Τον πλειοψηφικό αμερικανικό έλεγχο σε περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου της Βενεζουέλας ανακοίνωσε πως εξασφάλισε η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ σε μια συμφωνία άνευ προηγουμένου, ανοίγοντας τον δρόμο για πολύ βαθύτερη εμπλοκή των ΗΠΑ στην ενεργειακή βιομηχανία της χώρας με τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.

Ο Τραμπ παρουσιάζει τη συμφωνία ως ιστορική επιτυχία που θα υπερδιπλασιάσει τα πετρελαϊκά αποθέματα στα οποία έχουν πρόσβαση οι ΗΠΑ, θα προσελκύσει αμερικανικές επιχειρήσεις στα κοιτάσματα της Βενεζουέλας και, τελικά, θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Η προσωρινή πρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες χαιρέτισε επίσης τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη 17 στρατηγικών κοιτασμάτων μπορεί να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή και να αποφέρει στο κράτος έσοδα ύψους 209 δισ. δολαρίων.

Πίσω από τις πανηγυρικές ανακοινώσεις, ωστόσο, παραμένουν σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα.

Δεν έχει γίνει γνωστό με ποιον ακριβώς νομικό και οικονομικό μηχανισμό οι ΗΠΑ θα ασκούν «πλειοψηφικό έλεγχο» στα αποθέματα, ποιες εταιρείες θα συμμετάσχουν, ποια συγκεκριμένα κοιτάσματα περιλαμβάνονται ούτε κατά πόσο ένα τέτοιο καθεστώς είναι συμβατό με το Σύνταγμα και την πετρελαϊκή νομοθεσία της Βενεζουέλας, όπως υπογραμμίζουν δημοσιεύματα του Αμερικανικού Τύπου.

Τραμπ: «Χωρίς κανένα κόστος για τον Αμερικανό φορολογούμενο»

Την ανακοίνωση έκανε ο ίδιος ο Τραμπ μέσω Truth Social, αποδίδοντας κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ και στην προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας.

«Με εντολή μου, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, σε στενή συνεργασία με την ιδιαίτερα σεβαστή προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, και μέσω συνεργασίας με ιδιωτικές επιχειρήσεις, εξασφάλισαν τον πλειοψηφικό έλεγχο των ΗΠΑ σε περισσότερα από 65 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΒΑΡΕΛΙΑ αποδεδειγμένων πετρελαϊκών αποθεμάτων στη Βενεζουέλα, χωρίς κανένα κόστος για τον Αμερικανό φορολογούμενο», ανέφερε.

Σε δεύτερο επίπεδο, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι πρόκειται για μια «ιστορική συναλλαγή» που «υπερδιπλασιάζει τα αμερικανικά πετρελαϊκά αποθέματα» και «θα μειώσει σημαντικά τις τιμές της βενζίνης για όλους τους Αμερικανούς».

Η ανακοίνωση ήρθε έπειτα από εβδομάδες διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Καράκας για ένα μοντέλο που θα προσφέρει σε αμερικανικές επιχειρήσεις μακροχρόνια πρόσβαση σε επιλεγμένα πετρελαϊκά πεδία και παράλληλα θα εξασφαλίζει ότι το αργό που θα παράγεται θα κατευθύνεται προς τις ΗΠΑ.

Στο τραπέζι 17 στρατηγικά κοιτάσματα

Οι αρχές της Βενεζουέλας προετοιμάζονται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, να υπογράψουν την επόμενη εβδομάδα συμφωνίες που θα παραχωρούν νέα δικαιώματα έρευνας και παραγωγής σε σειρά επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις αμερικανικές.

Πηγές που επικαλείται το Reuters ανέφεραν ότι μεταξύ των σεναρίων που εξετάστηκαν βρίσκεται ένα μοντέλο μακροχρόνιας μίσθωσης, στο πλαίσιο του οποίου πετρελαϊκά πεδία θα μπορούσαν να δημοπρατηθούν σε Αμερικανούς παραγωγούς.

Ο Τραμπ, πάντως, δεν διευκρίνισε τη δομή της τελικής συμφωνίας. Δεν αποκάλυψε ούτε τις εταιρείες που θα συμμετάσχουν ούτε τα συγκεκριμένα κοιτάσματα ούτε τον μηχανισμό μέσω του οποίου η Ουάσιγκτον θα αποκτήσει αυτό που περιέγραψε ως πλειοψηφικό έλεγχο.

Λίστα που περιήλθε σε γνώση του Reuters τοποθετεί τα πεδία που εξετάζονται σε δύο από τις σημαντικότερες πετρελαιοπαραγωγικές ζώνες της χώρας – τη Ζώνη του Ορινόκο και την περιοχή της λίμνης Μαρακαΐμπο.

Η Ροντρίγκες έκανε λόγο για ανάπτυξη συνολικά 17 στρατηγικών πεδίων, μέσω των οποίων εκτιμά ότι μπορεί να επιτευχθεί σημαντική αύξηση της παραγωγής.

Ροντρίγκες: 209 δισ. δολάρια στα δημόσια ταμεία

Η αντίδραση από την προσωρινή ηγεσία της Βενεζουέλας ήταν θετική.

Η Ροντρίγκες, η οποία ανέλαβε προσωρινά την ηγεσία της χώρας μετά την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο, υποστήριξε ότι η συμφωνία θα αποτελέσει σημαντική πηγή επενδύσεων, παραγωγής και κρατικών εσόδων.

Κατά την ίδια, η αξιοποίηση των 17 πεδίων αναμένεται να αποφέρει στη Βενεζουέλα φορολογικά έσοδα συνολικού ύψους 209 δισ. δολαρίων.

«Οι επενδύσεις αυτές θα συμβάλουν όχι μόνο στην ανάκαμψη και τον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας μας, αλλά και στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας μας, στην ενεργειακή ασφάλεια του ημισφαιρίου μας και σε μεγαλύτερη ισορροπία στις διεθνείς αγορές», ανέφερε σε δήλωσή της.

Η στήριξη του Καράκας είναι κρίσιμη, καθώς η Βενεζουέλα διαθέτει μεν τεράστιο υπόγειο πλούτο, αλλά η πετρελαϊκή βιομηχανία της βρίσκεται εδώ και χρόνια πολύ κάτω από τις πραγματικές παραγωγικές δυνατότητές της.

Παρότι κατέχει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, σήμερα παράγει περίπου 1,25 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έπειτα από χρόνια διεθνών κυρώσεων και υποεπενδύσεων.

Ρούμπιο: Σχεδόν 100 δισ. δολάρια ιδιωτικών επενδύσεων

Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη συμφωνία αμοιβαία επωφελή για ΗΠΑ και Βενεζουέλα.

Όπως υποστήριξε, η Ουάσιγκτον θα αποκτήσει πρόσβαση σε σταθερές και χαμηλού κόστους ποσότητες πετρελαίου, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της τιμής της βενζίνης.

Για τη Βενεζουέλα, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, το σχέδιο μπορεί να προσελκύσει σχεδόν 100 δισ. δολάρια ιδιωτικών επενδύσεων, να δημιουργήσει χιλιάδες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση της οικονομίας.

Πρόκειται παράλληλα για δραματική διεύρυνση του αμερικανικού ρόλου στον ενεργειακό τομέα της Βενεζουέλας.

Από την απαγωγή του Μαδούρο και μετά, η Ουάσιγκτον επιδιώκει αφενός να εξασφαλίσει σταθερή ροή βενεζουελάνικου αργού προς τα αμερικανικά διυλιστήρια και αφετέρου να δημιουργήσει τις συνθήκες για την επιστροφή μεγάλων αμερικανικών επενδύσεων.

Οι πρώτες επιφυλάξεις: «Δεν υπάρχει προηγούμενο»

Οι ανακοινώσεις προκάλεσαν, ωστόσο, άμεσα ερωτήματα από αναλυτές της ενεργειακής αγοράς, κυρίως επειδή λείπουν κρίσιμες λεπτομέρειες για τη νομική και χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική της συμφωνίας.

Ο Ντέιβιντ Γκόλντουιν, πρόεδρος της Goldwyn Global Strategies, επισήμανε ότι δεν είναι σαφές κατά πόσο μια μίσθωση στην οποία θα εμπλέκεται απευθείας η αμερικανική κυβέρνηση διαθέτει επαρκές νομικό έρεισμα με βάση το Σύνταγμα της Βενεζουέλας και τον νέο νόμο της χώρας για τους υδρογονάνθρακες.

«Δεν υπάρχει προηγούμενο στο οποίο η κυβέρνηση των ΗΠΑ να συνάπτει μίσθωση για την εκμετάλλευση πετρελαϊκών πεδίων», σημείωσε.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο επειδή η νομοθεσία της Βενεζουέλας διατηρεί τον κρατικό έλεγχο σε βασικές δραστηριότητες της πετρελαϊκής βιομηχανίας.

Επομένως, το πώς ακριβώς συμβιβάζεται αυτή η αρχή με τον «πλειοψηφικό έλεγχο» που ανακοίνωσε ο Τραμπ μένει να αποσαφηνιστεί.

Τα εμπόδια που δεν εξαφανίζονται με μια συμφωνία

Ο Γκόλντουιν διατύπωσε επιφυλάξεις και για το κατά πόσο το νέο σχήμα αρκεί για να προσελκύσει επενδύσεις στην κλίμακα που προσδοκούν Ουάσιγκτον και Καράκας.

«Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς αυτού του είδους η συμφωνία θα μπορούσε να επιταχύνει τις επενδύσεις σε πραγματικά σημαντική κλίμακα», ανέφερε.

Μεταξύ των προβλημάτων που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι επενδυτές βρίσκονται η πολιτική αβεβαιότητα, το ανεπαρκές ηλεκτρικό δίκτυο, η περιορισμένη δυνατότητα εξαγωγών και η μεγάλη διακριτική ευχέρεια που διατηρεί η κυβέρνηση στον ενεργειακό τομέα.

Υπάρχει επιπλέον ένα καθαρά τεχνικό πρόβλημα – μεγάλο μέρος του πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι βαρύ αργό, του οποίου η παραγωγή, μεταφορά και διύλιση απαιτούν κατάλληλες και δαπανηρές υποδομές.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι επενδύσεις αρχίσουν γρήγορα, η ουσιαστική αύξηση της παραγωγής μπορεί να χρειαστεί χρόνια.

Θα πέσει πράγματι σύντομα η τιμή της βενζίνης;

Αυτό ακριβώς δημιουργεί αμφιβολίες και για μία από τις βασικές υποσχέσεις του Τραμπ – ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε αισθητή αποκλιμάκωση των τιμών στα αμερικανικά πρατήρια.

Η αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου θα μπορούσε πράγματι να ασκήσει καθοδική πίεση στις τιμές.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές πόσο γρήγορα μπορούν να αυξηθούν οι πραγματικές ποσότητες βενεζουελάνικου αργού που φτάνουν στην αγορά.

Η χρονική διάσταση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία για τον Λευκό Οίκο. Η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται υπό πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς η άνοδος των τιμών της βενζίνης αποτελεί άμεση πηγή δυσαρέσκειας για τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον αναζητεί τρόπους για την αναπλήρωση του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου των ΗΠΑ, εξετάζοντας μεταξύ άλλων ακόμη και ανταλλαγές αργού με Αμερικανούς παραγωγούς.

Από τις εθνικοποιήσεις του Τσάβες στη μαζική επιστροφή των Αμερικανών

Η σημερινή συμφωνία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ιστορική σημασία λόγω της ταραχώδους σχέσης της Βενεζουέλας με τις ξένες πετρελαϊκές εταιρείες.

Η πετρελαϊκή βιομηχανία της χώρας εθνικοποιήθηκε τη δεκαετία του 1970, με την κρατική PDVSA να τοποθετείται στον πυρήνα της.

Επί προεδρίας Ούγκο Τσάβες, ο κρατικός έλεγχος ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο. Οι ξένες πετρελαϊκές υποχρεώθηκαν να συμμετέχουν σε κοινοπραξίες υπό κρατικό έλεγχο, ενώ στη συνέχεια κατασχέθηκαν περιουσιακά στοιχεία και έργα ξένων εταιρειών, μεταξύ αυτών της ExxonMobil και της ConocoPhillips.

Στα χρόνια του Μαδούρο, η παραγωγή πετρελαίου υποχώρησε δραματικά, υπογραμμίζει η Washington Post.

Τώρα η κατεύθυνση αντιστρέφεται – η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επαναφέρει το αμερικανικό κεφάλαιο σε μεγάλη κλίμακα και να εξασφαλίσει μακροχρόνια πρόσβαση σε ένα τεράστιο τμήμα του πετρελαϊκού πλούτου της χώρας.

Για την ώρα, πάντως, η πολιτική στήριξη της συμφωνίας είναι σαφής τόσο από την κυβέρνηση Τραμπ όσο και από την προσωρινή κυβέρνηση Ροντρίγκες, ωστόσο είναι πολύ λιγότερο ξεκάθαρο τι ακριβώς σημαίνει στην πράξη «πλειοψηφικός αμερικανικός έλεγχος», ποιος θα έχει την κυριότητα και τα δικαιώματα εκμετάλλευσης, πόσα κεφάλαια θα επενδυθούν πραγματικά και πόσα χρόνια θα χρειαστούν μέχρι το πετρέλαιο που βρίσκεται σήμερα στο υπέδαφος της Βενεζουέλας να μετατραπεί σε περισσότερα βαρέλια στην αγορά και φθηνότερα καύσιμα για τους καταναλωτές.