Ο Αντόνιο Τεχέρο Μολίνα, ο αξιωματικός της Guardia Civil που εισέβαλε ένοπλος στο ισπανικό Κοινοβούλιο κατά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 23ης Φεβρουαρίου 1981, πέθανε σε ηλικία 93 ετών – την ίδια ημέρα που η κυβέρνηση αποχαρακτήρισε δεκάδες έγγραφα σχετικά με την απόπειρα ανατροπής της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας.

Ο Τεχέρο υπήρξε κεντρικό πρόσωπο ενός δικτύου δεξιών στρατιωτικών και αστυνομικών που επιχείρησαν να καταλάβουν την εξουσία λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο.

Το πραξικόπημα κατέρρευσε όταν ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος αρνήθηκε να το στηρίξει και απηύθυνε τηλεοπτικό διάγγελμα, καλώντας τις Ένοπλες Δυνάμεις να παραμείνουν πιστές στο Σύνταγμα.

Οι εικόνες του Τεχέρο, με το χαρακτηριστικό τρίκορνο καπέλο της Guardia Civil και πιστόλι υψωμένο μέσα στην αίθουσα της Βουλής, παραμένουν από τις πιο εμβληματικές της σύγχρονης ισπανικής ιστορίας.

Για τον ρόλο του στο πραξικόπημα καταδικάστηκε σε 30 χρόνια φυλάκιση, αλλά αποφυλακίστηκε έχοντας εκτίσει περίπου τη μισή ποινή. Είχε εμπλακεί και σε προηγούμενη αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος το 1978.

Η οικογένειά του ανακοίνωσε τον θάνατό του την Τετάρτη, λίγες ώρες αφότου η κυβέρνηση ανάρτησε στον ιστότοπό της 153 αποχαρακτηρισμένα έγγραφα για τα γεγονότα του 1981.

Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι «αφιέρωσε τη ζωή του στον Θεό, την Ισπανία και την οικογένειά του». Ο δικηγόρος του, Λουίς Φελίπε Ουτρέρα Μολίνα, τον χαρακτήρισε «άνδρα τιμής, ακλόνητης πίστης και βαθιάς αγάπης για την Ισπανία».

Ο ίδιος ο Τεχέρο παρέμεινε αμετανόητος μέχρι το τέλος. Σε συνέντευξή του πριν από πέντε χρόνια είχε δηλώσει: «Μου κόστισε την καριέρα και την ελευθερία μου, αλλά δεν μετανιώνω που το επιχείρησα».

Το 2019 συμμετείχε στις διαμαρτυρίες κατά της απόφασης της κυβέρνησης να μεταφέρει τα λείψανα του Φράνκο από το Μαυσωλείο της Κοιλάδας των Πεσόντων σε κοιμητήριο έξω από τη Μαδρίτη. Ένας από τους γιους του, ιερέας, τέλεσε τη λειτουργία κατά την επανταφή, κατόπιν αιτήματος της οικογένειας Φράνκο.

Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα

Η ισπανική κυβέρνηση δήλωσε ότι προχώρησε στη δημοσιοποίηση των φακέλων για λόγους «αλήθειας, μνήμης και δημοκρατίας». Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανέφερε ότι η γνώση του παρελθόντος αποτελεί προϋπόθεση για πρόοδο, αρμονία και ελευθερία.

Μεταξύ των εγγράφων περιλαμβάνεται έκθεση του υπουργείου Άμυνας που αναφέρει ότι στελέχη των μυστικών υπηρεσιών είχαν εμπλοκή ή γνώση του σχεδίου πραξικοπήματος.

Σε σχετική αναφορά γίνεται λόγος για «έξι άτομα που είτε γνώριζαν τα γεγονότα πριν από τις 23 Φεβρουαρίου είτε παρείχαν επιχειρησιακή υποστήριξη και στη συνέχεια επιχείρησαν να καλύψουν τη συμμετοχή τους».

Άλλο έγγραφο αποκαλύπτει ότι ορισμένοι από τους συνωμότες θεώρησαν πως το πραξικόπημα απέτυχε επειδή άφησαν τον Χουάν Κάρλος «ελεύθερο» και τον «αντιμετώπισαν σαν κύριο», ενώ – όπως σημειώνεται – θα έπρεπε να τον είχαν «απομακρύνει ως στόχο».

Παράλληλα, φάκελος του υπουργείου Εσωτερικών επισημαίνει ότι μετά την αποτυχία της απόπειρας, κάποιοι από τους εμπλεκόμενους επιχείρησαν να μειώσουν την ποινική τους ευθύνη, υπονοώντας ότι ο βασιλιάς είχε γνώση ή συμμετοχή.

Σύμφωνα με το έγγραφο, υπερασπιστές και πολιτικοί κύκλοι που τους στήριζαν «διαστρέβλωσαν πραγματικά γεγονότα και επινόησαν άλλα» προκειμένου να εμπλέξουν το όνομα του μονάρχη.

Παρότι ο Χουάν Κάρλος τότε εξυμνήθηκε διεθνώς για τον ρόλο του στην υπεράσπιση της δημοκρατίας, η υπόθεση του πραξικοπήματος εξακολουθεί να εγείρει ερωτήματα για το εύρος και τους πραγματικούς υποστηρικτές της συνωμοσίας.

Με τον θάνατο του Τεχέρο και τη δημοσιοποίηση των φακέλων, ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της μεταπολιτευτικής Ισπανίας επανέρχεται στο προσκήνιο.