Το μνημόνιο που υπέγραψαν οι ΗΠΑ και το Ιράν ισοδυναμεί ουσιαστικά με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και με μια δέσμευση των δύο πλευρών να διαπραγματευτούν όλα τα υπόλοιπα ανοιχτά ζητήματα μέσα στους επόμενους δύο μήνες.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, παρουσίασε τη συμφωνία ως μια σημαντική αμερικανική νίκη κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη σύνοδο της G7 στη Γαλλία.

Λίγες ώρες αργότερα, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη επιβεβαίωσαν ότι το μνημόνιο υπεγράφη ηλεκτρονικά και έχει ήδη τεθεί σε ισχύ.

Ωστόσο, οι λεπτομέρειες που έδωσαν στη δημοσιότητα Αμερικανοί αξιωματούχοι δείχνουν ότι οι δύο χώρες απέχουν ακόμη σημαντικά από μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, η οποία θα επιλύει οριστικά το βασικό ζήτημα: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Διαβάστε: ΗΠΑ – Ιράν / Τραμπ και Πεζεσκιάν υπέγραψαν τη συμφωνία – Τα 14 σημεία

Τι προβλέπει η συμφωνία

Παρ’ ότι ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η συμφωνία διασφαλίζει πως το Ιράν δεν θα αγοράσει, δεν θα αναπτύξει και δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικό όπλο, το κείμενο του μνημονίου δεν περιλαμβάνει τέτοια ρητή δέσμευση, αναφέρει το BBC.

Αντίθετα, προβλέπει ότι το Ιράν θα προχωρήσει σε μείωση του βαθμού εμπλουτισμού των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει, υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Οι τεχνικές λεπτομέρειες για το πώς θα εφαρμοστεί αυτό το μέτρο, αλλά και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής του, θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών που ξεκινά μετά την επίσημη τελετή υπογραφής.

Το αγκάθι των χρημάτων

Ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα αφορά τη χρηματοδότηση του Ιράν.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να δώσουν χρήματα στην Τεχεράνη, ασκώντας παράλληλα κριτική στην κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα για την αποδέσμευση 1,7 δισ. δολαρίων προς το Ιράν το 2016.

Ωστόσο, το κείμενο της συμφωνίας αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με περιφερειακούς εταίρους για τη διαμόρφωση σχεδίου ανασυγκρότησης του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.

Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η συμφωνία δεν δεσμεύει την Ουάσινγκτον να καταβάλει χρήματα στην Τεχεράνη.

Παρόλα αυτά, η διατύπωση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οικονομικής στήριξης στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συνολικής διευθέτησης.

Αντιδράσεις ακόμη και από Ρεπουμπλικάνους

Η συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Μέλη του Κογκρέσου ζητούν ενημέρωση για το περιεχόμενο και τις δεσμεύσεις που απορρέουν από αυτήν, ενώ ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί εμφανίζονται ιδιαίτερα επικριτικοί.

Ο γερουσιαστής της Λουιζιάνα, Μπιλ Κάσιντι, υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον παραχώρησε υπερβολικά πολλά χωρίς να εξασφαλίσει ουσιαστικά ανταλλάγματα.

«Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν περιορίστηκαν και η Τεχεράνη έμαθε ότι η απειλή κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ αποδίδει και πιθανότατα θα χρησιμοποιήσει ξανά αυτό το όπλο στο μέλλον», ανέφερε.

Μάλιστα χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη χειρότερη αποτυχία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες».

Τι λείπει από τη συμφωνία

Πέρα από το πυρηνικό πρόγραμμα, υπάρχουν και άλλα κρίσιμα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά.

Η υποστήριξη του Ιράν προς οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ αποτέλεσε βασικό επιχείρημα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά την έναρξη της σύγκρουσης.

Ωστόσο, η συμφωνία περιορίζεται ουσιαστικά στην παύση των εχθροπραξιών και δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τη διακοπή της ιρανικής στήριξης προς τις ένοπλες οργανώσεις της περιοχής.

Αντίστοιχα, ελάχιστες αναφορές γίνονται και στο βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο επίσης θεωρείται μείζον ζήτημα για το Ισραήλ.

Δύο μήνες για μια οριστική λύση

Το μνημόνιο προβλέπει προθεσμία 60 ημερών για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας, με δυνατότητα παράτασης εφόσον κριθεί απαραίτητο.

Η ύπαρξη αυτής της πρόβλεψης δείχνει ότι ούτε οι δύο πλευρές είναι βέβαιες πως θα καταφέρουν να επιλύσουν τόσο σύνθετα ζητήματα μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που είχε επιτευχθεί το 2015 επί προεδρίας Ομπάμα χρειάστηκε περίπου 20 μήνες διαπραγματεύσεων για να ολοκληρωθεί.

«Αν δεν γίνει, θα ξαναβομβαρδίσουμε»

Ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε συγκρατημένος ως προς τις προοπτικές μιας μόνιμης ειρήνης.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στη σύνοδο της G7, δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Αν δεν ολοκληρωθεί μέσα σε 60 ημέρες, δεν πειράζει. Θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς».

Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει ότι η σημερινή συμφωνία αποτελεί περισσότερο μια προσωρινή ανακωχή παρά το οριστικό τέλος της κρίσης.

Οι επόμενοι δύο μήνες θα δείξουν αν η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη μπορούν να μετατρέψουν μια εύθραυστη εκεχειρία σε μια ιστορική συμφωνία ή αν η Μέση Ανατολή κινδυνεύει να επιστρέψει ξανά στο χείλος του πολέμου.