Σενάρια νέας, μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον του Ιράν επεξεργάζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, με πιθανότερο χρονικό ορίζοντα τις αρχές Νοεμβρίου, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ στις 3/11.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύουν οι New York Times και το αμερικανικό δημόσιο ραδιόφωνο NPR, οι στρατιωτικές προετοιμασίες έχουν ενταθεί, με πιθανούς στόχους πυρηνικές εγκαταστάσεις, οπλοστάσια πυραύλων και drones, αλλά και ενεργειακές υποδομές.

Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι είναι έτοιμη να απαντήσει, χωρίς να αποκλείει παράλληλα τη διπλωματική οδό.

Όπως αναφέρουν οι New York Times, επικαλούμενοι Αμερικανούς αξιωματούχους και πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τον σχεδιασμό, Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ εξετάζουν το ενδεχόμενο μιας σύντομης αλλά ιδιαίτερα εντατικής επιχείρησης, η οποία θα μπορούσε να επιφέρει νέο ισχυρό πλήγμα στις στρατιωτικές και οικονομικές δυνατότητες του Ιράν.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας έχουν αυξηθεί οι στρατιωτικές ασκήσεις, ενώ πραγματοποιούνται και πτήσεις πάνω από το Ιράκ, με σκοπό την προσομοίωση επιχειρήσεων εναντίον ιρανικών στόχων.

Παράλληλα, σύμφωνα με το NPR, οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή, ώστε να διαθέτουν επιχειρησιακή ετοιμότητα στις αρχές Νοεμβρίου.

Ωστόσο, οι ίδιες πληροφορίες αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο η στρατιωτική κινητοποίηση να χρησιμοποιείται και ως μέσο πίεσης προς την Τεχεράνη για την επίτευξη διπλωματικής συμφωνίας.

• Διαβάστε επίσης: New York Times / Σε ιστορικό χαμηλό η αποδοχή του Τραμπ στο «πάρα πέντε» των ενδιάμεσων εκλογών

Ο ρόλος του Τραμπ και οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις

Σύμφωνα με πηγή που μίλησε ανώνυμα στο NPR, το Ισραήλ είχε αρχικά εξετάσει το ενδεχόμενο να εξαπολύσει πλήγματα στα μέσα Οκτωβρίου, περίπου δύο εβδομάδες πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται, ωστόσο, να εξέφρασε αντιρρήσεις, επιθυμώντας να μετατεθεί οποιαδήποτε νέα επιχείρηση για μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.

Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος διεκδικεί την επανεκλογή του, έχει θέσει την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος στο επίκεντρο της προεκλογικής του ρητορικής.

Πάντως, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός διέψευσε την Πέμπτη δημοσιεύματα που τον εμφανίζουν να επιθυμεί άμεση επίθεση, την οποία φέρεται να εμποδίζει ο Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς τα «ανακριβή». Απέφυγε, ωστόσο, να αποκαλύψει το περιεχόμενο των πρόσφατων συνομιλιών του με τον Αμερικανό πρόεδρο.

Οι New York Times σημειώνουν ότι παραμένει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης πριν από το τέλος Οκτωβρίου, αν και ο Τραμπ είχε δηλώσει στις 9 Οκτωβρίου ότι δεν θα επιτεθεί στο Ιράν πριν από τις αμερικανικές εκλογές.

Δεν αποκλείεται, επίσης, να αποφασίσει τελικά να μην εγκρίνει καμία νέα στρατιωτική δράση, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα τους προηγούμενους μήνες.

Οι διαρκείς αλλαγές στον σχεδιασμό προκαλούν, σύμφωνα με πηγή της αμερικανικής εφημερίδας, καθημερινή αβεβαιότητα στους στρατιωτικούς επιτελείς.

Στις πολιτικές παραμέτρους προστίθεται και η εκλογική αναμέτρηση στο Ισραήλ. Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται η εφημερίδα, ενδεχόμενη ήττα του Νετανιάχου θα δυσχέραινε την απόφαση για στρατιωτική επιχείρηση από μια υπηρεσιακή κυβέρνηση.

Από την άλλη πλευρά, η προοπτική νέας σύγκρουσης θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, όπως είχε συμβεί μετά την επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Πυρηνικές εγκαταστάσεις, πύραυλοι και ενεργειακές υποδομές στους πιθανούς στόχους

Σύμφωνα με τους New York Times, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει πιθανές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αποθήκες βαλλιστικών πυραύλων, οπλοστάσια μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ενεργειακές υποδομές.

Μεταξύ των εγκαταστάσεων που εξετάζονται ως πιθανοί στόχοι αναφέρεται και η πυρηνική εγκατάσταση Pickaxe Mountain.

Αξιωματούχοι που επικαλείται η εφημερίδα εκτιμούν ότι μια νέα μεγάλης κλίμακας επιχείρηση θα μπορούσε να επιδεινώσει δραματικά την οικονομική κατάσταση του Ιράν, ασκώντας πίεση στην ηγεσία του να αποδεχθεί διπλωματικές παραχωρήσεις.

Ωστόσο, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αποφύγει πλήγματα στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να αποτραπεί νέα άνοδος στις τιμές των καυσίμων, οι οποίες έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.

Στο μεταξύ, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, πραγματοποίησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα μυστική επίσκεψη στο Ισραήλ, όπου συναντήθηκε με τον Νετανιάχου για να συζητήσουν τις «απειλές στην περιοχή».

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου απέφυγε να σχολιάσει τον στρατιωτικό σχεδιασμό, επισημαίνοντας ότι όλες οι επιλογές παραμένουν διαθέσιμες προκειμένου να εμποδιστεί το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Ιράν: «Είμαστε εξίσου έτοιμοι για διπλωματία και για πόλεμο»

Η Τεχεράνη εμφανίζεται προετοιμασμένη για ενδεχόμενη νέα επίθεση, προειδοποιώντας ότι η απάντησή της δεν θα περιοριστεί απαραίτητα σε στρατιωτικούς στόχους.

«Είμαστε εξίσου προετοιμασμένοι για τη διπλωματία όσο και για τον πόλεμο», δήλωσε την Πέμπτη ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

«Κάθε σενάριο είναι πιθανό, συμπεριλαμβανομένης μιας επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ», πρόσθεσε.

Ιρανική πηγή ασφαλείας προειδοποίησε ότι, εάν πληγούν αξιωματούχοι ή μη στρατιωτικές υποδομές της χώρας, η Τεχεράνη θα απαντήσει με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή, καθώς και υποδομών και περιουσιακών στοιχείων κρατών που συμμετέχουν στον πόλεμο.

Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν απειλήσει ότι ενδεχόμενη επανέναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων θα μπορούσε να οδηγήσει και σε πλήγματα εναντίον κέντρων δεδομένων και υποθαλάσσιων καλωδίων διαδικτύου στον Περσικό Κόλπο.

Ο Γιαντολάχ Τζαβανί, αναπληρωτής αρμόδιος για πολιτικές υποθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης, δήλωσε ότι το Ιράν είναι έτοιμο να καταστρέψει καλώδια επικοινωνιών που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

«Οι Αμερικανοί πρέπει να εγκαταλείψουν την περιοχή. Δεν έχουν πλέον θέση εδώ και δεν θα μπορέσουν ποτέ να επαναφέρουν την κατάσταση σε ό,τι ήταν πριν από τον πόλεμο», ανέφερε.

Νέα πλήγματα σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ

Η ένταση παραμένει υψηλή και στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο του Ορμούζ.

Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, οι Φρουροί της Επανάστασης έπληξαν την Πέμπτη επτά πετρελαιοφόρα στην περιοχή. Τέσσερα από αυτά φέρονται να τυλίχθηκαν στις φλόγες, ενώ άλλα τρία χτυπήθηκαν από ναυτικές νάρκες.

Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από ιρανικές πηγές και δεν συνοδεύονται στα συγκεκριμένα δημοσιεύματα από ανεξάρτητη επιβεβαίωση.

Ο πόλεμος άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον του Ιράν, σκοτώνοντας τον ανώτατο ηγέτη της χώρας και ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους.

Σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, οι επιχειρήσεις είχαν στόχο την αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης, τον περιορισμό του πυρηνικού και βαλλιστικού της προγράμματος και τη δημιουργία συνθηκών που θα επέτρεπαν στους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς.

Το Ιράν απάντησε με πυραυλικά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ, αμερικανικών βάσεων και άλλων στόχων σε χώρες της Μέσης Ανατολής, μεταξύ αυτών και στην Ιορδανία.

Παρά τις απώλειες που υπέστη η ιρανική αεροπορία, η αεράμυνα και το πολεμικό ναυτικό, η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητες επίθεσης εναντίον γειτονικών κρατών και αμερικανικών εγκαταστάσεων.

Η κατάπαυση του πυρός που συμφωνήθηκε στη συνέχεια δεν τηρήθηκε, με τις δύο πλευρές να συνεχίζουν τις επιθέσεις και την αντιπαράθεση για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Το Ιράν έχει επιβάλει αποκλεισμό στη θαλάσσια δίοδο, από την οποία πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, ενώ οι ΗΠΑ έχουν απαντήσει με αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών και πετρελαϊκών μεταφορών.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι εξακολουθεί να συνοδεύει με επιτυχία εμπορικά πλοία μέσα από τα Στενά, παρά τις επανειλημμένες ιρανικές επιθέσεις.

ΔΝΤ: Βαρύ οικονομικό τίμημα για τις χώρες του Κόλπου

Οι επιπτώσεις της σύγκρουσης έχουν ήδη επεκταθεί σε ολόκληρη την περιοχή.

Σύμφωνα με νέα έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, οι διαταραχές στην παραγωγή ενέργειας, τις θαλάσσιες μεταφορές, το εμπόριο και τον τουρισμό προκαλούν ισχυρούς κραδασμούς στις οικονομίες των χωρών του Κόλπου.

Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Κατάρ θα παρουσιάσουν φέτος οικονομική συρρίκνωση της τάξης του 16%, ενώ σε ύφεση βρίσκονται επίσης η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου αντισταθμίζει μέρος των απωλειών για ορισμένες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, χωρίς όμως να εξαλείφει τις συνολικές επιπτώσεις.

Εάν ο πόλεμος συνεχιστεί και οι διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό παραταθούν, το Ταμείο εκτιμά ότι η μέση τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να φτάσει τα 130 δολάρια το βαρέλι το 2027.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το βασικό διπλωματικό αγκάθι

Παρά τη στρατιωτική κινητοποίηση, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει παραχωρήσεις από την Τεχεράνη στο πυρηνικό της πρόγραμμα και στο ζήτημα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά βαλτώσει τους τελευταίους μήνες.

Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα εξυπηρετεί ειρηνικούς σκοπούς. Η αμερικανική πλευρά, αντίθετα, επικαλείται τον εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από εκείνα που απαιτούνται για συνήθεις πολιτικές χρήσεις, τους περιορισμούς στους διεθνείς επιθεωρητές και την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων.

Οι ΗΠΑ ζητούν την αποξήλωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η Τεχεράνη πρέπει να προχωρήσει σε «ουσιαστική» μείωση της ικανότητάς της να εμπλουτίζει ουράνιο.

Μέχρι στιγμής, η ιρανική ηγεσία απορρίπτει τις συγκεκριμένες απαιτήσεις.