Σε καταρχήν συμφωνία για τον άμεσο τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, κατέληξαν οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν, σύμφωνα με ανακοίνωση του Πακιστάν, το οποίο διαδραμάτισε κεντρικό διαμεσολαβητικό ρόλο.

Την πληροφορία επιβεβαίωσαν λίγο αργότερα τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη.

«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μέσω του Truth Social, λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, ότι επετεύχθη συμφωνία.

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες είχαν εκτιναχθεί μετά την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η συμφωνία προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι εντός 60 ημερών θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με δυσπιστία τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν σε τέσσερα βασικά ζητήματα:

• Την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.
• Το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
• Την οικονομική ανάπτυξη και ανοικοδόμηση του Ιράν.
• Τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.

Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 19 Ιουνίου στη Γενεύη. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι σκοπεύει να παραστεί, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παρουσίας και του Ντόναλντ Τραμπ.

Τι προβλέπει η συμφωνία

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR δημοσίευσε κείμενο που παρουσίασε ως το μνημόνιο συνεννόησης μεταξύ των δύο πλευρών.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, προβλέπεται μεταξύ άλλων η αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται δεσμευμένα στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της 60ήμερης διαπραγματευτικής περιόδου.

Όπως αναφέρεται, το ήμισυ του ποσού θα τεθεί στη διάθεση της Τεχεράνης πριν από την έναρξη των συνομιλιών. Ωστόσο, η πληροφορία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.

Τα 14 σημεία του σχεδίου σύμφωνα με την Τεχεράνη

Την ίδια ώρα, νέες λεπτομέρειες από το προσχέδιο του 14 σημείων μνημονίου συνεννόησης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών δόθηκαν στη δημοσιότητα από το ιρανικό μέσο Mehr, το οποίο επικαλείται πηγή που βρίσκεται κοντά στην διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, παρέχοντας την πιο λεπτομερή μέχρι στιγμής δημόσια περιγραφή του περιεχομένου του εγγράφου.

Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, το προσχέδιο περιλαμβάνει τις ακόλουθες διατάξεις:

• Μόνιμος και άμεσος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
• Δέσμευση των ΗΠΑ για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
• Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
• Δέσμευση των ΗΠΑ να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από το Ιράν.
• Επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, βάσει των ιρανικών ρυθμίσεων.
• Αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις και τα παράγωγα προϊόντων πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
• Σχέδια ανοικοδόμησης που θα παρουσιαστούν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, συνολικού ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
• Περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας στο πυρηνικό ζήτημα και την πλήρη άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ, των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και των ψηφισμάτων του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ.
• Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάθεσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
• Κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής περιόδου, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην προσθέσουν δυνάμεις στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
• Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
• Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
• Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
• Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν μέχρι να αποδεσμευτούν τα μισά από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν, να ανασταλούν οι κυρώσεις για το πετρέλαιο και να αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός. Η τελική συμφωνία θα αφορά μόνο την τύχη των εμπλουτισμένων υλικών και του εμπλουτισμού, την άρση των κυρώσεων και το πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης του Ιράν. Οι συνομιλίες για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξή του προς τις ομάδες Αντίστασης έχουν αφαιρεθεί οριστικά από την ημερήσια διάταξη.

Στενά του Ορμούζ

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου μετά την υπογραφή της συμφωνίας ειρήνης την Παρασκευή (19/6) προκειμένου να δοθεί χρόνος για την απομάκρυνση ναρκών και την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας.

«Με το άνοιγμα του στενού μόλις υπογραφεί η συμφωνία την Παρασκευή, το πετρέλαιο θα ρέει ξανά προς όφελος της περιοχής και ολόκληρου του κόσμου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σε προηγούμενη ανάρτησή του, είχε κάνει λόγο για άμεσο άνοιγμα του στενού και άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Αντικρουόμενες δηλώσεις για τα επόμενα βήματα

Παρά τη συμφωνία, παραμένουν διαφωνίες ως προς τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα θα ξεκινήσουν μόνο εφόσον προηγηθεί η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.

Αμερικανός αξιωματούχος απέρριψε τον ισχυρισμό αυτό, δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να αποδεσμευθούν κεφάλαια χωρίς προηγούμενη εφαρμογή των δεσμεύσεων από την ιρανική πλευρά.

Οι διαφορετικές τοποθετήσεις καταδεικνύουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην ερμηνεία και εφαρμογή της συμφωνίας.