Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη κρίση της πολιτικής του καριέρας μετά την εμπλοκή του στενού του συνεργάτη, Σάντος Θερδάν, σε σκάνδαλο διαφθοράς που επηρεάζει την εικόνα του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE).

Παρά τις πιέσεις, ο Σάντσεθ απέκλεισε το ενδεχόμενο παραίτησης ή πρόωρων εκλογών, αποπέμποντας τον Θερδάν και δηλώνοντας αποφασισμένος να προχωρήσει σε ανασχηματισμό για να διατηρήσει την εύθραυστη κυβερνητική συμμαχία.

Η κρίση χτυπά την καρδιά του PSOE

Η υπόθεση αφορά καταγγελίες για χρηματισμό και αδιαφανή διαχείριση δημόσιων συμβάσεων, με επίκεντρο κάποιες ηχογραφήσεις στις οποίες φέρονται να εμπλέκονται ο Θερδάν, ο πρώην υπουργός Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άβαλος και ο σύμβουλός του Κόλντο Γκαρθία.

Τις αποκαλύψεις έκανε η Κεντρική Επιχειρησιακή Μονάδα (UCO) της Πολιτοφυλακής και προκάλεσαν πολιτική θύελλα. Παρά τις διαψεύσεις του Θερδάν ότι η φωνή στις ηχογραφήσεις που ήρθαν στο δημοσιότητα δεν είναι δική του, η κοινή γνώμη και τα πολιτικά κόμματα ζητούν απαντήσεις.

Ο Σάντσεθ, που είχε ανανεώσει την εμπιστοσύνη του στον Θερδάν μόλις έξι μήνες πριν, φάνηκε για πρώτη φορά συντετριμμένος κατά τη διάρκεια των δημόσιων δηλώσεων του.

Έδωσε συνέντευξη Τύπου για πρώτη φορά από την ανάληψη της πρωθυπουργία στα τα κεντρικά του κόμματος PSOE και ζήτησε συγγνώμη οκτώ φορές, δηλώνοντας “βαθιά θλίψη και αγανάκτηση” για την εμπιστοσύνη που είχε δείξει στον συνεργάτη του.

Απειλείται η κυβερνητική συνοχή

Το μέλλον της κυβέρνησης κρέμεται από μία λεπτή ισορροπία. Η συμμαχία του PSOE με το αριστερό κόμμα Sumar, υπό την ηγεσία της Γιολάντα Ντίαθ, βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Η Ντίαθ κάλεσε σε “επανεκκίνηση” της συνεργασίας και σε μια νέα φάση σχέσεων μεταξύ των δύο κομμάτων, υπονοώντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει συνέχεια χωρίς ριζικές αλλαγές. Το Sumar, μαζί με περιφερειακά κόμματα όπως το PNV και το ERC, διατηρούν την κυβερνητική πλειοψηφία, αλλά δείχνουν ξεκάθαρα πως η στήριξή τους δεν είναι δεδομένη.

Η Junts, το καταλανικό κόμμα που είχε στηρίξει την κυβέρνηση, ζήτησε άμεση συνάντηση με το PSOE για να επαναξιολογήσει τη συνεργασία, ενώ η ERC ζήτησε επέκταση του ανεξάρτητου ελέγχου στο Υπουργείο Μεταφορών. Όμως, και τα δύο κόμματα απέκλεισαν προς το παρόν στήριξη μιας πρότασης μομφής, τονίζοντας ότι η δεξιά και η ακροδεξιά δεν μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική.

Πολιτική αποστασιοποίηση και «αγορά χρόνου»

Ο Σάντσεθ ξεκαθάρισε ότι η απομάκρυνση του Θερδάν δεν ήταν εθελοντική, αλλά δική του απόφαση, επιχειρώντας να δείξει αποφασιστικότητα και ανάληψη ευθύνης. Ωστόσο, όπως παραδέχθηκε, μέχρι και το πρωί της Πέμπτης πίστευε στην αθωότητα του στελέχους του. Δήλωσε ότι αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη προσωπικά για τις τοποθετήσεις του Θερδάν και του Άβαλος στις θέσεις τους.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην αναφορά του πως δεν είχε καμία γνώση του πορίσματος της UCO πριν αυτό δημοσιοποιηθεί, αφήνοντας αιχμές για το Υπουργείο Εσωτερικών και τον υπουργό Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, ο οποίος φαίνεται να αγνοούσε τις εξελίξεις που λάμβαναν χώρα εντός του υπουργείου του. Η δήλωση αυτή έχει προκαλέσει συζητήσεις ακόμα και εντός του PSOE για το κατά πόσον υπάρχει επαρκής έλεγχος και πληροφόρηση εντός της κυβέρνησης.

Η απειλή της πρότασης μομφής και το πολιτικό στοίχημα

Ο Σάντσεθ διαμήνυσε ότι δεν θα υπάρξουν εκλογές πριν το 2027. Πιστεύει ότι μια πρόταση μομφής από τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό του Λαϊκού Κόμματος, δεν θα συγκεντρώσει υποστήριξη, καθώς για να περάσει θα χρειαστεί η σύμπραξη του ακροδεξιού Vox κάτι που πολλά κόμματα απορρίπτουν. Ωστόσο, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία που στηρίζει την κυβέρνηση είναι πλέον εύθραυστη, και το πολιτικό κεφάλαιο του Σάντσεθ μειώνεται.

Το πολιτικό μήνυμα του Σάντσεθ

Ο Ισπανός πρωθυπουργός επιχείρησε να διαχωρίσει το κόμμα από την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι ο Θερδάν δεν είχε κυβερνητικό ρόλο, άρα δεν πλήττεται το κυβερνητικό έργο. “Αυτό δεν είναι κυβερνητική κρίση”, τόνισε. Ωστόσο, πολλοί βλέπουν σ’ αυτή τη στάση μια προσπάθεια αναβολής λήψης δυσάρεστων αποφάσεων, όπως έναν ευρύ ανασχηματισμό ή ακόμη και έκτακτο συνέδριο του PSOE, κάτι που προς το παρόν δεν περιλαμβάνεται στα σχέδια.

Ο Σάντσεθ έκλεισε τη συνέντευξη προσδίδοντας στα λεγόμενα του προσωπικό ύφος και αυτοκριτική: “Μέχρι σήμερα το πρωί, πίστευα στην ακεραιότητα του Θερδάν. Έχω αδυναμίες, είμαι άνθρωπος με ελαττώματα, αλλά πάντα πίστευα στην καθαρή και δίκαιη πολιτική. Λυπάμαι βαθιά και ζητώ συγχώρεση. Οι επόμενες κινήσεις μου θα είναι ανάλογες της απογοήτευσης και της αγανάκτησης που νιώθω.”

Καθώς ο Σάντσεθ επιχειρεί να κρατήσει αρραγές το κυβερνητικό σχήμα, η επόμενη περίοδος προβλέπεται κρίσιμη, Το στοίχημα του πρωθυπουργού δεν είναι μόνο η πολιτική του επιβίωση, αλλά και η υπεράσπιση ενός προοδευτικού σχεδίου διακυβέρνησης γιατί στο πλάι καραδοκεί μια δεξιά που βαρύνεται με σκάνδαλα αλλά και η ακροδεξιά.