Μια συνολική συμφωνία παραμένει ακόμη μακριά, επιμένει το Ιράν, παρά τη σχετική πρόοδο που έχει καταγραφεί στις επαφές με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να συνδέσει τις διαπραγματεύσεις με ένα ευρύτερο γεωπολιτικό σχέδιο στη Μέση Ανατολή και την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Παράλληλα, στη Ντόχα βρίσκονται ήδη ο Ιρανός διαπραγματευτής και πρόεδρος της ιρανικής Βουλής Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ και ο ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί, προκειμένου να συναντηθούν με τον πρωθυπουργό του Κατάρ και να εξετάσουν τις προοπτικές μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο των επαφών αναμένεται να βρεθούν το μέλλον των Στενών του Ορμούζ και το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπακάι, ξεκαθάρισε την Δευτέρα (25/5) από την Τεχεράνη ότι έχουν υπάρξει συγκλίσεις σε σημαντικό μέρος των ζητημάτων που συζητούνται, ωστόσο απέκλεισε κάθε σενάριο άμεσης υπογραφής συμφωνίας.

Όπως υποστήριξε, κανείς δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να μιλά για επικείμενη διευθέτηση, παρά το αισιόδοξο κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει η αμερικανική πλευρά.

Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν λίγες ώρες μετά την τοποθέτηση του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος από το Νέο Δελχί άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν εξελίξεις ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η απάντηση της Τεχεράνης απαιτεί χρόνο.

Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, το προσχέδιο συμφωνίας που βρίσκεται υπό συζήτηση προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και συνέχιση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Παρ’ όλα αυτά, τα πιο κρίσιμα ζητήματα φαίνεται να παραπέμπονται για αργότερα, όπως το εύρος άρσης των κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και οι αμερικανικές απαιτήσεις για περιορισμό των πυρηνικών δυνατοτήτων της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Καθοριστικό ρόλο στις καθυστερήσεις φαίνεται να παίζει και η κατάσταση στο εσωτερικό του Ιράν.

Το CBS News μετέδωσε ότι ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος τραυματίστηκε σε ισραηλινή επιδρομή στις αρχές του πολέμου που στοίχισε τη ζωή στον πατέρα και προκάτοχό του, φέρεται να βρίσκεται σε άγνωστη τοποθεσία, γεγονός που δυσχεραίνει την επικοινωνία με τους διαπραγματευτές του καθεστώτος και επιβραδύνει τις επαφές με την Ουάσινγκτον.

Την ίδια ώρα, οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.

Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν αισθητά και τα ασιατικά χρηματιστήρια κινήθηκαν ανοδικά, εν μέσω προσδοκιών ότι θα μπορούσε να υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, αναλυτές της ναυτιλιακής αγοράς προειδοποιούν πως ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία, θα απαιτηθούν μήνες μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η λειτουργία των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων και η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.

Πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ

Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, η πιθανή συμφωνία έχει προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς ακόμη και στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών.

Ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ χαρακτήρισε ενδεχόμενη εκεχειρία «καταστροφικό λάθος», ενώ ο επικεφαλής της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, Ρότζερ Γουίκερ, υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ακύρωνε τα αποτελέσματα της στρατιωτικής επιχείρησης «Epic Fury».

Αντίστοιχα επικριτικός εμφανίστηκε και ο στενός σύμμαχος του Τραμπ, Λίντσεϊ Γκράχαμ, διερωτώμενος ποιο ήταν το νόημα του πολέμου εφόσον το Ιράν παραμείνει ισχυρός περιφερειακός παίκτης.

Ο Τραμπ απάντησε με οξύτατη ανάρτηση στο Truth Social, εξαπολύοντας επίθεση τόσο κατά Δημοκρατικών όσο και κατά Ρεπουμπλικανών που επικρίνουν τις κινήσεις του.

Χαρακτήρισε «αποτυχημένους» και «ανίκανους» πολιτικούς όπως οι Τομ Τίλις, Μπιλ Κάσιντι και Τόμας Μάσι, επιμένοντας ότι η συμφωνία είτε θα είναι «σπουδαία και ουσιαστική» είτε δεν θα υπάρξει καθόλου. Παράλληλα, τόνισε πως δεν πρόκειται να επαναλάβει το μοντέλο της συμφωνίας JCPOA της εποχής Ομπάμα, την οποία χαρακτήρισε «καταστροφική».

Η σύνδεση Τραμπ με τις Συμφωνίες του Αβραάμ

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να μετατρέψει τη συμφωνία με το Ιράν σε αφετηρία ενός ευρύτερου διπλωματικού ανασχεδιασμού στην περιοχή.

Όπως αποκάλυψε, ζήτησε από ηγέτες χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και το Πακιστάν να προχωρήσουν σε υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ και εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας με την Τεχεράνη.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ έχουν ήδη αποφέρει σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη στις χώρες που συμμετέχουν, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Μαρόκο, το Σουδάν και το Καζακστάν, τονίζοντας ότι κανένα από τα μέλη δεν έχει θελήσει να αποχωρήσει παρά τις συγκρούσεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η πιθανότητα το Ιράν να δεχθεί τελικά να παραδώσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιό του.

Εκτιμάται ότι κατά την έναρξη του πολέμου η Τεχεράνη διέθετε περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%.

Από την πλευρά του, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν διαβεβαίωσε πως η χώρα του είναι έτοιμη να αποδείξει στη διεθνή κοινότητα ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικών όπλων.