Αντιμέτωποι με ένα οδυνηρό δίλημμα βρίσκονται χιλιάδες Παλαιστίνιοι στη Λωρίδα της Γάζας – να υπομείνουν τον αφόρητο πόνο ενός χαλασμένου δοντιού, να πληρώσουν ποσά που αδυνατούν να εξασφαλίσουν για τη θεραπεία του ή να καταφύγουν στην εξαγωγή, ακόμη και όταν το δόντι θα μπορούσε να σωθεί.

Ads

Η καταστροφή των οδοντιατρείων, η έλλειψη ιατρικών υλικών και οι περιορισμοί στην είσοδο προμηθειών έχουν μετατρέψει ακόμη και τις στοιχειώδεις οδοντιατρικές πράξεις σε απρόσιτη πολυτέλεια για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Ads

Την ανθρωπιστική αυτή διάσταση της κρίσης στη Γάζα αναδεικνύει εκτενές ρεπορτάζ του Drop Site News, το οποίο καταγράφει τις μαρτυρίες ασθενών και οδοντιάτρων που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν καθημερινά προβλήματα υγείας σε συνθήκες πολέμου, εκτοπισμού και οικονομικής εξαθλίωσης.

Ads

Σύμφωνα με τον επικεφαλής του οδοντιατρικού συλλόγου στις νότιες επαρχίες της Γάζας, Ιρφάν Εσταΐουι, το 80% των οδοντιατρείων έχει υποστεί ολική ή μερική καταστροφή από ισραηλινούς βομβαρδισμούς, ενώ περισσότεροι από 100 οδοντίατροι έχουν χάσει τη ζωή τους από τον Οκτώβριο του 2023.

Ads

Όσα ιατρεία εξακολουθούν να λειτουργούν αντιμετωπίζουν τεράστιες ελλείψεις σε αναλώσιμα, εξοπλισμό, ηλεκτρικό ρεύμα, τρεχούμενο νερό και υλικά αποστείρωσης.

Πολλοί επαγγελματίες αναγκάζονται να περιορίσουν τις υπηρεσίες τους αποκλειστικά στα επείγοντα περιστατικά, ενώ άλλοι εγκαταλείπουν εντελώς τη δραστηριότητά τους.

Η 22χρονη που υπομένει τον πόνο για να μη χάσει το μπροστινό της δόντι

Η ιστορία της Νουρ Άμπο Σαμάλα αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την καθημερινότητα των ασθενών.

Η 22χρονη ζει με την οικογένειά της σε σκηνή στην Ντέιρ αλ Μπάλαχ, έχοντας εκτοπιστεί περισσότερες από πέντε φορές από το σπίτι της στην Τζαμπάλια.

Ολοκλήρωσε τις πανεπιστημιακές σπουδές της λίγο πριν από την έναρξη του ισραηλινού πολέμου, τον Οκτώβριο του 2023, αλλά δεν πρόλαβε να εργαστεί. Σήμερα, η οικογένειά της εξαρτάται από την ανθρωπιστική βοήθεια.

Από τον Φεβρουάριο υποφέρει από έντονο πόνο σε ένα μπροστινό δόντι, ο οποίος συχνά εξαπλώνεται σε ολόκληρο το κεφάλι της και δεν την αφήνει να κοιμηθεί.

Τα βράδια κρατά δίπλα στο μαξιλάρι της ένα πλαστικό ποτήρι με αλατόνερο, προσπαθώντας να ανακουφιστεί με πλύσεις του στόματος. Όταν ο πόνος γίνεται αφόρητος, βρέχει ένα πανί με κρύο νερό και το πιέζει στο πρόσωπό της, περιμένοντας να ξημερώσει.

Τον Μάιο επισκέφθηκε έναν από τους ελάχιστους οδοντιάτρους που εξακολουθούν να εργάζονται στην περιοχή. Εκείνος διαπίστωσε ότι η τερηδόνα είχε φτάσει στο νεύρο και ότι χρειαζόταν απονεύρωση για να διατηρήσει το δόντι της.

Το κόστος της θεραπείας ανερχόταν σε 300 σέκελ, περίπου 100 δολάρια. Η εναλλακτική ήταν η εξαγωγή, με κόστος 50 σέκελ, περίπου 16 δολάρια.

Η νεαρή γυναίκα δεν μπορούσε να πληρώσει για την απονεύρωση, αλλά ούτε να αποδεχθεί εύκολα την απώλεια ενός μπροστινού δοντιού, γνωρίζοντας ότι δεν θα είχε τη δυνατότητα να το αντικαταστήσει.

«Δεν μπορώ να πληρώσω 300 σέκελ και, ακόμη κι αν τα είχα, θα τα διέθετα σε πιο σημαντικές ανάγκες», όπως δήλωσε.

«Είμαι κοπέλα. Φανταστείτε με χωρίς ένα μπροστινό δόντι. Πώς θα γελάω ή θα μιλάω στους ανθρώπους;», αναρωτήθηκε.

Ο οδοντίατρος την προειδοποίησε ότι η μόλυνση θα επιδεινωνόταν και ότι το δόντι, το οποίο καταστρέφεται σταδιακά από το εσωτερικό του, θα μπορούσε να σπάσει ανά πάσα στιγμή.

Η πολύμηνη χρήση παυσίπονων προκάλεσε επιπλέον προβλήματα στην υγεία της. Σε κλινική της UNRWA διαγνώστηκε με φλεγμονή στο στομάχι, ενώ πλέον δεν μπορεί να δαγκώσει ψωμί ή φρούτα και αναγκάζεται να κόβει την τροφή της σε μικρά κομμάτια.

«Αν η θεραπεία κόστιζε 80 σέκελ, όπως παλιά, δεν θα περίμενα ούτε μία ημέρα», είπε.

Επτά μήνες μετά την εμφάνιση του προβλήματος, το δόντι της μπορούσε ακόμη να σωθεί, αλλά η ίδια εξακολουθούσε να περιμένει μήπως μειωθεί το κόστος της θεραπείας.

Πρόσφατα, ένα μικρό κομμάτι του έσπασε την ώρα που προσπαθούσε να φάει ξερό ψωμί.

«Ο πόλεμος μας ανάγκασε να βγάζουμε τα δόντια μας για να ζήσουμε»

Αντίστοιχη είναι η εμπειρία του 34χρονου Άχμεντ Άμπο Νταν, ο οποίος πουλά σοκολάτες σε έναν μικρό υπαίθριο πάγκο στην Ντέιρ αλ Μπάλαχ.

Εκτοπίστηκε από το σπίτι του στη βόρεια Γάζα τον Οκτώβριο του 2023, όταν ο ισραηλινός στρατός διέταξε τη μετακίνηση προς τον νότο περίπου 1,1 εκατομμυρίου Παλαιστινίων που ζούσαν βόρεια του Ουάντι Γάζα.

Τον Μάρτιο άρχισε να υποφέρει από έντονο πονόδοντο. Τα παυσίπονα ήταν δυσεύρετα στη δημόσια κλινική της περιοχής, ενώ συχνά δεν είχε χρήματα ούτε για να τα αγοράσει.

Όταν κατάφερε τελικά να επισκεφθεί οδοντίατρο, τον Ιούνιο του 2026, ενημερώθηκε ότι είχε δύο επιλογές: να πληρώσει 450 σέκελ, περίπου 145 δολάρια, για απονεύρωση ή να δώσει 30 σέκελ, περίπου 10 δολάρια, για να του αφαιρεθεί ο τραπεζίτης.

«Είμαι εκτοπισμένος και μετά βίας καταφέρνω να εξασφαλίσω τα χρήματα για μια σακούλα ψωμί για τα παιδιά μου», εξήγησε.

Δεν είχε άλλη οικονομικά εφικτή επιλογή από την εξαγωγή. Δανείστηκε τα 30 σέκελ από έναν φίλο και τον Ιούλιο ο οδοντίατρος του αφαίρεσε το δόντι.

«Ο πόλεμος μας ανάγκασε να βγάζουμε τα δόντια μας μόνο και μόνο για να επιβιώσουμε», δήλωσε.

Σήμερα, ένα δεύτερο δόντι έχει αρχίσει να τον πονά. Ωστόσο, φοβάται να επισκεφθεί ξανά οδοντίατρο, καθώς γνωρίζει ότι ενδέχεται να βρεθεί μπροστά στο ίδιο αδιέξοδο.

Εκτίναξη των τιμών έως και 1.500% λόγω της έλλειψης υλικών

Η κατακόρυφη αύξηση του κόστους των οδοντιατρικών υπηρεσιών συνδέεται άμεσα με την περιορισμένη διαθεσιμότητα υλικών και εξοπλισμού.

Σύμφωνα με τον Ιρφάν Εσταΐουι και τον Δρ. Οσάμα Τζάμπερ αλ Σάντι, πρώην κοσμήτορα της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Παλαιστίνης, από τον Οκτώβριο του 2023 έχουν εισέλθει στη Γάζα ελάχιστες οδοντιατρικές προμήθειες.

Ο αλ Σάντι καταγγέλλει ότι οι ισραηλινές αρχές επικαλούνται τον χαρακτηρισμό ορισμένων προϊόντων ως υλικών «διπλής χρήσης», τα οποία μπορούν θεωρητικά να αξιοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για άλλους σκοπούς, προκειμένου να περιορίσουν την εισαγωγή τους.

«Ισχυρίζονται ότι πρόκειται για υλικά διπλής χρήσης. Είναι ένας χαρακτηρισμός που χρησιμοποιείται για να παρακάμπτονται οι ανάγκες και να επιβάλλονται περιορισμοί, ώστε να μην εισέρχονται χρήσιμα υλικά στη Γάζα», όπως ανέφερε.

Μικρές ποσότητες καταφέρνουν να φτάσουν στην περιοχή μέσω περιορισμένου αριθμού ιδιωτών εμπόρων, οι οποίοι, σύμφωνα με τον ίδιο, καταβάλλουν εξαιρετικά υψηλά ποσά για τη μεταφορά τους. Το πρόσθετο κόστος μετακυλίεται τελικά στους ασθενείς.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση μιας σύριγγας οδοντιατρικής ρητίνης για σφραγίσματα.

Πριν από τον πόλεμο κόστιζε 70 έως 80 σέκελ, περίπου 23 έως 26 δολάρια. Σήμερα η τιμή της έχει φτάσει τα 1.200 σέκελ, περίπου 388 δολάρια, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 1.500%, σύμφωνα με τον αλ Σάντι.

Αντίστοιχα, μια απονεύρωση που παλαιότερα κόστιζε 70 έως 150 σέκελ χρεώνεται πλέον από πολλά ιατρεία 500 έως 700 σέκελ.

Ο ίδιος εξακολουθεί να ζητά 300 σέκελ, επειδή χρησιμοποιεί υλικά που είχε αγοράσει πριν από την εκτόξευση των τιμών. Όπως εξηγεί, το ποσό δεν καλύπτει πλέον τα πραγματικά του έξοδα, αλλά προσπαθεί να διατηρήσει τη θεραπεία όσο το δυνατόν πιο προσιτή.

Οδοντιατρεία μέσα στα ερείπια και εξοπλισμός από κατεστραμμένες κλινικές

Ο αλ Σάντι εργάζεται σήμερα σε ένα μικρό ιατρείο στη συνοικία Ριμάλ της πόλης της Γάζας.

Πρόκειται για την τρίτη φορά που αναγκάζεται να δημιουργήσει από την αρχή χώρο εργασίας μετά τον Οκτώβριο του 2023, καθώς δύο προηγούμενα ιατρεία του καταστράφηκαν από ισραηλινούς βομβαρδισμούς, ενώ από άλλο αναγκάστηκε να αποχωρήσει λόγω εκτοπισμού.

Στο δωμάτιο των θεραπειών βρίσκεται μια παλιά, κίτρινη οδοντιατρική καρέκλα, με φθαρμένη και σκουριασμένη βάση.

Είναι το μοναδικό μηχάνημα που διασώθηκε από το δεύτερο ιατρείο του, το οποίο βομβαρδίστηκε στις αρχές του 2024.

Ο οδοντίατρος την ανέσυρε από τα συντρίμμια, με κατεστραμμένο πίνακα ελέγχου και σπασμένο νιπτήρα. Ένας τεχνικός κατάφερε να την επισκευάσει χρησιμοποιώντας εξαρτήματα από άλλη οδοντιατρική καρέκλα, η οποία είχε επίσης καταστραφεί σε ισραηλινό πλήγμα.

Το κόστος της επισκευής ξεπέρασε εκείνο που θα απαιτούνταν για την αγορά καινούργιου εξοπλισμού υπό κανονικές συνθήκες. Ωστόσο, με την εισαγωγή νέων μηχανημάτων να παραμένει περιορισμένη, δεν υπήρχε άλλη λύση.

Παρά τις δυσκολίες, ο αλ Σάντι εξακολουθεί να πραγματοποιεί σφραγίσματα, εξαγωγές και απονευρώσεις.

Έχει όμως σταματήσει τις εμφυτεύσεις, τις γέφυρες, τις οδοντοστοιχίες και τις αισθητικές θεραπείες, εξαιτίας της έλλειψης των απαραίτητων υλικών.

Η κατάσταση είναι ανάλογη και στα οδοντοτεχνικά εργαστήρια.

Ο Αϊμάν αλ Σαμπράουι, ιδιοκτήτης εργαστηρίου στην περιοχή αλ Σάχα της πόλης της Γάζας, αναφέρει ότι έχει ήδη αναστείλει μέρος της δραστηριότητάς του και απολύσει τα δύο τρίτα των εργαζομένων του. Εάν συνεχιστούν οι ελλείψεις, εκτιμά ότι θα αναγκαστεί να κλείσει ολοκληρωτικά.


Εννέα στους δέκα ασθενείς ζητούν εξαγωγή αντί για θεραπεία

Στη Χαν Γιούνις, η οδοντίατρος Ουάρντα Σάαθ περιγράφει μια πραγματικότητα στην οποία οι δυνατότητες θεραπείας καθορίζονται πλέον κυρίως από το διαθέσιμο απόθεμα υλικών και την οικονομική κατάσταση των ασθενών.

Προϊόντα που χρησιμοποιούνται για φωτοπολυμεριζόμενα σφραγίσματα έχουν εξαφανιστεί από την αγορά, ενώ ορισμένες θεραπείες που πριν από τον πόλεμο κόστιζαν περίπου 50 σέκελ έχουν φτάσει πλέον τα 250.

Σύμφωνα με την ίδια, περίπου το 90% των ασθενών της ζητά να αφαιρεθεί το προβληματικό δόντι, αντί να προχωρήσει σε σφράγισμα ή απονεύρωση, επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο κόστος.

Η οδοντίατρος εξετάζει μάλιστα το ενδεχόμενο να κλείσει το ιατρείο της εάν η έλλειψη προμηθειών συνεχιστεί.

Μία από τις ασθενείς της είναι μια 32χρονη μητέρα τεσσάρων παιδιών, η οποία έχασε αρκετά δόντια όταν κατέρρευσε πάνω της το σπίτι της.

Η γυναίκα χρειάζεται τέσσερα εμφυτεύματα, με συνολικό κόστος περίπου 10.000 σέκελ, δηλαδή 3.300 δολάρια. Μόνο το πρώτο στάδιο της θεραπείας υπολογίζεται σε σχεδόν 5.000 σέκελ.

Το ιατρείο προσπάθησε να βρει τρόπο να καλύψει τη δαπάνη, χωρίς αποτέλεσμα.

Η γυναίκα αποχώρησε κλαίγοντας.

Παιδιά με σοβαρή τερηδόνα και χωρίς πρόσβαση σε οδοντίατρο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση της στοματικής υγείας των παιδιών, πολλά από τα οποία δεν έχουν εξεταστεί από οδοντίατρο για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τον Μάρτιο του 2025, ο αλ Σάντι συμμετείχε σε πρόγραμμα της οργάνωσης Save the Children Netherlands, πραγματοποιώντας οδοντιατρικούς ελέγχους σε παιδιά που ζούσαν σε καταυλισμούς εκτοπισμένων στην Ντέιρ αλ Μπάλαχ και στη Χαν Γιούνις.

Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης ιατρικές εξετάσεις για ορφανά παιδιά.

Κατά τη διάρκεια των ελέγχων, ο οδοντίατρος διαπίστωσε ότι πολλά παιδιά παρουσίαζαν εκτεταμένη τερηδόνα, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης και θεραπείας.

Οι οικογένειές τους δεν μπορούσαν να τα μεταφέρουν σε οδοντιατρεία, ενώ ο υποσιτισμός επιδείνωνε, σύμφωνα με τον ίδιο, τα προβλήματα στοματικής υγείας.

Όπως επισήμανε, τα περισσότερα παιδιά στη Γάζα δεν υποβάλλονται καν σε οδοντιατρικό έλεγχο.

Διαμαρτυρίες για την είσοδο οδοντιατρικών προμηθειών

Μπροστά στη συνεχιζόμενη κρίση, οδοντίατροι της Γάζας έχουν πραγματοποιήσει κινητοποιήσεις ζητώντας να επιτραπεί η είσοδος των αναγκαίων υλικών.

Τον προηγούμενο μήνα, δεκάδες επαγγελματίες συγκεντρώθηκαν φορώντας τις λευκές ιατρικές τους ποδιές έξω από τα γραφεία της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, στη δυτική πλευρά της πόλης της Γάζας.

Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν και ο αλ Σάντι, ο οποίος υποστηρίζει ότι οι περιορισμοί συνεχίζονται παρά την εκεχειρία που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τέθηκε σε ισχύ πριν από περισσότερο από έναν χρόνο.

Τον Αύγουστο, το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γάζας κατήγγειλε ότι οι ισραηλινές αρχές εμποδίζουν την εισαγωγή ευρέος φάσματος οδοντιατρικών υλικών και μηχανημάτων, χαρακτηρίζοντάς τα ως προϊόντα διπλής χρήσης, παρότι προορίζονται για θεραπευτικές εφαρμογές.

Σύμφωνα με την οργάνωση, οι περιορισμοί και η συνακόλουθη αύξηση των τιμών έχουν οδηγήσει πολλούς οδοντιάτρους να αντιμετωπίζουν την εξαγωγή ως τη μοναδική πρακτικά διαθέσιμη επιλογή.

Στην επαρχία Χαν Γιούνις, όπως αναφέρει, λειτουργούν πλέον μόλις ένα δημόσιο οδοντιατρείο και δύο κλινικές της UNRWA, μαζί με περιορισμένο αριθμό ιδιωτικών ιατρείων.

«Μόλις φτάσουν τα υλικά, θα μειώσω αμέσως τις τιμές»

Παρά τις τεράστιες δυσκολίες, ορισμένοι οδοντίατροι εξακολουθούν να προσφέρουν υπηρεσίες, ακόμη και όταν τα έσοδά τους δεν επαρκούν για την κάλυψη των εξόδων.

Ο Δρ. Οσάμα Τζάμπερ αλ Σάντι επιμένει ότι η πρόσβαση των ασθενών στη θεραπεία αποτελεί προτεραιότητα και ότι η βελτίωση της τροφοδοσίας θα μπορούσε να οδηγήσει άμεσα σε μείωση του κόστους.

«Τη στιγμή που θα μπουν προμήθειες, το πρώτο πράγμα που θα κάνω θα είναι να στείλω μήνυμα σε όλους τους ασθενείς μου και να μειώσω αμέσως τις τιμές», δήλωσε.

Όπως εξήγησε, η οδοντιατρική δεν είναι μόνο επαγγελματική δραστηριότητα με οικονομικό αντικείμενο, αλλά έχει πρωτίστως ανθρώπινη διάσταση.

Για τη Νουρ Άμπο Σαμάλα, όμως, ο χρόνος συνεχίζει να περνά.

Στη σκηνή όπου ζει με την οικογένειά της, το μπροστινό της δόντι γίνεται ολοένα πιο αδύναμο και σκουραίνει. Ένα μικρό κομμάτι του έχει ήδη σπάσει.

Εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα επιτραπεί η είσοδος οδοντιατρικών προμηθειών, ώστε οι τιμές να μειωθούν προτού χάσει οριστικά το δόντι της.

Σε μια περιοχή όπου η καθημερινότητα καθορίζεται από την αναζήτηση τροφής, νερού και στέγης, ακόμη και η δυνατότητα να σωθεί ένα χαλασμένο δόντι έχει μετατραπεί σε αγώνα επιβίωσης.