο στόχο για το Ισραήλ, καθώς θα απαιτούσε αμερικανικά όπλα και αεροπορική υποστήριξη, κάτι που δεν είναι διαθέσιμο υπό τις παρούσες συνθήκες.

Η διάσταση απόψεων μεταξύ των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και της ισραηλινής ηγεσίας υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα του ζητήματος και την ανάγκη για προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων πληροφοριών πριν από τη λήψη στρατιωτικών αποφάσεων με διεθνείς επιπτώσεις.