Η Ιρλανδία επρόκειτο να γίνει η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα εισήγαγε προειδοποιητικές ετικέτες στα αλκοολούχα ποτά, με στόχο να ενημερώσει τους καταναλωτές για τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου που σχετίζεται με την κατανάλωση αλκοόλ.

Η επιστημονική κοινότητα έχει εδώ και χρόνια καταδείξει τη σύνδεση του αλκοόλ με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου, όπως του ήπατος, του στόματος και του μαστού.

Η Ιρλανδία, εν μέσω ανησυχητικών στατιστικών για την κατανάλωση αλκοόλ και τις σχετικές νοσηρότητες, αποφάσισε να γίνει πρωτοπόρος στην εφαρμογή αυστηρών μέτρων ενημέρωσης του κοινού. Η πρωτοβουλία αυτή θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς θα δημιουργούσε προηγούμενο για την υπόλοιπη ΕΕ.

Το μέτρο αυτό, που είχε την πλήρη στήριξη από τις υγειονομικές αρχές και οργανισμούς δημόσιας υγείας, μπήκε στο στόχαστρο μιας εκτεταμένης εκστρατείας λόμπινγκ από την λεγόμενη “Big Booze” – τον συνασπισμό πολυεθνικών εταιρειών ποτών.

Πίεση ασκήθηκε όχι μόνο στο Δουβλίνο, αλλά στις Βρυξέλλες και στην Ουάσινγκτον. Η βιομηχανία αλκοολούχων ποτών άσκησε πιέσεις στην αμερικανική κυβέρνηση, η οποία με τη σειρά της άσκησε πιέσεις στην Ιρλανδία. Νωρίτερα φέτος, το Δουβλίνο ανακοίνωσε ότι θα αναβάλει το σχέδιο επισήμανσης.

Οι στρατηγικές λόμπινγκ

Η βιομηχανία ποτών φέρεται να χρησιμοποίησε τακτικές λόμπινγκ που παραπέμπουν ευθέως στο “εγχειρίδιο” που είχε διαμορφώσει στο παρελθόν η Big Tobacco. Σύμφωνα με την έρευνα, αυτές περιλάμβαναν:

• Αμφισβήτηση επιστημονικών δεδομένων: Επικλήσεις ασαφειών και ανάγκης «περαιτέρω μελέτης» για τη σύνδεση αλκοόλ-καρκίνου.
• Υπερβολική οικονομική επιχειρηματολογία: Προβολή του κινδύνου απώλειας θέσεων εργασίας και πτώσης του τουριστικού τομέα.
• Ομάδες πίεσης : Ανάθεση ρόλων σε ενώσεις παραγωγών, οργανισμούς εστίασης και κρασιών, ώστε να εμφανιστεί η αντίσταση ως «λαϊκή» και όχι εταιρική.

Η εκστρατεία κορυφώθηκε με επαφές σε υψηλό επίπεδο με αξιωματούχους της ΕΕ, πιέσεις σε επιτροπές δημόσιας υγείας και κινητοποίηση διπλωματικών καναλιών.

Τα πρακτικά των συναντήσεων των ομάδων πίεσης στις Βρυξέλλες  που παρουσίασε η ερευνητική ομάδα Follow the Money, δείχνουν ότι οι μεγάλοι παραγωγοί αλκοολούχων ποτών της Ευρώπης – που εκπροσωπούν μάρκες όπως Bacardi και Carlsberg – φοβούνταν ότι οι ετικέτες υγείας της Ιρλανδίας θα δημιουργούσαν προηγούμενο για άλλα κράτη μέλη της ΕΕ να εισαγάγουν παρόμοιες προειδοποιήσεις.

Τον Απρίλιο, η Drinks Ireland – ο εμπορικός οργανισμός που εκπροσωπεί ιρλανδικές εταιρείες όπως η Guinness και διεθνείς μάρκες όπως η Heineken – κατάφερε να εξασφαλίσει μια συνάντηση με τον πρωθυπουργό Micheál Martin, σύμφωνα με στοιχεία που έλαβε η εκστρατεία κατά του αλκοόλ «Alcohol Action Ireland».

Ο εμπορικός οργανισμός τόνισε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο τομέας λόγω των αμερικανικών δασμών και ζήτησε την καθυστέρηση της εφαρμογής των ετικετών υγείας, αίτημα που έγινε αποδεκτό.

Η Δρ. Μαίρη Ο’Κόνορ, επικεφαλής της Ιρλανδικής Επιτροπής για τον Καρκίνο, επεσήμανε ότι «η καθυστέρηση αυτή στέλνει λάθος μήνυμα στους πολίτες και αφήνει ανενημέρωτο το κοινό για αποδεδειγμένους κινδύνους». Επικαλείται στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας που δείχνουν πως κάθε χρόνο χιλιάδες θάνατοι στην Ευρώπη σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ .

Ο Τζον Μέρφι, πρώην αξιωματούχος στη γενική διεύθυνση υγείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατέκρινε την έκταση της βιομηχανικής παρέμβασης και δήλωσε ότι «τα ίδια επιχειρήματα ακούγονταν από την Big Tobacco πριν 30 χρόνια, τότε για τα τσιγάρα».

Η πρακτική της τοποθέτησης προειδοποιήσεων σε προϊόντα που συνδέονται με βαριές ασθένειες έχει τις ρίζες της στις δεκαετίες του 1980 και 1990, όταν οι περισσότερες δυτικές χώρες άρχισαν να επιβάλλουν αυστηρές ετικέτες στα τσιγάρα. Ωστόσο, η διαφορά με το αλκοόλ είναι ότι, ιστορικά, η κατανάλωση παραμένει κοινωνικά αποδεκτή και συχνά προωθείται μέσω πολιτιστικών αναφορών και εμπορικών εκστρατειών, γεγονός που δυσχεραίνει την υιοθέτηση περιοριστικών μέτρων .