Νέες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο (3/1), στην Τεχεράνη, ενώ το κύμα βίας φαίνεται να μετατοπίζεται στις δυτικές περιφέρειες του Ιράν, μετά από μία εβδομάδα συνεχών διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα.

Το κίνημα διαμαρτυρίας, που ξεκίνησε στις 28 Δεκεμβρίου με αφορμή το αυξημένο κόστος ζωής, έλαβε γρήγορα αντικυβερνητικές διαστάσεις. Αρχικά εκδηλώθηκε στην ιρανική πρωτεύουσα και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε δεκάδες πόλεις, με τους διαδηλωτές να προβάλλουν πλέον ευθέως αιτήματα κατά της πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας.

Εξάπλωση των επεισοδίων στις δυτικές επαρχίες

Σύμφωνα με καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου, βασισμένη σε επίσημες ανακοινώσεις και δημοσιεύματα, διαμαρτυρίες καταγράφονται σε περίπου 40 πόλεις, κυρίως μικρές και μεσαίες, οι περισσότερες εκ των οποίων βρίσκονται στο δυτικό Ιράν.

Ο απολογισμός των νεκρών παραμένει ασαφής. Οργανώσεις προάσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για τουλάχιστον 16 θανάτους, ενώ οι κρατικές αρχές αναφέρουν 12 νεκρούς, μεταξύ αυτών και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.

Περιορισμένες συγκεντρώσεις στην Τεχεράνη

Οι συγκεντρώσεις που πραγματοποιήθηκαν το βράδυ του Σαββάτου στην Τεχεράνη χαρακτηρίστηκαν «περιορισμένες» από το πρακτορείο ειδήσεων Fars, το οποίο ανέφερε ότι συμμετείχαν ομάδες 50 έως 200 νεαρών. Παρά τα πολιτικά συνθήματα που ακούστηκαν, όπως το «Θάνατος στον δικτάτορα», δεν σημειώθηκαν σοβαρά επεισόδια, σε μια πόλη που αριθμεί περίπου 10 εκατομμύρια κατοίκους.

Κλιμάκωση της βίας στην περιφέρεια

Αντίθετα, σύμφωνα με το Fars, παρατηρείται κλιμάκωση της βίας και οργανωμένες επιθέσεις σε άλλες περιοχές, κυρίως στα δυτικά της χώρας. Στο Μαλεκσαχί, κομητεία περίπου 20.000 κατοίκων με έντονη κουρδική παρουσία, ένας άνδρας των δυνάμεων ασφαλείας σκοτώθηκε σε συγκρούσεις. Το πρακτορείο μετέδωσε ότι διαδηλωτές επιχείρησαν να εισβάλουν σε αστυνομικό τμήμα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο από τους επιτιθέμενους.

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν εκτεταμένες καταστροφές και βίαια επεισόδια τις τελευταίες ημέρες, κυρίως μακριά από την πρωτεύουσα. Ωστόσο, η περιορισμένη και αποσπασματική ενημέρωση από τις αρχές καθιστά δύσκολη την πλήρη αποτίμηση της κατάστασης. Παράλληλα, πλήθος βίντεο κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να είναι εφικτή η επιβεβαίωση της αυθεντικότητάς τους.

Οικονομική κρίση στο υπόβαθρο των κινητοποιήσεων

Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν από εμπόρους και καταστηματάρχες στο παζάρι της Τεχεράνης, επεκτάθηκαν σε φοιτητές και στη συνέχεια σε επαρχιακές πόλεις, όπου ακούστηκαν έντονα αντικληρικά συνθήματα.

Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρή οικονομική κρίση: ο πληθωρισμός ξεπερνά το 36%, ενώ το ιρανικό ριάλ έχει χάσει περίπου το 50% της αξίας του έναντι του δολαρίου. Οι διεθνείς κυρώσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα επιβαρύνουν περαιτέρω την οικονομία, δυσκολεύοντας ακόμη και την παροχή βασικών αγαθών όπως το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα. Διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν για ύφεση το 2026.

Οι αρχές επιχειρούν μέχρι στιγμής μια διπλή στρατηγική: από τη μία αναγνωρίζουν τις οικονομικές δυσκολίες και δηλώνουν ανοικτές στον διάλογο, από την άλλη καταστέλλουν βίαια τις πιο έντονες εκδηλώσεις αμφισβήτησης.